تبسم دانایی
قالب وبلاگ

ازدواج دائم و عیوب زوجین

پرسش:

عقد دائم چیست؟

پاسخ:

عقد دائم آن است که مدّت زناشویی در آن معین نشود و زنی که به این قسم عقد می کند زن دائمه گویند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2 ص 379)

پرسش:

آیا اگر در عقد دائم مهریه معین و مشخص نشود عقد صحیح است؟

پاسخ:

عقد صحیح است و باید مهر او را مطابق مهر زنهایی که مثل او هستند بدهد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2419)

پرسش:

اگر کسی صیغه را به غیر از عربی بخواند آیا این عقد صحیح است یا خیر؟

پاسخ:

احتیاط آن است که صیغه را به عربی بخوانند و در صورتی که از خواندن عربی ناتوان باشند به فارسی یا زبان دیگری که همان معانی صیغه عربی را برساند کافی است و به نظر بعضی از فقها وکیل بگیرند تا به عربی صحیح خوانده شود. (توضیح المسائل دوازده مرجع، م2370)

پرسش:

آیا باید صیغه عقد (دائم یا موقت) حتماً خوانده شود و یا رضایت طرفین کفایت می کند؟

پاسخ:

رضایت طرفین کافی نیست و باید عقد خوانده شود. (توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2370)

پرسش:

اگر کسی اشتباهاً به جای عقد موقت صیغه عقد دائم جاری کند حکم آن چه می شود؟

پاسخ:

اگر زن بعداً به آن راضی شود اشکال ندارد. (ر.ک تحریر، ج2، ص259، م9)

پرسش:

فرق عقد دائم و عقد موقت در چیست؟

پاسخ:

در مدت و برخی از آثار از جمله نفقه و ارث و ... متفاوت می باشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، ص279 و م 2425)

پرسش:

آیا مسلمان می تواند زنی از اهل کتاب را به عقد دائم درآورد؟

پاسخ:

به نظر بسیاری از علماء ازدواج دائم با اهل کتاب باطل است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2397)

پرسش:

آیا اینکه می گویند مرد مسلمان می تواند همزمان چهار زن را به طور دائم عقد کند صحیح است؟

پاسخ:

اصل این عمل در اسلام مجاز شمرده شده است ولی دارای شرایطی است که باید لحاظ شود که از جمله رعایت عدالت بین زنها می باشد که قرآن کریم اصرار بر رعایت آن دارد و فرموده که اگر نمی توانید عدالت را (ولو ظاهراً) رعایت کنید به یک زن اکتفا نمایید. (ر.ک تحریر الوسیله امام (ره)، ج2، ص284، م10)

پرسش:

شخصی به خواستگاری خواهرم آمده بنده تا چه حد مجاز هستم آن شخص را برای خواهرم معرفی کنم؟

پاسخ:

در هر موردی که از شما نظر خواستند (مثلاً در مورد اخلاق، رفتار، دوستان و ...) می توانیدآنچه می دانید بیان کنید و در هر مورد سؤال نکردند لازم نیست چیزی بگویید. ولی اگر مشکلی دارد که می دانید در صورت ازدواج موجب گرفتاری برای خواهر شما می شود بدون سؤال هم به نظر بعضی از فقها جایز است اطلاع دهید.

پرسش:

آیا مرد می تواند هر عیبی که در زن ببیند عقد را فسخ کند یا عیوب خاصی مطرح است؟

پاسخ:

اگر مرد بعد از عقد بفهمد که زن یکی از این هفت عیب را دارد می تواند عقد را به هم بزند: 1) دیوانگی. 2) مرض خوره 3) مرض برص 4) کوری 5) شل بودن به طوری که معلوم باشد 6) آنکه افضا شده باشد یعنی راه بول و حیض یا راه حیض و غائط او یکی شده باشد. 7) گوشت یا استخوانی یا غده ای در فرج او باشد که مانع نزدیکی شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2380)

پرسش:

مرد باید چه عیبهایی داشته باشد که زن مختار باشد عقد را فسخ نماید؟

پاسخ:

اگر زن بعد از عقد بفهمد که شوهر او دیوانه است یا آلت مردی ندارد یا عنّین است و نمی تواند وطی و نزدیکی نماید یا تخمهای او را کشیده اند می تواند عقد را به هم بزند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2381)

پرسش:

آیا امکان دارد که یک روحانی برای خواندن عقد از طرف زوجین وکیل گردد؟

پاسخ:

یک نفر می تواند برای خواندن صیغه عقد دائم یا غیر دائم از طرف دو نفر وکیل شود و نیز انسان می تواند از طرف زن وکیل شود و او را برای خود به طور دائم یا غیر دائم عقد کند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2367)

پرسش:

دختری را به پسری طوری نشان می دهند که صورت دختر خوب دیده نشود، سپس پسر از واسطه می پرسد که آیا دختر عیب و نقصی دارد یا نه؟ واسطه می گوید نه تنها عیب و نقصی ندارد بلکه خیلی هم خوب است، بعد از عقد مشخص می شود چشمهای دختر چپ است، حال آیا عقد صحیح است یا خیر؟ در صورت طلاق آیا به دختر چیزی تعلق می گیرد؟

پاسخ:

عقد ازدواج صحیح است، ولی اگر وصف کمال یا عدم نقص در ضمن عقد شرط شده، یا عقد مبنی بر آن واقع شده، در صورت تخلف، شوهر حقّ فسخ دارد، و در غیر این صورت حق فسخ ثابت نیست، و در فسخ قبل از دخول مهر ساقط است، و بعد از دخول تمام مهر ثابت است. (تحریر الوسیله امام (ره)، ج2، ص294 و 295)

پرسش:

با توجه به رساله حضرت امام (ره) اگر مرد بعد از مدتی زندگی عنین شود تکلیف چیست؟

پاسخ:

در صورتی که مرد پس از دخول به زن عنین شود زوجه حق فسخ ندارد. (تحریر الوسیله امام خمینی (ره)، ج2، ص293)

پرسش:

اگر مردی دارای عیبی باشد و زن عقد را فسخ نماید آیا زن می تواند بدون ارتباط با مرد بالای سر بچه هایش باشد؟

پاسخ:

اگر مرد زوجه را طلاق دهد نامحرم می شوند و اگر طلاق ندهد محرم هستند و می توانند با یکدیگر و بچه ها زندگی کنند بلی اگر زن در موردی حق فسخ داشته باشد می تواند با فسخ از شوهر جدا شود. و با حفظ شؤون و ضوابط شرعی به صورت جداگانه در خانه زندگی کنند و از فرزندان نگهداری کنند.

پرسش:

اگر زن یا مرد پس از ازدواج با یکدیگر متوجه عیوبی چون ناباروری، نقص عضو و... در وجود دیگری شوند، آیا طرف مقابل حق طلاق دارد؟

پاسخ:

عیوبی که موجب فسخ نکاح است در توضیح المسائل ذکر شده است و نسبت به سایر عیوب، اگر شرط سلامت از آن در ضمن عقد نشده باشد، حق فسخ نمی آورد و اختیار طلاق با زوج است. (ر.ک تحریر الوسیله، ج2، ص294 کتاب النکاح)

پرسش:

لطفاً دستور خواندن عقد دائم را برای ما بیان فرمایید؟

پاسخ:

اگر صیغه عقد دائم را خود زن و مرد بخوانند، اول زن باید بگوید: زوَّجتُک نفسی علی الصِّداق المعلوم پس از آن بلافاصله مرد بگوید: قبلتُ التزویج که اگر عقد بدین صورت خوانده شود صحیح است و اگر دیگری را وکیل کنند که از طرف آنها صیغه عقد را بخواند چنانچه مثلاً اسم مرد احمد و اسم زن فاطمه باشد باید وکیل زن ابتدا بگوید: زوَّجتُ موکّلتی فاطمهَ موکّلک احمدَ علی الصداق المعلوم و بعد از آن بلافاصله وکیل مرد بگوید: قبلتُ التزویج لموکّلی احمد علی الصداق المعلوم که اگر بدین صورت عقد خوانده شود صحیح می باشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م2368)

پرسش:

عقد ازدواج چه شرایطی دارد تا به طور صحیح واقع شود؟

پاسخ:

عقد ازدواج پنج شرط دارد:
1) به عربی خوانده شود و اگر خود مرد و زن نتوانند صیغه را به عربی صحیح بخوانند، به هر لفظی که صیغه را بخوانند صحیح است. و به نظر بعضی از فقها اگر مرد و زن نتوانند صیغه را به عربی صحیح بخوانند مطابق احتیاط است که دیگری را وکیل کنند تا صیغه را به عربی صحیح بخواند.
2) مرد و زن یا وکیل آنها باید از خواندن صیغه قصد انشاء داشته باشند.
3) کسی که صیغه را می خواند باید بالغ و عاقل باشد چه برای خودش بخواند یا از طرف دیگری وکیل شده باشد.
4) اگر وکیل زن و شوهر یا ولی آنها صیغه را می خوانند، در عقد، زن و شوهر را معین کنند.
5) زن و مرد به ازدواج راضی باشند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م2370)

پرسش:

اگر زنی را برای مردی بدون رضایت آنان عقد کنند آیا عقد صحیح است؟

پاسخ:

اگر بعداً زن و مرد بگویند به آن عقد راضی هستیم عقد صحیح است والا عقد باطل می باشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2373)

پرسش:

آیا اذن پدر در ازدواج دختر رشیده در صحّت عقد معتبر است یا خیر؟

پاسخ:

دختری که به حدّ بلوغ رسیده و رشیده است یعنی مصلحت خود را تشخیص می دهد، اگر بخواهد شوهر کند، چنانچه باکره باشد، باید از پدر یا جد پدری خود اجازه بگیرد و اجازه مادر و برادر لازم نیست. البته اگر پدر و جد پدری غایب باشند، به طوری که نشود از آنان اذن گرفت و دختر هم احتیاج به شوهر کردن داشته باشد لازم نیست از پدر و جد پدری اجازه بگیرد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م 2376 و 2377)

پرسش:

آیا دختری که باکره نیست می تواند بدون اذن ولی خود ازدواج کند؟

پاسخ:

اگر دختر باکره نباشد در صورتی که بکارتش به واسطه شوهر کردن از بین رفته باشد، اجازه پدر و جد لازم نیست ولی اگر بکارت به هر شکل ممکن به غیر از ازدواج کردن از بین رفته باشد، نسبت به لزوم اجازه پدر و عدم آن نظر فقها متفاوت است باید به نظر مرجع تقلید خود مراجعه نمایید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2377)

پرسش:

زن دائمی چند وظیفه شرعی بر ذمه دارد و به چه زنی ناشزه گفته می شود؟

پاسخ:

زن دائمی نباید بدون اجازه شوهر از خانه بیرون رود و باید خود را برای هر لذتی که او می خواهد تسلیم نماید و بدون عذر شرعی از نزدیکی کردن او جلوگیری نکند. و اگر در این موارد از شوهر خود اطاعت کند نفقه زن بر شوهر واجب می گردد و اگر تهیه نکند چه توانایی داشته باشد یا نداشته باشد مدیون زن است و اگر زن در موارد فوق از شوهر اطاعت نکند ناشزه و گناهکار است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م2412 و 2413)

پرسش:

زن ناشزه به واسطه نشوز خود چه حقّی از او زایل می گردد؟

پاسخ:

به واسطه نشوز حق نفقه او (حق غذا، لباس، منزل، همخوابی و ...) زائل می گردد ولی مهریه او از بین نمی رود و به قوّت خود باقی می ماند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2413)

 

ازدواج موقت

پرسش:

لطفاً دستور خواندن عقد موقت را برای اینجانب بیان فرمایید؟

پاسخ:

اگر خود زن و مرد بخواهند صیغه عقد غیر دائم را بخوانند، بعد از آنکه مدت و مَهر را معین کردند، چنانچه زن بگوید: زَوَّجتُک نفسی فی المدهِ المعلومَهِ علی المَهرِ المعلوم بعد بلافاصله مرد بگوید: قبلتُ این صیغه صحیح می باشد. واگر دیگری را وکیل کنند اول باید وکیل زن به وکیل مرد بگوید: متَّعتُ موکّلتی موکّلک فی المده المعلومه علی المهر المعلوم پس باید بلافاصله وکیل مرد بگوید: قبلتُ لموکلی هذا. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2369)

پرسش:

تکلیف فرزندان حاصل از ازدواج موقت چیست؟

پاسخ:

فرزند حاصل از ازدواج موقت حکم سایر فرزندان حلال زاده را دارد که مخارج نفقه آن به عهده پدر است و حضانت آن (پسر تا دو سالگی و دختر تا هفت سالگی) با مادر است ـ البته اگر مادر نخواهد می تواند از ابتدا او را به پدر تحویل دهد. (استفتائات جدید امام (ره)، ج3، ص207، س1)

پرسش:

اگر زن و مرد قصد برقراری رابطه داشته باشند و صرفاً برای گریز از عذاب وجدان یا عذاب اخروی قبل از آن صیغه عقد موقت بخوانند آیا این عمل حلال محسوب می شود؟

پاسخ:

اگر صیغه عقد موقت با شرایط صحت آن خوانده شود اشکال ندارد بعضی از شرایط آن چنین است، تعیین مدت، تعیین مهریه، و اجازه پدر در صورتی که دختر باکره باشد، خواندن صیغه عقد به نحو صحیح. (ر.ک استفتائات آیت الله مکارم، ج2، ص347، س1009)

پرسش:

نظر مقام معظم رهبری در مورد اذن پدر در ازدواج موقت چیست؟

پاسخ:

طبق نظر معظم له در ازدواج اگر زوجه باکره باشد اذن پدر شرط می باشد خواه موقت باشد و خواه دائم و فرقی بین این دو نیست. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، ص450)

پرسش:

زن و مردی از قبل به عقد موقت هم درآمده اند حال تصمیم گرفته اند ازدواج دائم بکنند ولی هنوز مقداری از زمان عقد موقت باقی می باشد آیا نیت بخشیدن زمان باقی مانده در قرائت عقد دائم کفایت می کند یا اینکه حتماً باید بر زبان جاری شود؟

پاسخ:

اگر در مدت عقد موقت، عقد دائم را جاری کنند صحیح نیست و عقد باطل می باشد و بخشیدن مدت لازم است و نیت بخشیدن کافی نیست و باید به زبان بیاورد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2432 ـ توضیح المسائل آیت الله فاضل، م2577)

پرسش:

آیا ازدواج موقت با دختران باکره در صورتی که ولی نداشته باشند جایز است؟

پاسخ:

ازدواج موقت با دختران باکره در صورت فقدان ولی (پدر، جد پدری) با اذن خود دختر مانع ندارد، به شرطی که دختر بالغه و رشیده باشد. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص164، س13)

پرسش:

اگر در ازدواج موقت زمان آن را 99 سال قرار دهند آیا جایز است؟ و آیا عقد موقت محسوب می شود؟

پاسخ:

به نظر برخی از فقها در عقد ازدواج اگر مدت ذکر شود ولو اینکه طولانی باشد عقد موقت یا متعه محسوب می گردد و اینگونه عقود جایز هستند. و طبق نظر بعضی از مراجع این عقد باطل و طبق نظر بعضی عقد دائم می باشد نه موقت. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، ص379)

پرسش:

همانطور که می دانیم مدت زمان بارداری زن 9 ماه است که اگر در عرض این 9 ماه یک خانم، با چند مرد ازدواج موقت کند فرزندش متعلق به کدام یک از این مردها است؟

پاسخ:

اگر پس از نزدیکی با شوهر اول و یا در ایام عدّه متوجه بارداری شود تا پایان مدت بارداری حق ازدواج با دیگری ندارد و پدر کودک همان مرد اول است. (ر.ک، استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص340)

پرسش:

تفاوت حقوق زن در ازدواج دائم و موقت را بیان فرمایید؟

پاسخ:

در ازدواج دائم زن مهریه، نفقه، ارث و حق همخوابگی با شوهر دارد بخلاف ازدواج موقت که در آن زن فقط حق مهریه دارد و نفقه و ارث و حق همخوابگی ندارد ـ بلی می تواند در ضمن عقد شرایطی را با رضایت طرفین قرار دهند که در این صورت عمل مطابق آن واجب می شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2413 و، م2424 و 2425)

پرسش:

آیا همزمان می توان دو خواهر را به ازدواج موقت یک مرد درآورد؟

پاسخ:

خیر ـ دو خواهر همزمان نمی توانند در عقد موقت یا دائم یک مرد باشند (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2390 ـ استفتائات امام (ره)، ج3، ص124، س120)

پرسش:

حداقل و حداکثر زمان ازدواج موقت چقدر است؟

پاسخ:

زمان خاصی تعیین نشده می توانند مثلاً یک ساعت و یا چند سال تعیین کنند لکن چون احکام عقد موقت با دائم تفاوت دارد بهتر است مدت را کوتاه قرار دهند که اگر زوجه از ادامه آن ناراضی بود با پایان مدت جدا شود و نیاز به تقاضای بخشش بقیه مدت از طرف مرد نباشد و اگر مایل به ادامه بودند پس از پایان مدت با عقد جدید و مهریه جدید مجدداً عقد می نمایند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، ص379)

پرسش:

در ازدواج موقت مهریه چقدر باشد؟ آیا با مبالغ کم می توان ازدواج موقت نمود یا خیر؟

پاسخ:

مقدار مهریه که در عقد موقت لازم است با توافق طرفین تعیین می شود و کم و زیاد آن تفاوت نمی کند. (ر.ک تحریر الوسیله، ج2، ص289، م5)

پرسش:

بعد از اتمام مدت ازدواج موقت زن به چه میزانی باید عدّه نگه دارد؟

پاسخ:

بعد از ازدواج موقت چنانچه نزدیکی صورت گرفته باشد اگر زن عادت ماهیانه می بیند به مقدار 2 بار عادت شدن و پاک شدن از آن و اگر عادت ماهانه نمی بیند و سن او کمتر از حدّ یائسگی است 45 روز عده نگه دارد یعنی از ازدواج با دیگری در این مدت خودداری نماید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2515)

پرسش:

آیا ازدواج موقت با یک زن اهل کتاب یا با زنی از اهل تسنن جایز است؟

پاسخ:

با زنان اهل تسنن و زنان اهل کتاب (یهود و نصارا) می توان ازدواج موقت نمود و خواندن صیغه هم با این افراد لازم می باشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2397)

پرسش:

آیا دختر باکره با شرط حفظ بکارت و نشکستن بعضی حریمها می تواند با کسی ازدواج موقت کند؟

پاسخ:

بلی دختر می تواند در عقد موقت شرط کند که نزدیکی انجام نشود البته اذن پدر در ازدواج دختر باکره به نظر بسیاری از فقها شرط است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2423 و، م2376)

پرسش:

دختران و پسران دانشجو آیا می توانند در مدتی که در دانشگاه تحصیل می کنند با یکدیگر با اذن پدر ازدواج موقت نمایند؟

پاسخ:

بلی مانعی ندارد و چنانچه ازدواج موقت با توجه به احکام و شرایط آن و با اطلاع خانواده طرفین صورت پذیرد از بسیاری از مفاسد جلوگیری به عمل می آید و از نظر فکری و روحی نیز آرامش خاطر برای آنها حاصل می شود در نتیجه هم پیشرفت درسی بهتری خواهند داشت و هم مرتکب بسیاری از معاصی که ضرر جسمی و روحی برای آنها دارد نمی شوند. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص245، س9)

 

اذن ولی در ازدواج

پرسش:

آیا در ازدواج مطلقاً چه موقت و چه دائم اگر دختر باکره باشد ولی سنش زیاد باشد آیا اذن پدر لازم است؟ در صورت عکس چطور یعنی اگر دختر باکره نباشد ولی سنش کم باشد؟

پاسخ:

در دختر باکره بسیاری از فقها اذن پدر را شرط می داند و در دختر مدخوله کم سن چنانچه نتوانند صلاح و فساد خود را تشخیص دهد اذن پدر لازم است. (ر.ک توضیح المسائل مراجع، ج2، م2376)

پرسش:

اگر دختری بدون اذن پدر ازدواج کند آیا عقد آنها صحیح است؟

پاسخ:

برخی از فقها اجازه پدر را در ازدواج دختر باکره شرط می دانند و عقد بدون اذن پدر را باطل می دانند و برخی احتیاط وجوبی دارند که بنابر نظر ایشان اگر عقدی واقع شد، نباید نگاه محرمانه به یکدیگر داشته باشند و برای جدایی نیاز به طلاق یا بخشیدن مدت دارد. در خصوص مسئله می توانید از مرجع تقلید خودتان سؤال فرمایید. (همان مدرک)

پرسش:

کسی که نه پدر دارد و نه جد پدری برای ازدواج باید از چه کسی اجازه بگیرد؟

پاسخ:

اگر خودش بالغه رشیده باشد یعنی صلاح و فساد خود را تشخیص دهد اجازه خود او کافی است اگر چه مستحب است از برادر بزرگتر اذن بگیرد. (ر.ک تحریر الوسیله امام خمینی (ره)، ج2، ص256، م9 و استفتائات جدید امام (ره)، ج3، ص170، س29)

پرسش:

اگر دختری بداند که پدرش در صورت اطلاع از ازدواج موقت او با پسری به دلیل صلاحیت پسر و شناخته بودن او برای پدرش، مخالفتی نمی کند آیا می تواند بدون اطلاع پدرش صیغه عقد موقت بخواند؟

پاسخ:

اطمینان به رضایت کافی نیست اگر دختر مستقیماً نمی تواند موضوع را با پدر مطرح کند به وسیله یکی از بستگان، پدر را در جریان امر قرار دهد و از ارتباط دور از چشم خانواده جداً پرهیز نماید زیرا خدای نکرده ممکن است موجب پی آمدهای غیر قابل جبران گردد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، ص451)

پرسش:

آیا در صیغه محرمیت اذن پدر دختر لازم است؟

پاسخ:

صیغه محرمیت چیزی جز عقد موقت نیست و شرایط عقد موقت در آن لازم است. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص113، س87)

پرسش:

پسری است که بنا به وظیفه شرعی و نیازهای روحی تصمیم به ازدواج گرفته و دختر جوان رشیده بالغه ای را انتخاب نموده است که با او توافق کامل دارد، امّا پدر دختر موافقت نمی کند، تکلیف شرعی چیست؟

پاسخ:

در ازدواج دختر باکره اذن پدر شرط است، بلی اگر دختر مائل به ازدواج باشد و پسر کفو عرفی و شرعی او هست و دختر بترسد که اگر او را رد کند بعداً شوهر خوبی پیدا نشود پدر نمی تواند او را منع کند. و در صورت منع، ولایتش ساقط می شود. (استفتائات امام (ره)، ج3، ص158، س1)

پرسش:

اگر دختری تصمیم به ازدواج گرفته باشد ولی پدر او در شهر دیگری باشد و به آسانی تماس با او و گرفتن اذن ازدواج ممکن نباشد ازدواج چه حکمی پیدا می کند؟

پاسخ:

اگر طوری است که اجازه گرفتن از پدر ممکن نیست اشکال ندارد، ولی اگر تماس با او ممکن است ـ ولی مدّتی طول بکشد یا سخت باشد ـ بدون اجازه نمی تواند صیغه شود. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص164، س13)

پرسش:

پسری هستم که می خواهم با دختری ازدواج کنم، ولی پدر و مادرم با این ازدواج مخالفت می کنند، آیا اگر ازدواج کنم ازدواجم شرعی خواهد بود؟

پاسخ:

اختیار ازدواج در دست خود شما است، و پدر و مادر در ازدواج پسر ولایت ندارند، ولی تا می توانید رضایت آنها را تحصیل نمایید. (استفتائات امام (ره)، ج3، ص171، س31)

پرسش:

دختر باکره ای بدون اجازه پدرش شوهر اختیار نموده و به واسطه شکایت پدر ازدواج آنها باطل شده، ولی بلافاصله مجدّداً بدون اذن پدر و مادر با همان پسر ازدواج نموده، آیا ازدواج دوم با همان پسر صحیح است یا باطل؟

پاسخ:

اگر در وقت ازدواج دوّم هنوز دختر باکره بوده اعتبار اذن پدر به قوّت خود باقی است. و اگر باکره نبوده ولایت پدر ساقط بوده است. (استفتائات امام (ره)، ج3، ص173، س34)

پرسش:

دختر باکره ای بدون اجازه پدرش شوهر اختیار نموده و به واسطه شکایت پدر ازدواج آنها باطل شده، ولی بلافاصله مجدّداً بدون اذن پدر و مادر با همان پسر ازدواج نموده، آیا ازدواج دوم با همان پسر صحیح است یا باطل؟

پاسخ:

اگر در وقت ازدواج دوّم هنوز دختر باکره بوده اعتبار اذن پدر به قوّت خود باقی است. و اگر باکره نبوده ولایت پدر ساقط بوده است. (استفتائات امام (ره)، ج3، ص173، س34)

 

ازدواج های حرام

پرسش:

با چه زنهایی ازدواج کردن حرام است لطفاً توضیح دهید؟

پاسخ:

ازدواج با محارم حرام است مثل مادر و خواهر و مادرزن و مادربزرگ و خاله و عمه و برادرزاده و خواهرزاده و خواهر رضاعی و ... و همچنین ازدواج با زن هایی که به سبب خاصی حرام مؤبد می شوند. (توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2384 و 2388 و م2400)

پرسش:

مردی در زمان طاغوت با زن شوهرداری زنا کرده، دادگاه آن زمان زن زناکار را مجبور به طلاق از شوهرش می کند، مرد زناکار مدتی با آن زن زنا می کند و بعداً او را به عقد خود در می آورد اکنون بچه دار هم شده اند، حکم این ازدواج و بچه آنان چیست؟

پاسخ:

زنا با زن شوهردار موجب حرمت ابدی آن زن بر زانی می شود، و بعد از طلاق شوهر، ازدواج آنها با هم باطل است و در صورت اعتقاد به صحّت عقد، بچه ها حکم ولد حلال را دارند. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص299، س17)

پرسش:

اگر کسی در اثر جهل به حکم شرعی با خواهر کسی که با او لواط نموده ازدواج نماید، و بعد از گذشت چندین سال با چند فرزند اکنون متوجه حرمت ازدواج شده باشد، با در نظر گرفتن حیثیت فرد اکنون تکلیف شرعی چیست؟

پاسخ:

اگر دخول محقق شده به لواط دهنده، عقد ازدواج باطل است، و باید از هم جدا شوند، و با فرض جهل بچه ها حکم حلال زاده دارند. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص302، س25)

پرسش:

مردی که زن خود را سه بار طلاق داده است می تواند دوباره با او ازدواج کند؟

پاسخ:

زنی را که سه مرتبه طلاق داده اند بر شوهرش حرام می شود، ولی اگر با شرایطی که در کتاب طلاق گفته شده با مرد دیگری ازدواج کند، شوهر اول می تواند پس از طلاق دوباره او را برای خود عقد نماید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2527)

پرسش:

چرا خواهر و برادر رضاعی حرام است با یکدیگر ازدواج کنند؟

پاسخ:

این دو، برادر و خواهر رضاعی (شیری) یکدیگر می شوند و احکام محرمیت بر آنها مترتب است و با وجود اینکه محرم هستند ازدواج آنها مشمول مسئله حرمت ازدواج با محارم می گردد. (ر.ک تحریر الوسیله، ج2، ص268 کتاب النکاح مسئله 7)

پرسش:

فرق ازدواج شرعی موقت و زنا در چیست لطفاً توضیح دهید؟

پاسخ:

ازدواج موقت با زنا تفاوت های فراوانی دارد، که بعضی از آنها عبارتند از:
1 ـ ازدواج موقت یک ازدواج شرعی و قانونی و دارای آثار حقوقی خاصی است.
2 ـ در ازدواج موقت مهریه و مدت ارتباط و حدود ارتباط روشن است.
3 ـ اگر فرزندی از ازدواج موقت به وجود آید قانونی است و از پدر و مادر ارث می برد و پدر و مادر از او ارث می برند.
4 ـ مخارج طفل بر عهده پدر است و مادر در صورت تمایل می تواند حضانت او را به عهده بگیرد.
5 ـ در ازدواج موقت در صورتی که نزدیکی انجام گیرد پس از پایان مدت و یا بخشش بقیه مدت، زن تا دو مرتبه پاک شدن از عادت ماهانه و یا 45 روز (در موردی که سن او کمتر از سن یائسگی باشد و عادت ماهانه نبیند) باید عده نگهدارد و از همسری با دیگری اجتناب نماید گرفتن عده علاوه بر علل و مصالحی که دارد موجب بهداشت روانی و جسمی برای زن می گردد.
6 ـ فرزندی که از زنا به دنیا بیاید فرزند قانونی شخص محسوب نمی گردد و از پدر و مادر ارث نمی برد.
7 ـ از آنجا که حالات روانی پدر و مادر در سلامت جسمی و روانی کودک نقش دارد اکثر فرزندانی که از زنا به وجود می آیند از سلامت جسمی و روانی صحیحی برخوردار نیستند و سرانجام موجب مشکلاتی برای جامعه می گردند و شاید یکی از حکمت هایی که موجب شده است تا در شرع مقدس اسلام از دادن پستهای مهم (امام جماعت ـ مرجعیت برای تقلید ـ رهبری جامعه ـ شهادت در نزد قاضی ـ قضاوت و ...) به ولدالزنا جلوگیری شود همین جهت باشد.
8 ـ در جوامع مختلف نگهداری از فرزند غیر قانونی نوعی ننگ و زشت شمرده می شود و در نتیجه این گونه فرزندان یا به وسیله سقط جنین یا پس از تولد کشته می شوند و یا از تربیت صحیح در آغوش پدر و مادر محروم می گردند و با سپرده شدن به مراکز نگهداری اطفال مشکلات عاطفی و روانی خاصی را به دنبال دارند مشکلات جسمی و روانی سقط جنین برای مادر بر کسی پوشیده نیست.
9 ـ در شرع مقدس اسلام به ازدواج دائم و موقت تشویق گردیده و برای آن ثواب فراوان قائل شده اند در حالی که زنا حرام شمرده شده و مرتکب آن اگر محصن نباشد به یکصد ضربه شلاق و اگر محصن باشد (مرد و زن متأهل با شرایط خاص) به رجم یعنی سنگسار محکوم می گردد. برای توضیحات بیشتر می توانید به جلد 21 کتاب اولین دانشگاه و آخرین پیامبر مراجعه فرمایید. (ر.ک تحریر الوسیله، ج2 القول فی النکاح المنقطع، ص288)

پرسش:

آیا زنان متأهل هم می توانند ازدواج موقت کنند؟

پاسخ:

زن متأهل نمی تواند با دیگری ازدواج نماید چه دائم و چه موقت و اگر زن شوهردار با دیگری ارتباط جنسی داشته باشد علاوه بر آنکه حد شرعی زنای محصنه رجم (سنگسار کردن) است بر آن مرد حرام ابدی می شود یعنی اگر شوهر هم آن زن را طلاق دهد نمی تواند با مرد مذکور ازدواج نماید. (ر.ک تحریر الوسیله، ج2، ص283، م8)

پرسش:

آیا انسان می تواند با خواهر زن خود ازدواج نماید؟

پاسخ:

جمع بین دو خواهر در ازدواج صحیح نیست و حرام است. (استفتائات امام (ره)، ج3، ص124، س120)

پرسش:

بعد از طلاق و جدایی از زن اول که در عقد دائم بوده، پس از چه مدتی می توان با خواهر او ازدواج نمود؟

پاسخ:

اگر طلاق بائن است بعد از طلاق، و اگر رجعی است بعد از گذشت ایام عدّه می توان با او ازدواج کرد. (استفتائات امام (ره)، ج3، ص124، س119)

پرسش:

آیا دو دختر که به هم چسبیده هستند و بالغ شده اند، می توانند ازدواج کنند؟

پاسخ:

مجرد اتصال آن دو مانع از ازدواج نیست و با مراعات وظائف و شرایط شرعیه می توانند ازدواج کنند. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص125، س122)

پرسش:

خانمی که در عده طلاق بوده با عدم علم به حرمت مؤبّد به عقد دیگری درآمده است لطفاً حکم الهی را در این باره بیان فرمایید؟

پاسخ:

عقد ازدواج در حال عدّه غیر سبب حرمت ابدی است. بلی در صورتی که زن و مرد جاهل باشند به اینکه زن در عدّه است و یا جاهل باشند به اینکه عقد در حال عدّه جایز نیست و دخول هم محقق نشده باشد حرمت ابدی پیدا نمی شود و فقط عقد باطل است و بعد از گذشت عدّه می توانند با هم ازدواج کنند. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص126، س125)

پرسش:

ازدواج با فرد شرابخوار آیا حرام است؟

پاسخ:

خیر کراهت شدیده دارد و مذموم است. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص126، س126)

پرسش:

عقد دائم اهل کتاب (یهودی و مسیحی) یا غیر اهل کتاب مثل کمونیست در صورتی که هر دو نفر در دین خود باقی بمانند صحیح است یا خیر؟

پاسخ:

ازدواج دائم مسلمان با غیر مسلمان ولو اینکه کتابی باشد باطل است، بلی ازدواج موقّت مرد مسلمان با زن کتابی جایز می باشد ولی ازدواج با غیر اهل کتاب ولو اینکه موقّت باشد باطل است. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص127)

پرسش:

خانمی هستم که با مرد به ظاهر مسلمانی ازدواج کرده ام ولی پس از مدّتی نماز را ترک کرده و به ضروریات دین اهانت نموده و اظهار کرده که اسلام را قبول ندارد لطفاً بفرمایید که تکلیف من چیست؟ آیا او مرتد است؟

پاسخ:

اگر خدا یا رسول خدا یا یکی از ضروریات دین را جدّاً انکار می کند مرتدّ است، و شما باید از او جدا شوید و با او نامحرم هستید، و نیازی به طلاق هم نیست. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص129، س135)

پرسش:

اگر مردی با زن بیوه ای ـ نعوذ بالله ـ زنا کند، پس از آن پشیمان شده و توبه کند، آیا می تواند با دخترآن زن ازدواج کند؟ اگر ازدواج کرده تکلیف چیست؟

پاسخ:

دختر کسی را که با او زنا کرده نمی تواند بگیرد و اگر گرفته باید از هم جدا شوند، و بر یکدیگر حرام ابدی هستند. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص298، س16)

 

رابطه زن و شوهر

پرسش:

آیا زن برای کار کردن در بیرون از منزل نیاز به اذن شوهر دارد؟

پاسخ:

بلی، نیاز به اذن شوهر دارد مگر اینکه قبل از عقد شاغل بوده و عقد بر مبنای کار کردن او در خارج از خانه منعقد شده باشد. (ر.ک، جامع المسائل آیت الله فاضل، ج1، ص464)

پرسش:

مردی سه چهار ماه پس از ازدواج فرار یا مسافرت کرده و اکنون 10 سال است که از او خبری نیست تکلیف زن در این باره چیست؟

پاسخ:

تا یقین به مردن شوهر خود پیدا نکرده باید صبر کند، و می تواند به محکمه شرعیه مراجعه نماید تا با امهال تا چهار سال از حین مراجعه، و فحص از شوهر در تمام این مدت، حاکم شرع اقدام مقتضی نماید. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص143)

پرسش:

من مرد 38 ساله ای هستم که دارای زن و بچه هستم، مدت چهار سال است در ایران هستم و از آنها دورم آیا بنده در این زمینه گناه کرده ام یا نه؟

پاسخ:

اگر امکان سر زدن به همسر و فرزندان برای شما فراهم است لازم است به آنان سر بزنید و همانگونه که در احکام نکاح در توضیح المسائل آمده است شوهر نمی تواند بیش از چهار ماه، نزدیکی با عیال دائمی خود را ترک کند و به نظر برخی از مراجع چنانچه زن جوان باشد و در این مدت بیم آن برود که به گناه بیفتد احتیاط واجب آن است که طوری رفتار کند که او به گناه نیفتد ـ ولی چنانچه امکان رفتن فراهم نباشد از این جهت اشکالی نیست. (ر.ک، توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، ص490 م2418)

پرسش:

آیا مردی می تواند با همسر خود از طریق دُبُر نزدیکی کند؟ آیا رضایت زن شرط است؟

پاسخ:

نزدیکی از دُبُر مکروه است و در ایام عادت کراهت شدیدتر است و به نظر بعضی از فقها حرام است و موجب بیماریهائی برای مرد و زن می گردد. و سزاوار است بدون رضایت زن انجام نگیرد. (ر.ک، تحریر الوسیله، ج2، کتاب النکاح، م11).

پرسش:

آیا می توان به همسر در مورد درآمد دروغ گفت چرا که زنان اگر از درآمد خبر داشته باشند آن را هزینه چیزهای غیر لازم می کنند راه حل آن چیست؟

پاسخ:

می توانید بگوئید آنچه این ماه می توانیم مصرف نمائیم این مبلغ است و مقداری که قصد دارید پس انداز نمائید را در نظر نگیرید. (ر.ک، جامع المسائل آیت الله فاضل، ج1، ص7-476)

پرسش:

آیا اجازه زن از مرد پایه شرعی و قانونی دارد؟ با ذکر سند بیان کنید و همچنین فلسفه اجازه زن از مرد را بیان فرمائید؟

پاسخ:

بلی ـ از نظر شرع و قانون زن در بسیاری از موارد باید از مرد اجازه بگیرد. خروج زن از خانه ـ نذر زن، انجام اعمال مستحبی که با حقوق شوهر منافات داشته باشد و ... باید با اجازه شوهر باشد.
علت حکم را باید از امام معصوم ـ علیه السّلام ـ سؤال کرد و ما فلسفه واقعی آنرا نمی دانیم ولی حکمتهائی ذکر شده که به بعضی از آن اشاره می شود. یکی از حکمتهای آن وحدت مدیریت در خانه و حکمت دیگر آنرا می توان تعقلی بودن مرد و احساسی بودن زن شمرد. (ر.ک، توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، ص406 م2412)

پرسش:

حکم نزدیکی در ایام عادت چیست؟ و در صورت انجام کفاره دارد یا خیر؟

پاسخ:

نزدیکی در ایام عادت حرام است و برخی از فقها کفاره آنرا بنابر احتیاط واجب می دانند و کفاره آن در ثلث اول ایام عادت 18 نخود طلا و در ثلث دوم 9 نخود و در ثلث سوم 5:4 نخود طلاست که باید به فقیر پرداخت گردد. و چنانچه مقلد مجتهدی هستید که پرداخت کفاره را لازم می داند کفاره موارد قبل را نیز باید بپردازید. (به مسأله 453 توضیح المسائل مراجعه نمائید.)

پرسش:

همسرم گاهی اوقات بعد از جنب شدن بخاطر خجالت و ... از رفتن به حمام، قبل از نماز صبح امتناع می کند و نمازش قضا می شود. به همین دلیل من هم بیشتر اوقات خودم را در اختیارش قرار نمی دهم دلیل من هم این است که گناه نکرده باشیم و نماز قضا نشود حال آیا من ناشزه هستم؟

پاسخ:

لازم است شما در امر زناشوئی از شوهر متابعت کنید و قضا شدن نماز شوهر مجوز سر پیچی شما نیست البته سعی کنید به نحوی ترتیب امور را بدهید که شوهر هم قبل از نماز صبح غسل نماید و اگر موفق به غسل نشد در آخر وقت با تیمم نماز صبح خود را بخواند و در هر صورت گناه قضای نماز او به گردن شما نیست. (ر.ک، جامع المسائل آیت الله فاضل، ج1، ص471)

پرسش:

اگر زنی یقین کند که شوهرش مرده در حالی که در واقع چنین نیست و با این فکر زن با مرد دیگری ازدواج کند بعد از برگشتن شوهر اول وضعیت شرعی زن نسبت به هر یک چیست؟

پاسخ:

با اطلاع از زنده بودن شوهر اول، عقد با مرد دوم باطل و باید فوراً از هم جدا شوند و زن به زوجیت شوهر اول باقی است. (ر.ک، استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص138)

پرسش:

زنی که از همسرش تمکین نکند و خانه شوهر را ترک کرده باشد و از ادامه زندگی امتناع کند آیا حق دریافت مهریه و نفقه را از شوهر دارد؟

پاسخ:

زن اگر ناشزه باشد و اطاعت از شوهر نکند حق نفقه ندارد امّا مهریه خود را طلب دارد. (ر.ک، جامع المسائل آیت الله فاضل، ج1، ص469)

 

مهریه

پرسش:

مردی زنی را به مهریه ای معین به عقد دائم در می آورد و در آن عقد شرط می کند که پس از فوت او، زن یک هشتم ارث نبرد آیا این شرط صحیح می باشد یا خیر؟

پاسخ:

شرط ارث نبردن زوج خلاف شرع است و نافذ نیست. (تحریر الوسیله، ج2، ص222)

پرسش:

طبق فتوای حضرت امام (ره) زن در ابتدا امر حق دارد تمکین نکند تا مهر خود را بگیرد، آیا بعد از تمکین هم زن این حق را دارد که تمکین نکند تا مهر خود را بگیرد یا خیر؟

پاسخ:

بعد از تمکین، حق امتناع ندارد. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص179، س6)

پرسش:

طبق نظر حضرت امام (ره) در مورد مهریه آیا همان مقدار که موقع ازدواج ذکر شده معتبر است، یا باید به میزان ارزش روز داده شود؟

پاسخ:

مقدار مهریه همان است که در عقد قرار داده شده، و با اختلاف ارزش پول و قدرت خرید تغییر پیدا نمی کند. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص183، س17)

پرسش:

اگر پولی داشته باشم، نخست باید یک باب منزل بخرم یا اوّل مهریه زنم را بپردازم؟

پاسخ:

اگر طلبکار مطالبه می نماید اداء بدهی مقدم است. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص185، س22)

پرسش:

آیا در تعیین مقدار مهریه توافق دختر و پسر کافی است یا آنکه والدین آنان هم حق اعمال نظر دارند؟

پاسخ:

بستگی به توافق دختر و پسر دارد. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص185، س25)

پرسش:

اگر کسی زنی را به عقد خود درآورد و قبل از دخول طلاق دهد آیا باید تمام مهر را بپردازد یا نصف مهر را؟

پاسخ:

در فرض مسأله نصف مهر را باید بپردازد. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص188، س30)

پرسش:

دادن شیربها به منظور کمک به خانواده عروس چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اشکال ندارد البته اگر به صورت شرط ضمن العقد به هنگام خواندن عقد نکاح قید شود پرداخت آن لازم می گردد. (ر.ک تحریر الوسیله امام خمینی (ره)، ج2، ص298، م9 ـ استفتائات امام (ره)، ج3، ص190 و 191)

پرسش:

آیا مهریه بر زن حلال است؟ و آیا مرد می تواند زن را به زور وادار به بخشش مهریه کند؟ و آیا صحیح است که اگر زن مهر خود را نبخشد حقّ هیچ نفقه ای را ندارد؟

پاسخ:

مهریه بر زن حلال است و هر وقت بخواهد می تواند از شوهر طلب نماید و شوهر حق ندارد زن را وادار به بخشش مهریه اش بنماید و اگر شوهر به اجبار و بدون رضایت قلبی از زن مدرکی دال بر بخشش مهریه بگیرد اثری بر آن مترتب نیست و زن حق نفقه و کسوه را به نحو معمول دارد که اگر شوهر نپردازد ضامن است و با درخواست زن موظف به پرداخت می باشد. (ر.ک استفتائات آیت الله تبریزی، ص366 و 367)

پرسش:

آیا افزایش مهریه توافق شده ضمن عقد بدون رضایت یکی از طرفین عقد وجاهت شرعی دارد؟

پاسخ:

افزایش مهریه ای که عقد بر آن خوانده شده است وجه شرعی ندارد ـ بلی زوجه می تواند پس از عقد قسمتی از مهریه را با رضایت کامل به زوج هبه نماید و یا زوج با رضایت خود چیزی اضافه بر مهریه به زوجه بپردازد. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص186)

پرسش:

اگر به دلیل موجهی نتوان مهریه را پرداخت کرد چه باید بکنیم؟

پاسخ:

هر کس ضامن پرداخت مهریه عیال خود است و اگر واقعاً نداشته باشد فعلاً تکلیفی ندارد، هر وقت قدرت پیدا کرد باید بپردازد. (ر.ک جامع المسائل آیت الله فاضل، ج1، ص327)

پرسش:

آیا شرط صحت طلاق زوجه پرداخت مهریه است؟ و اگر در غیاب همسرش بدون پرداخت مهریه او را مطلقه نماید طلاق از کدام نوع است؟

پاسخ:

زوج پس از عقد ازدواج نسبت به پرداخت مهریه مدیون است و باید بپردازد لکن شرط صحت طلاق پرداخت مهریه نیست و پرداخت یا عدم پرداخت مهریه اثری در نوع طلاق ندارد. (ر.ک جامع المسائل آیت الله فاضل، ج2، ص460)

پرسش:

مهریه همسرم مقداری از منزل و طلا و مبلغ نود هزار تومان پول نقد می باشد پس از گذشت سالهای طولانی هنگام پرداخت مهریه باید همان مبلغ را پرداخت نمود یا باید به روز و مقدار تورم هم عنایت داشت؟

پاسخ:

طبق نظر بعضی از مراجع معظم تقلید پول نقد مهریه باید با محاسبه تورم پرداخت شود و به نظر برخی دیگر همان مقدار کافی است به هر حال مصالحه نسبت به آن با همسر مطابق احتیاط است. (ر.ک استتفائات امام (ره)، ج3، ص181)

پرسش:

به قیمت امروزی مهریه حضرت زهرا چه مقدار می باشد لطفاً با دلیل ذکر نمایید؟

پاسخ:

در زمان ظهور اسلام و تا مدتی بعد از اسلام دو نوع سکه هرقلی و کسروی از روم و ایران به صورت درهم و دینار در عربستان رایج بوده است. و در زمان عبدالملک به راهنمایی امام باقر ـ علیه السلام ـ اولین سکه اسلامی ضرب گردید. وزن دینار همواره ثابت و برابر یک مثقال 18 نخودی طلا بوده است که وزنی در حدود 515:3 گرم داشته است اما وزن درهم متفاوت بوده برخی از دراهم 20 قیراط (قیراط معادل وزن سه دانه متوسط جو است) بعضی 12 و برخی 10 قیراط نقره بوده است. وزن درهم مسکوک در زمان عبدالملک 6 دانق بوده که 4:2 گرم می شود و اگر با نخود بسنجیم 6:12 نخود برابر 4607:2 گرم می شود. امّا رابطه ارزش دینار و درهم در زمان صدر اسلام هر دینار برابر ده درهم بوده است و این معنی را می توان از بعض روایات به دست آورد که از جمله آن صحیحه عبدالرحمن بن حجاج است: کان علی ـ علیه السلام ـ یقول: الدیه الف دینار و قیمه الدینار عشره دراهم . دیه کامل هزار دینار است و هر دینار برابر ده درهم می باشد. به هر حال بنابر صحیحه عبدالرحمان بن حجاج و غیر آن معادل ارزش 500 درهم مهریه حضرت زهرا ـ علیها السلام ـ برابر 50 دینار 18 نخودی طلا یا 5:37 مثقال صیرفی طلا می گردد. ( جامع المسائل آیت الله فاضل، ج2، ص432، س1284)

پرسش:

مسأله ای که اکثر جوانان در موقع ازدواج با آن رو به رو هستند گرفتن مهریه زیاد از طرف والدین دختر می باشد، حال آیا گرفتن مهریه زیاد مخالف اصول اسلامی است؟

پاسخ:

در اسلام حدی برای مهریه به نحو لزوم معین نشده، ولی مستحب می باشد که مخارج ازدواج و همچنین مهریه را کم کنند. و نیز مستحب است مقدار مهریه از مهرالسنه که پانصد درهم است زیادتر نباشد. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص177، س1)

 

شیردادن

پرسش:

فرزند رضاعی با چه کسانی محرم می گردد؟

پاسخ:

1. خود زن و او را مادر رضاعی می گویند. 2. شوهر زن که شیر مال اوست و او را پدر رضاعی گویند.
3. پدر و مادر آن زن و هر چه بالا روند. 4. بچه هائی که از آن زن به دنیا آمده اند. 5. بچه های اولاد آن زن هر چه پایین روند. 6. خواهر و برادر آن زن اگر چه رضاعی باشند. 7. عمو و عمه آن زن. 8. دائی و خاله آن زن. 9. اولاد شوهر آن زن که شیر مال آن شوهر است، هر چه پایین روند. 10. پدر و مادر شوهر آن زن که شیر مال آن شوهر است، هر چه بالا روند. 11. خواهر و برادر شوهر 12. عمو و عمه و دائی و خاله شوهر و هر چه بالا روند. و... (توضیح المسائل دوازده مرجع، ص338 مسأله2464)

پرسش:

اگر زنی بچه دختر خود را شیر دهد آیا مرتکب فعل حرامی شده است؟

پاسخ:

اگر زنی بچه دختر خود را شیر دهد، آن دختر به شوهر خود حرام می شود ولی اگر زن بچه پسر خود را شیر دهد، زن پسرش که مادر آن طفل شیر خوار است بر شوهر خود حرام نمی شود. (توضیح المسائل دوازده مرجع، مسأله2472)

پرسش:

شرایط شیر دادنی که علت محرم شدن است را بیان کنید؟

پاسخ:

شیر دادنی که علت محرم شدن است هشت شرط دارد:
1. بچه، شیر زن زنده را بخورد. 2. شیر آن زن از حرام نباشد، پس اگر شیر بچه ای را که از زنا بدنیا آمده به بچه دیگر بدهند، بواسطه آن شیر، بچه به کسی محرم نمی شود. 3. بچه شیر را از پستان بمکد. 4. شیر، خالص و با چیز دیگر مخلوط نباشد. 5. شیر از یک شوهر باشد، پس اگر زن شیر دهی را طلاق دهند بعد شوهر دیگری کند و از او آبستن شود و تا موقع زائیدن، شیری که از شوهر اول داشته باقی باشد و مثلاً هشت دفعه پیش از زائیدن از شیر شوهر اول و هفت دفعه بعد از زائیدن از شیر شوهر دوم به بچه ای بدهند آن بچه به کسی محرم نمی شود. 6. بچه بواسطه مرض شیر را قی نکند. 7. پانزده مرتبه، یا یک شبانه روز بطوری که شیر سیر بخورد یا مقداری شیر به او بدهند که بگویند از آن شیر استخوانش محکم شده و گوشت در بدنش روئیده است. 8. دو سال بچه تمام نشده باشد و اگر بعد از تمام شدن دو سال، او را شیر دهند به کسی محرم نمی شود. در بین پانزده مرتبه نباید شیر زن دیگری را بخورد و اگر یک شبانه روز را انتخاب می کنند نباید غذا و شیر دیگری را در این مدت بخورد. و بنا بر نظر بعضی از مراجع، در 10 مرتبه نیز باید احتیاط کرد. (توضیح المسائل دوازده مرجع، مسأله2474)

پرسش:

آیا زن می تواند برای شیر دادن فرزند خود از شوهر خود مزد بگیرد؟

پاسخ:

بلی می تواند مزد طلب نماید ولی سزاوار است که مادر برای شیر دادن از شوهر خود مزد نگیرد ولی خوب است که شوهر خود مزد بدهد. (توضیح المسائل دوازده مرجع، مسأله2487)

پرسش:

زنی که می خواهد بچه را شیر دهد مستحب است چه شرایطی داشته باشد؟

پاسخ:

مستحب است دایه ای که برای طفل می گیرند، دوازده امامی و دارای عقل و عفت و صورت نیکو باشد و مکروه است کم عقل و غیر دوازده امامی یا بد صورت یا بد خلق یا زنا زاده باشد. (توضیح المسائل دوازده مرجع، مسأله2488)

پرسش:

اگر کسی بخواهد با زن برادرش محرم شود چه باید بکند؟

پاسخ:

باید دختر شیرخواری را برای خود صیغه کند و زن برادرش آن دختر را شیر دهد و در این صورت زن برادر به او محرم می گردد. (توضیح المسائل دوازده مرجع، مسأله2493)

پرسش:

اگر زن شوهر داری پسر بچه ای را شیر غیر از زایمان دهد، در صورتی که پسر بچه به اندازه محرم شدن شیر آن زن را بخورد، آیا به این زن محرم است یا خیر؟

پاسخ:

شیر اگر از غیر ولادت باشد موجب نشر حرمت نمی شود. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص221)

پرسش:

من با خواهر رضاعی ام که دختر عمویم هست ازدواج کردم، ولی طبق گفته مادر و زن عمویم در سه ماهگی به مدت یک شب و روز از زن عمویم شیر خورده ام ولی در این بین از غذای دیگری هم خورده ام لطفاً تکلیف مرا روشن فرمائید؟

پاسخ:

اگر غذای بچه در آن یک شبانه روز منحصر به شیر زن نبوده احکام رضاع مترتب نیست. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص224)

پرسش:

با دختر عموی خود دو سال پیش ازدواج کرده ام ولی من و خواهر بزرگ او که هم سن من است از مادر من شیر خورده ایم حال ازدواج ما صحیح است یا باطل؟

پاسخ:

اگر دختر عموی شما از مادر شما شیر خورده است آن دختر به شما و برادرانتان محرم می باشد امّا شما به خواهرهای او محرم نیستید و ازدواج شما با خواهر او اشکال ندارد. ولی اگر شما از مادر دختر شیر خورده باشید به تمام خواهر ها محرم هستید و ازدواج باطل است. (ر.ک، استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص227 س22)

 

کنترل جمعیت

پرسش:

در مورد جنونهای پیشرونده آیا جلوگیری از حاملگی به وسیله اعمال جراحی (بستن لوله های منی در مرد و لوله های تخمدان در زن) جائز است یا خیر؟

پاسخ:

اگر موجب قطع نسل است جائز نیست. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص281)

پرسش:

راههای شرعی جلوگیری از حاملگی را بیان فرمائید؟

پاسخ:

جلوگیری از حاملگی در صورتی که موجب عقیم شدن یا نقص و فساد عضو نشود اشکال ندارد. البته جلوگیری زن بدون رضایت شوهر جائز نیست، ولی اگر مرد جلوگیری نماید مانع ندارد، اگر چه بدون رضایت زن باشد و «عزل» (ریختن منی خارج از رحم) مکروه است. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص282 و283)

پرسش:

آیا بعد از انعقاد نطفه جایز است نطفه را از بین بُرد یا خیر؟

پاسخ:

بعد از انعقاد نطفه جائز نیست. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص284)

پرسش:

در صورتی که متخصصین و شورای پزشکی تشخیص دهند که آبستن بودن و وضع حمل برای زن خطر جانی دارد کورتاژ چه صورتی دارد؟

پاسخ:

اگر خطر جان زن در بین باشد با اجتناب از محرمات خارجی اشکال ندارد، مگر آنکه طفل زنده باشد که مجاز نیست. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص284)

پرسش:

زن حامله ای حدود 30 سال قبل کاری کرده که بچه اش سقط شده است، مسلماً دیه ای به آن تعلق می گیرد، با توجه به اینکه پدر بچه فوت شده سؤال این است که این دیه را به چه کس باید بپردازد؟ و آیا نرخ دیه باید مطابق نرخ سی سال قبل پرداخت شود یا نرخ امروزی میزان است؟

پاسخ:

اگر مباشر سقط بوده باید دیه را عیناً یا به قیمت فعلی به ورثه پدر بچه سقط شده بپردازد. (ر.ک، استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص292 س34)

 

والدین و فرزندان

پرسش:

در چه صورت تأمین معاش پدر و مادر بر فرزند واجب است؟ و اطاعت از آنان تا چه حد لازم است؟

پاسخ:

اگر پدر و مادر نتوانند معاش خود را تأمین کنند بر فرزند واجب است نفقه آنها را بدهد و لازم است اولاد کاری که موجب اذیت والدین باشد انجام ندهند و بهتر است به صلاح اندیشی های آنها احترام بگذارند. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص203)

پرسش:

آیا پسر حق مطالبه صداق زوجه اش را از پدر و مادرش دارد یا خیر؟

پاسخ:

پدر و مادر لازم نیست صداق زوجه فرزند را بدهند. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص232)

پرسش:

با توجه به اینکه قسمت زیادی از کارهای اجتماعی بر دوش زنان است، و با در نظر گرفتن نیاز انقلاب به نیروی زنان، و با توجه به وظیفه زن در تربیت اولاد صالح، و از طرف دیگر تماسهای نامحرمان وظیفه یک زن در جامعه امروزی چیست؟

پاسخ:

کوشش زن در تربیت اولاد صالح بهترین خدمت به اجتماع است، و کار کردن زن در خارج منزل با مراعات مقررات و ضوابط شرعی ممنوع نیست. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص233)

پرسش:

آیا پدر خانواده می تواند همسر و بچه هایش را که مرتکب خلافهای جزئی و کلی ـ دینی، اجتماعی، خانوادگی ـ می شوند تنبیه نماید؟ اگر به هیچ وجه نتواند آنان را تنبیه نماید، ترک و یا طرد آنان جائز است یا نه؟

پاسخ:

قطع رحم جایز نیست و تنبیه اولاد به مقداری که موجب دیه نشود و متعارف باشد مانع ندارد، ولی زدن زن جایز نیست. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص234)

پرسش:

در رابطه با مسئله پسر بزرگتر. پدرم فرزندی بزرگتر از بنده داشته ولی در زمان حیات پدرم این فرزند از دنیا رفته است در این خصوص آیا اینجانب پسر بزرگتر محسوب می گردم یا خیر؟

پاسخ:

پسر بزرگ در زمان فوت پدر موضوع حکم ارشد ذکور است و بنابراین شامل شما می گردد. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج1، ص187 س218)

پرسش:

مادری که سرپرست ندارد پیر و بیمار شده از نظر مادی هم شدیداً نیازمند است آیا بر پسر واجب است از او نگهداری کند یا دختر؟

پاسخ:

نگهداری مادر بیمار و نفقه او بر پسر و دختر هر دو واجب است. به مقدار امکان باید از او مواظبت نمایند. (ر.ک، استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص203)

پرسش:

مرز اطاعت از والدین کجا می باشد؟

پاسخ:

اطاعت از پدر و مادر در مباحات است و اما در انجام محرمات و ترک واجبات نباید دستور والدین را اطاعت نمود.

پرسش:

اگر پدری منزلی را ولایتاً برای فرزند صغیر خود به طور رسمی خریده باشد تا چه سنی حق ولایت در آن را دارد و اصولاً می خواهم بدانم ولایت پدر تا چه موقع در اموال فرزند ثابت است؟

پاسخ:

ولایت پدر در اموال فرزند تا زمان بلوغ و رشد او ثابت است. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص598)

پرسش:

لطفاً وظیفه شرعی یک زن شوهر دار در برابر پدر و مادرش را بیان فرمائید؟

پاسخ:

وظیفه خاصی ندارد، و برای خارج شدن از منزل باید شوهر راضی باشد. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص598)

پرسش:

اینجانب مدت هشت سال است که با دختر یک فرد بهائی ازدواج نموده ام ـ که البته نخست اسلام آورد ـ و حالا سه فرزند از ایشان دارم، حالا آیا همسر بنده می تواند با آنان رفت و آمد داشته باشد؟

پاسخ:

رفتن به منزل پدر و مادر مانعی ندارد، ولی اگر خوف این باشد که دو مرتبه بهائی شود رفت و آمد نکند. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص599)

پرسش:

اگر کسی به سن تکلیف رسیده باشد و مادر خود را اذیت کند گناه کرده است؟

پاسخ:

بلی اذیت پدر و مادر از گناهان است و رعایت حقوق والدین و رعایت ادب نسبت به ایشان لازم و واجب است. (ر.ک، استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص596)

پرسش:

آیا اجازه گرفتن از پدر و مادر در مورد کارهای مستحبی (رفتن به مسجد، شرکت در جلسات قرآن) و غیره بر فرزندان واجب است یا خیر؟

پاسخ:

اجازه گرفتن واجب نیست، اما از امور غیر واجبی که موجب ایذاء آنها می شود خودداری نمایید. (ر.ک، استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص597 س87)

پرسش:

اگر پدر و مادر قطع رحم کنند تکلیف ما چیست؟ آیا اطاعت کنیم و اگر اهل غیبت و عیب جوئی هستند آیا می توان آنها را امر و نهی کرد؟

پاسخ:

سعی کنید با سخن مناسب و بیان متین پدر و مادر را از عیب جوئی دیگران و قطع رحم نهی نمائید و در صورتیکه اثر نبخشید خود به غیبت گوش ندهید و جلسه غیبت را ترک نمائید ولی از درشتی در مقابل پدر و مادر اجتناب نمائید و نسبت به صله رحم نیز با تلفن و امثال آن اقدام کنید تا موجب رنجش پدر و مادر هم نشود. (ر.ک، استفتائات آیت الله تبریزی، ص500، صله رحم)

پرسش:

اگر جوانی از پدر و مادرش تقاضای ازدواج کرد و لی پدر و مادرش با ازدواج او موافقت نکردند، گناهانی که احتمالاً جوان مرتکب می شود برگردن چه کسی می باشد؟

پاسخ:

بر والدین واجب نیست برای فرزند زن بگیرند و فرزند باید از ارتکاب گناه خودداری کند. (استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص231)

 

پوشش

پرسش:

آیا زن باید زیر چانه خود را که معمولاً با روسری پوشیده نمی شود از نامحرم بپوشاند و بیرون ماندن آن قسمت در نماز اشکال دارد؟

پاسخ:

بلی، زیر چانه باید از نامحرم پوشیده شود و در وقت نماز فقط مقداری از صورت که در وضو واجب است شسته شود استثناء شده است و در آن مقدار هم برای آنکه یقین کند مقدار واجب پوشانده شده باید مقداری از اطراف صورت را بپوشاند. (ر.ک، استفتائات حضرت امام(ره)، ج3، ص253 س24)

پرسش:

اگر به خاطر ضیق وقت برای بیرون رفتن جوراب نپوشیم و کفشمان روباز باشد حکم چیست؟

پاسخ:

خانم ها واجب است در مقابل نامحرم روی پای خود را نیز بپوشانند و عجله داشتن مجوز نپوشیدن جوراب نیست. (ر.ک، جامع المسائل آیت الله فاضل، ج1، ص482 س1711)

پرسش:

استفاده از لباسهائی که حجم بدن را نشان می دهد برای خانمها و آقایان چه حکمی دارد؟

پاسخ:

خانمها لازم است از لباسی استفاده کنند که برآمدگیهای بدن را بپوشاند و موجب جلب توجه نامحرم نگردد. (ر.ک، جامع المسائل آیت الله فاضل، ج2، ص449 س1329)

پرسش:

آیا در اسلام رنگ خاصی برای لباس ها سفارش شده است یا خیر؟

پاسخ:

رنگ خاصی تعیین نشده است لکن لباس خانمها نباید به رنگی باشد که موجب جلب توجه نامحرم گردد. و مردان باید لباسی بپوشند که لباس شهرت نباشد. (ر.ک، جامع المسائل آیت الله فاضل، ج1، ص481 س1710)

پرسش:

با توجه به حرمت پوشیدن لباس مرد برای زن و بالعکس آیا این حکم در مواردی چون تئاترهای اسلامی نیز جاری است؟

پاسخ:

احتیاط واجب آن است که مرد لباس زنانه و زن لباس مردانه نپوشد، و در این احتیاط فرقی بین موارد نیست. (استفتائات حضرت امام (ره) جلد سوم، ص625)

پرسش:

آیا پوشش کف پا تا مچ پا هم، شامل حدود حجاب می شود؟ آیا پوشاندن آن در خارج از منزل واجب است یا در حال نماز واجب است؟

پاسخ:

در غیر حال نماز آنچه استثناء شده است وجه و کفین است ولی در حال نماز چناچه نامحرم نباشد زن می تواند علاوه بر وجه و کفین پاها را تا مچ نپوشاند. (ر.ک، جامع المسائل آیت الله فاضل، ج1، ص481 س1706)

پرسش:

زدن عطر یا ماده خوشبوی تند برای خانمها در بیرون منزل چه حکمی دارد؟ همچنین پوشیدن جوراب سفید برای خانمها جایز است یا خیر؟

پاسخ:

عطر زدن بانوان اگر موجب مفسده و تحریک نامحرم باشد جایز نیست و از پوشیدن لباسی که جلب توجه نامحرم می نماید اجتناب نمایید. (مسائل جدید ـ از دیدگاه علماء و مراجع تقلید، ج2، ص200)

پرسش:

پوشیدن لباسهائی که فعلاً عرف شده مانند شلوار لی برای افراد مذهبی چه حکمی دارد؟

پاسخ:

بهتر است افراد متدین از پوشیدن لباسهائی که معمول جامعه اسلامی نیست خود داری نمایند و اگر شباهت به کفار پیدا کند و موجب ترویج باطل شود جایز نیست. (ر.ک، استفتائات رهبری، ج2، ص103 س288)

پرسش:

پوشش و آرایش زنان و مردان در بیرون خانه باید به چه شکلی باشد؟

پاسخ:

لازم است که زن و مرد با ظاهری که زیبنده فرد مسلمان می باشد در جامعه ظاهر شوند و از اینکه خود را به ظواهری که احیاناً تناسب با شئونات اسلامی ندارد درآورند پرهیز نمایند. قابل ذکر است که ظاهر شدن بانوان با آرایش صورت در نزد نامحرم جایز نیست و واجب است خانمها صورت آرایش شده را از نامحرم بپوشانند. (ر.ک، استفتائات حضرت امام (ره)، ج3، ص254 س24)

پرسش:

اگر شوهری زنش را به بد حجابی وادار کند و زن عمل کند گناه این کار به گردن چه کسی است؟ آیا زن قادر است در این خصوص تمرّد کند؟

پاسخ:

در معصیت زن نباید از شوهر تبعیت کند و باید با خوشروئی و مهربانی شوهر را هدایت نماید و اگر گناه صورت گرفته باشد، در این خصوص بر عهده خود زن است. هر چند شوهر هم به جهت تشویق به گناه معصیت کرده است. (ر.ک، استفتائات امام، ج3، ص255)

پرسش:

آیا در مسئله حجاب تقیه وارد است؟ اگر حجاب در یک کشور غربی موجب از بین رفتن حق مشخص باشد آیا باز هم ملزم به رعایت حجاب اسلامی است یا خیر؟

پاسخ:

تقیه آشکار نکردن اعتقادات دینی در مقابل دشمنی است که خوف از ضرر مالی و جانی او داریم. و به عنوان سپری است که انسان را ازضررهای جانی و مالی می پوشاند و مانند استتار و به رنگ محیط شدن سرباز در میدان جنگ است که از جلب توجه دشمن جلوگیری می نماید اما در مورد سؤال که خوف ضرر مالی و جانی نیست بلکه عدم کسب امتیاز است از موارد تقیه محسوب نمی شود بلکه تابع اصل دیگری است که در تعارض اهم و مهم مورد استناد قرار می گیرد ـ و باید سنجیده شود که کدام مهمتر است ـ و باید توجه داشت که پیدا کردن ملاک اهمّیت به سهولت قابل دسترسی نیست زیرا مثلاً تحصیل در یک کشور خارجی اگر چه امتیاز است و سود اما نمی تواند با یک امر مهم مانند حجاب مقابله بنماید زیرا راه تحصیل منحصر به آن کشور و آن رشته و شرایط خاص نیست. به طور کلی نگرفتن امتیاز ضرر محسوب نمی شود بلکه عدم نفع است و جلب منفعت مجوزی برای زیر پا گذاشتن احکام شرعی نیست ـ ولی اگر موقعیتهای خاصی پیش بیاید که فقیه عادلی اهمیت موضوع را تشخیص بدهد آنهم به مقدار ضرورت ممکن است اجازه دهند و اینگونه موقعیتها هم بسیار نادر است. (ر.ک، استفتائات آیت الله مکارم، ج2، ص4-350 احکام پوشش)

پرسش:

حدّ پوشش مجاز زنان و دختران نزد محارم باید چگونه باشد؟

پاسخ:

خانمها در خانه و مقابل برادر و فرزند و سایر محارم (غیر از شوهر) باید به گونه ای لباس بپوشند که موجب تحریک و مفسده نشود. (تحریر الوسیله، ج2، ص243 م17)

پرسش:

اگر به علت پر بودن بودن دست در انظار عمومی موهای ما را نامحرم ببیند چه حکمی دارد؟

پاسخ:

همواره باید خانمها نسبت به پوشش موی سر حساس باشند و اجازه ندهند که موهای آنها را نامحرم ببیند و پر بودن دست مجوز دیده شدن موی سر نیست. ولی اگر ناخودآگاه قسمتی از موی سر پیدا شود گناه نیست و در صورت توجه باید فوراً پوشانده شود. (ر.ک، استفتأت آیت الله مکارم، ج2، ص7-355 احکام نکاح)

 

نگاه محرم و نامحرم

پرسش:

آیا شنیدن نوارها و دیدن فیلم هایی که مجوز اداره ارشاد ندارد تنها به علت اینکه مجوز ندارد حرام است یا خیر؟

پاسخ:

گوش دادن به موسیقی مطرب و دیدن فیلمهایی که شخص را در معرض فساد اخلاق و عقیده قرار می دهد و موجب تحریک شهوات می گردد حرام است چه مجوز ارشاد داشته باشد یا نداشته باشد. ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، ج2، س42)

پرسش:

آیا استعمال عطر و مواد خوشبو برای بانوان در صورتی که به مشام نامحرم برسد اشکال دارد؟

پاسخ:

بلی اشکال دارد. (ر.ک استفتائات آیت الله مکارم، ج1، ص229)

پرسش:

آیا زن پدر (نامادری) با دختران و پسران شوهر محرم است؟ داماد شوهر چطور؟

پاسخ:

همسر جدید به پسران شوهر محرم است اما به داماد او محرم نیست. (ر.ک جامع المسائل آیت الله فاضل، ج1، س1449 و 1457)

پرسش:

مشاهده می شود وقتی صحبت از نامزدی می شود در میان دختر و پسری اسم ازدواج پیش می آید مدتی را بدون جاری شدن صیغه محرمیت با هم می گذرانند که در نهایت یا زن و شوهر می شوند و یا جدا می شوند این مدت نامزدی به چه صورت است؟

پاسخ:

تا صیغه عقد خوانده نشود نامحرم هستند و باید رعایت حدود شرعی حجاب را بنمایند. البته می توانند برای مدت مثلاً یک هفته یا یک ماه با اجازه پدر دختر عقد موقت بخوانند تا در برخورد و صحبت کردن و ... مرتکب گناه نشوند. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص82، س13)

پرسش:

آیا شخص 70 ساله می تواند خواهرزاده خود را که زن 50 ساله می باشد از سر و سینه و صورت او ببوسد؟

پاسخ:

نگاه به محارم و دست زدن به بدن آنها بدون قصد لذّت جایز است و با قصد لذّت جایز نیست هر چند 70 ساله باشند. تنها موردی که جایز است تماس و نگاه با لذت انجام گیرد در مورد همسر است. (ر.ک تحریر الوسیله، ج2 کتاب النکاح، م18، ص243)

پرسش:

دختر و پسر بر پدرخوانده یا مادر خوانده پس از رسیدن به سنّ بلوغ محرم هستند یا خیر در صورتی که جواب منفی باشد تکلیف چیست؟

پاسخ:

دختر بر پدرخوانده نامحرم است و پسر نیز بر زن نامحرم است و برای آنکه مشکل پیش نیاید اگر کودک را قبل از 2 سالگی بیاورند اگر دختر است خواهر یا زن برادر یا مادر شوهر او را شیر دهد به مقداری که رضاع کامل شود این دختر بر شوهر و پدر شوهر و برادر شوهر محرم می گردد و اگر کودک پسر است خواهر یا زن برادر یا مادر زن قبل از 2 سالگی او را شیر دهد به نحوی که در رساله ذکر شده پسر به این زن محرم می گردد ـ راههای دیگری نیز در این مورد وجود دارد که البته بهترین آن همین رضاع است. (ر.ک جامع المسائل آیت الله فاضل، ج1، ص434)

پرسش:

آیا شوهر مادر بزرگ به نوه های مادربزرگ محرم است؟

پاسخ:

بلی ـ پس از همخوابگی با مادر بزرگ با نوه های او محرم می شود. (ر.ک تحریر الوسیله، ج2، ص277، م3)

پرسش:

پسری که مادرش صیغه مردی شده است چطور می تواند به مادر و خواهر و همسر مرد صیغه کننده محرم گردد؟

پاسخ:

اگر مرد صیغه کننده دختری داشته باشد و دختر او را به عقد صحیح پسر ولو موقتاً درآورد مادر این دختر و مادر بزرگ او (همسر و مادر مرد مذکور) بر او محرم می شوند و اگر مادر مذکور شوهر نداشته باشد و این پسر با مادر او ازدواج نماید پس از دخول به مادر به دختران ونوه های آن مادر محرم می گردد قابل دقت است که یکی از این دو راه قابل عمل است و هر دو را با هم نمی توان انجام داد. (ر.ک تحریر الوسیله، ج2، ص277)

پرسش:

دیدن تصاویر و فیلم غیر مجاز چه حکمی دارد؟ در صورتی که پخش زنده نباشد و بازیگر را شخص نشناسد چه حکمی دارد؟

پاسخ:

دیدن تصاویر و فیلمهایی که موجب فساد اخلاق می گردد با قصد ریبه و بدون آن جایز نیست. (ر.ک ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، ج2، ص124)

پرسش:

دست دادن با نامحرم حرام است حال اگر با پوششی مانند دستکش یا چادر باشد چگونه است؟

پاسخ:

تماس با بدن نامحرم جایز نیست و دست دادن از روی پوشش در صورتی که دست یکدیگر را فشار ندهند و قصد لذت هم نداشته باشند اشکالی ندارد. (ر.ک استفتائات آیت الله مکارم، ج1، س786)

پرسش:

چه نوع فیلمی برای تماشا کردن حرام است لطفاً بیان فرمایید؟

پاسخ:

هر فیلمی که در آن صحنه های شهوت انگیز باشد و یا موسیقی لهوی باشد یا موجب بدآموزی باشد دیدن آن گناه دارد و فرقی بین ایرانی و خارجی آن نیست. (ر.ک ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، ج2، س101 و استفتائات جدید آیت الله مکارم، ج1، س782)

پرسش:

نگاه کردن به صورت استاد یا معلم بدون قصد ریبه چه حکمی دارد؟

پاسخ:

نگاه کردن خانم به وجه و کفین و مواضعی که مردان به طور متعارف نمی پوشانند بدون لذت و ریبه اشکالی ندارد ولی چنانچه موجب وقوع در معصیت باشد جایز نیست. (استفتائات امام (ره)، ج3، ص262، س16)

پرسش:

آیا نگاه کردن به بازی فوتبال یا کشتی و ... برای خانمها جایز است یا خیر؟

پاسخ:

اگر پخش مستقیم نباشد به قصد لذت به بدن آنها نگاه نکنند و مفسده دیگری هم نداشته باشد اشکال ندارد. (ر.ک ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، ج2، س1033)

پرسش:

اگر بدون اینکه ما متوجه شویم نامحرم موی سرمان را ببیند چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اگر در جایی که معمولاً نامحرم نمی آید باشید و اتفاقاً نامحرم شما را ببیند برای شما اشکال ندارد ولی وقتی متوجه شدید فوراً خود را بپوشانید. (ر.ک جامع المسائل آیت الله فاضل، ج2، ص448 و 449)

پرسش:

آیا شنیدن صدای زن به طور مطلق حرام است یا خیر؟

پاسخ:

شنیدن صدای زن به طور مطلق حرام نیست بلکه در صورتی حرام است که معرض تحریک نامحرمان باشد. (استفتائات امام (ره)، ج3، ص271، س52 و، س56 ـ توضیح المسائل 12 مرجع، ج2، ص809 استفتاء از مقام معظم رهبری )

پرسش:

آیا زنها برای یکدیگر نامحرم هستند یا نه؟

پاسخ:

خانمها به یکدیگر نامحرم نیستند ولی نگاه کردن به عورت یکدیگر حرام می باشد و باید عورتین خود را از یکدیگر بپوشانند و همچنین جایز نیست که به قصد لذت به بدن یکدیگر نگاه کنند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2436 و 2438)

پرسش:

آیا ماندن در خانه ای که دو نامحرم تنها در آن وجود دارد اشکال دارد؟ نماز خواندن در این صورت چه حکمی دارد؟

پاسخ:

امام خمینی (ره): بودن مرد و زن نامحرم در جای خلوت جایز نیست و احتیاط در نماز نخواندن در آنجاست لکن اگر نماز خواند نمازش باطل نیست. (توضیح المسائل، م 889) .
آیت الله گلپایگانی: بودن مرد و زن در اطاقی که کسی در آنجا نیست و کسی هم نمی تواند وارد شود حرام است و نمازشان هم در آنجا صحیح نیست.
سایر مراجع هم در این خصوص نظراتی دارند که می توانید با مراجعه به توضیح المسائل مرجع تقلید خود در باب مکان نمازگزار مطالعه فرمایید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م889)

پرسش:

موقع رد و بدل کردن پول مثلاً دست زن گاهی موقع به دست مرد برخورد می کند چه حکمی دارد؟

پاسخ:

باید سعی کنند که در این مواقع تماس حاصل نشود البته اگر اتفاقاً و بدون قصد، تماس حاصل شود اشکال ندارد. (ر.ک استفتائات امام(ره)، ج3، ص268 بخش نامحرم، س45)

پرسش:

دیدن فیلمهای رقص و آهنگ خوانندگان جهت زدودن افسردگی چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اولاً دیدن این برنامه ها و فیلمها به نظر علما و مراجع چون مستلزم مفسده و فعل حرام می باشد حرام است. و ثانیاً اینها نه تنها رفع افسردگی نمی کنند (گرچه شاید از نظر ظاهری و در مرحله اول بر اثر تلقین چنین اثری را حس کنید) بلکه در بلند مدت اثرات مخربی بر روح و روان انسان بر جای می گذارد. (ر.ک استفتائات آیت الله مکارم، ج2، ص233 و 232)

پرسش:

آیا دوستی با مؤنث اگر مرتکب حرامی نشوند اشکال شرعی دارد؟

پاسخ:

گفتگوی با نامحرم تا آنجا که به شکستن هنجارهای دینی منجر نشود اشکال ندارد لکن اظهار مطالب شهوت انگیز و یا تماس با دست و بدن نامحرم و یا دیدن مو و بدن او جایز نیست. و برای آنکه انسان در معرض وسوسه های شیطانی قرار نگیرد لازم است نسبت به ارتباط و گفتگوی با جنس مخالف حساسیت داشته باشد و خود را در معرض مفاسدی که بر این گونه ارتباطات مترتب می شود قرار ندهد در روایتی می فرماید: «النظر سهم من سهام ابلیس» نگاه تیری از تیرهای شیطان است، یعنی ممکن است یک نگاه غیر مشروع انسان متدین را از پای درآورده و در دام شیطان گرفتار سازد. (ر.ک جامع المسائل آیت الله فاضل، ج1، ص482)

پرسش:

لطفاً بفرمایید چگونه می توان با فرد مؤنث محرم شد؟

پاسخ:

به طور کلی محرمیت از سه طریق ممکن است حاصل گردد: 1ـ نسب 2ـ رضاع 3ـ ازدواج .
در مورد نسب فرزند و نوه و نتیجه، فرزندان خواهر و برادر و فرزندان آنها، عمه و خاله، مادر و مادربزرگ پدری و مادری محرمند.
رضاع: اگر دختری قبل از دو سالگی از زن دیگری با شرایط معین شیر بخورد آن دختر به تمام فرزندان آن زن محرم می شود و نیز اگر پسری قبل از دو سالگی شیر زن دیگری را بخورد به تمام دختران آن زن محرم می شود.
ازدواج: با انجام عقد ازدواج با شرایط آن مرد و زن نامحرم با یکدیگر محرم می شوند که این عقد ممکن است موقت یا دائم باشد در عقد موقت تا مدت تمام نشده محرمیت باقی است که پس از پایان مدت در عقد موقت و انجام طلاق در عقد دائم محرمیت بین زن و شوهر از بین می رود. لازم به ذکر است که با انجام عقد (چه موقت و چه دائم) مادر زن به داماد و عروس به پدر شوهر محرم می شوند و این محرمیت دائمی است یعنی پس از طلاق و پایان مدت هم باقی می ماند. البته محرمیت مادر زن به داماد و عروس به پدر شوهر در حد محرمیت مادر و خواهر است که نگاه و لمس و مو و بدن آنها (به غیر از عورتین) بدون قصد لذت اشکال ندارد. شرایط رضاع و عقد موقت و دائم در رساله توضیح المسائل مذکور است مراجعه فرمایید. (ر.ک تحریر الوسیله، ج2، ص262)

پرسش:

نظر شما در مورد برنامه های صدا و سیما من جمله سریالهایی که از شبکه های مختلف پخش می شود چیست؟ (مقلد آیت الله فاضل لنکرانی)

پاسخ:

هر یک از برنامه هایی که مشتمل بر خلاف شرع (از قبیل موسیقی مطرب و تشویق به بدحجابی و اختلاط زن و مرد یا سایر محرمات) باشند موجب فساد اخلاقی و سست شدن ایمان می گردد و تماشای آن جایز نیست. (ر.ک جامع المسائل آیت الله فاضل لنکرانی، ج1، س995 و 1002)

پرسش:

آیا نگاه کردن به عکس شهدا و انس گرفتن با آنها و همچنین نگاه کردن به صورت بزرگانی مثل رهبر عزیز و مراجع تقلید و دیگران چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اگر نگاه به قصد لذت نباشد و خوف افتادن در گناه نباشد اشکالی ندارد. (ر.ک ترجمه استفتائات مقام معظم رهبری، ج2، س100)

پرسش:

استفاده از ماهواره و وسایل مشابه از نظر فقهاء چه حکمی دارد؟

پاسخ:

استفاده مشروع از آن اشکال ندارد لکن برنامه هایی که موجب فساد اخلاق و سست شدن ایمان و ارتکاب معصیت می شود تماشای آن جایز نیست. البته در مقطع کنونی که استفاده از ماهواره منع قانونی دارد باید قانون رعایت گردد. (ر.ک جامع المسائل آیت الله فاضل، ج1، س1001 و ترجمه اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، ج2، س126)

پرسش:

به خاطر شرایط خاص رشته ام احتیاج به برقراری ارتباط با اینترنت دارم، دیدن تصاویر مبتذل چه حکمی دارد؟

پاسخ:

در صورتی که تحصیل متوقف بر دیدن عکس های مبتذل است نگاه بدون قصد لذت اشکال ندارد. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص270، س48)

پرسش:

نگاه کردن به زن نامحرم که پیر شده و قدرت جمع و جور کردن خود را ندارند چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اگر نگاه با قصد ریبه و شهوت نباشد اشکال ندارد و اگر از روی قصد باشد فرقی بین پیر و جوان وجود ندارد. (ر.ک عروه الوثقی، ج2 کتاب النکاح، ص636)

پرسش:

چاپ تصاویر زنان در روزنامه ها و پوسترها چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اگر به نحوی باشد که موجب تحریک و تهییج خواننده شود و یا مفاسد اخلاقی دیگری را در جامعه به همراه داشته باشد جایز نیست. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص264 و 265 نظر، لمس، صدای نامحرم)

پرسش:

عکاس ها برای ظهور عکس ها به عکس زنان نامحرم لزوماً نگاه می کنند لطفاً حکم شرع را در این باره بیان بفرمایید؟

پاسخ:

نگاه به عکس یا فیلم صورت و موی زنان ناشناس بدون قصد لذت در صورتی که مفسده نداشته باشد اشکال ندارد. (استفتائات امام (ره)، ج3، ص264، س26).

پرسش:

آیا نگاه کردن اتفاقی به زنی که حجاب خود را رعایت نکرده حرام است؟

پاسخ:

نگاه اتفاقی حرام نیست ولی باید سعی کنید که سریعاً نظر خود را برگردانید و نظر را ادامه ندهید. (ر.ک استفتائات آیت الله مکارم، ج2، ص254)

پرسش:

اگر انسان با رعایت همه اصول اسلامی با مرد نامحرم یا دانشجوی همکلاسی صحبت کند آیا مرتکب گناهی شده است؟

پاسخ:

در صحبت با نامحرم رعایت سه نکته ضروری است: 1 ـ سخن گفتن به قصد لذت نباشد. 2 ـ از ترقیق و تلطیف صدا اجتناب شود. 3 ـ خوف مفسده در بین نباشد. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص257)

پرسش:

گاهی اوقات که به دیدن فامیلها می رویم برخی از خانمهای نامحرم فامیل قصد مصافحه می کنند و یا مرا می بوسند و من هم علی رغم میلم، بی اختیار مصافحه می کنم هر چند در پی بهانه ای می گردم تا مصافحه نکنم ولی پیش می آید حال آیا این مصافحه بدون لذت شهوانی حرام است یا خیر؟ لطفاً مرا راهنمایی فرمایید؟

پاسخ:

تماس با دست و با بدن نامحرم با شهوت و بدون شهوت جایز نیست و شما این مطلب را برای بستگان خود با کمال آرامش و متانت توضیح دهید. چه بسا خیال می کنند از روی شهوت فقط اشکال دارد و با توضیح شما به مسئله آگاه گردند و بعد هم مرتکب این گناه نشوند. (ر.ک جامع المسائل آیت الله فاضل، ج1، ص482)

پرسش:

در مطب دکتر ارتوپدی قالب گیری و گچ کردن از پای فرد نامحرم چه حکمی دارد؟

پاسخ:

لمس بدن نامحرم با پوشش و بدون ریبه اشکال ندارد لکن چون قالبگیری مستلزم نگاه به بدن نامحرم است در صورت ضرورت و عدم وجود مماثل اشکال ندارد امّا چنانچه ضرورت نباشد و یا مماثل برای انجام کار باشد نامحرم باید از این کار اجتناب نماید. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص279)

پرسش:

در برخی از مکانهای فرهنگی و هنری پسران از کار کردن با دختران ممنوع هستند حال اگر در مکانهای فرهنگی و هنری دختران و پسران با رعایت کامل ظاهر اسلامی با یکدیگر کار کنند چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اختلاط دختران و پسران جوان موجب مفاسدی است که بر کسی پوشیده نیست هر چند رعایت حجاب بنمایند. بنابر این بهتر است برادران و خواهران هر کدام جداگانه به وظایف خود اشتغال داشته باشند. (ر.ک استفتائات امام (ره)، ج3، ص280)

پرسش:

اختلاط زن با مرد نامحرم تا چه حدّی جایز می باشد؟

پاسخ:

در گفتگوها باید نکات زیر را مراعات نمایند: 1ـ از صحبت کردن به نحوی که موجب تلذذ و ریبه شود خودداری گردد. 2 ـ از شوخی کردن پرهیز شود. 3 ـ از حرفهایی که موجب تهییج شهوت است باید خودداری شود. 4 ـ رعایت حجاب کامل بشود و از نگاه کردن حرام خودداری گردد. 5 ـ زن و مرد در یک محیط خلوت تنها نباشند. (ر.ک مسائل جدید از دیدگاه علماء و مراجع، ج1، ص137)

 

تحقیق و گزینش : غلام سخی علیزاده

منبع:

مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات

(نرم افزار پاسخ)

وابسته به مرکز مدیریت حوزه های علمیه

 

[ ] [ ] [ مدیر ] [ ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

نويسندگان
لینک های مفید
پيوندهای روزانه

موضوعات وب
 
صفحات اختصاصی
لینک های مفید
امکانات وب


ایران رمان