تبسم دانایی
قالب وبلاگ

قبله

پرسش:

کسی که در مکه است قبله او چگونه است؟ و اگر کسی از راه دور می‌خواهد عبادت نماید قبله او چگونه است؟

پاسخ:

خانه کعبه که در مکّه معظمه است، قبله می‌باشد، و کسانی که ساکن مکه هستند یا در مکه عبادت می‌کنند باید روبروی آن نماز بخوانند، ولی کسی که دور است اگر طوری بایستد که بگویند رو به قبله نماز می‌خواند کافی است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م 776. عروه الوثقی، ج1، فصل فی القبله)

 

پرسش:

آیا در نماز باید حتماً نوک پاها و زانوها رو به قبله باشد؟

پاسخ:

کسی که نماز واجب را ایستاده می‌خواند، باید طوری بایستد که بگویند رو به قبله ایستاده و لازم نیست زانوهای او و نوک پاهای او هم رو به قبله باشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م777)

 

پرسش:

نماز خواندن به جهت قبله شرط صحت نماز واجب است؟ آیا می‌شود نماز مستحبی را رو به قبله نخواند؟

پاسخ:

بله نماز خواندن به سمت قبله شرط صحت نماز واجب و مستحب است بلی نماز مستحبی را می‌شود در حال راه رفتن و سواری خواند و اگر انسان در این دو حال، نماز مستحبی بخواند لازم نیست رو به قبله باشد.(ر.ک تحریر الوسیله امام خمینی(ره)، ج1، ص 141، م1)

 

پرسش:

اگر در بیابان باشیم و ندانیم قبله کدام طرف است چگونه باید قبله را پیدا کنیم؟

پاسخ:

برای پیدا کردن قبله علائمی برای مکانهای خاصی مثل کوفه و بصره و... از طریق ستاره قطبی و امثال آن تعیین گردیده است اما استفاده از آن علائم برای همه نقاط صحیح نیست بنابراین اگر قطب‌‌نما یا قبله‌نما در اختیار نداشته باشید و احتمال یک جهت خاص را نمی‌دهید بنابر قول مشهور باید به چهار طرف نماز بخوانید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 784)

 

پرسش:

در بعضی از مساجد محراب مطابق قبله ساخته نشده یا اصلاً کل مسجد مطابق قبله ساخته نشده و مدت زیادی نیز همانطور نماز خوانده شده و اکنون که متوجه اشتباه شده‌ایم می‌خواهیم بدانیم تا چه میزان از قبله انحراف داشته باشیم نماز ما یا نماز جماعت صحیح می‌باشد؟

پاسخ:

اگر قبله معلوم است باید به سمت قبله نماز بخوانید و جایز نیست به سمت محرابی که از قبله صحیح انحراف دارد به نماز ایستاد. و انحراف قبله در نمازهای قبلی اگر از مابین راست و چپ نمازگزار نگذشته باشد، نماز صحیح است. (ر.ک استفتائات آیت الله مکارم، ج2، ص76، س149)

 

پرسش:

در صورتی که وقت تنگ باشد و ندانیم قبله به کدام طرف است جهت ادای نماز به چه ترتیبی باید عمل کرد؟

پاسخ:

اگر وقت تحقیق نداشته باشید و نیز وقت برای خواندن نماز به چهار طرف نباشد، به هر طرف که احتمال می‌دهید قبله باشد نماز بخوانید و اگر احتمال یک طرف خاص را هم نمی‌دهید یک نماز به هر طرفی که خواستید بخوانید کفایت می‌کند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م 784)

 

پرسش:

مهمانی به گفته صاحب خانه اعتماد نموده به طرفی نماز خوانده و مدتی را بدین منوال گذرانده است، بعداً کشف خلاف می‌شود که قبله حدوداً 45 درجه اختلاف دارد، حال تکلیف نمازهائی که در این مدت خوانده ‌شده چیست؟

پاسخ:

در فرض سؤال که تحقیق نموده و با اطمینان به جهت قبله نماز خوانده‌اید و بعداً کشف خلاف شده است و انحراف حدود45 درجه است نمازهای گذشته او صحیح است. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، احکام قبله، ص136، س33)

 

پرسش:

کره زمین گرد می‌باشد و مکه در یک قسمت قرار گرفته است حال اگر شخصی درست آن طرف مکه یعنی کف پایش با کف مکه بوسیله قطر کامل زمین متصل گردد این شخص به کدام طرف و سمت نماز باید بخواند؟

پاسخ:

در فرض مرقوم اگر در نقطه‌ای از کره زمین قرار گیرد که از هر طرف فاصله‌اش با مکه مکرمه مساوی باشد به هر یک از چهار طرف نماز بخواند صحیح است. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ج1، س27، ص 134)

 

پرسش:

اگر شدت درگیری جنگ در جبهه مانع از پیدا کردن قبله شود آیا می‌توان به هر طرف نماز خواند؟

پاسخ:

باید به چهار طرف نماز بخواند و اگر چهار نماز ممکن نیست به هر مقدار که تمکن دارد می‌تواند اکتفاءکند. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ج1، ص 134، س28)

 

پرسش:

نماز خواندن و تشخیص قبله مسافر در داخل هواپیما و قطار چگونه است؟

پاسخ:

باید تحقیق کند و رو به قبله نماز بخواند و اگر نتواند علم پیدا کند به طرفی که مظنّه دارد بایستد. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ص 135، س29)

 

پرسش:

اگر نمازگذاری در حال خواندن نماز مواجه با قبله نبوده و پس از آگاهی می‌تواند به سمت قبله برگردد؟ و آیا اتصال پا به زمین در برگشتن به سمت قبله لازم است؟

پاسخ:

بله باید به سمت قبله برگردد و اتصال پا به کف زمین لازم نیست. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ص 135، س30)

 

وقت نمار

پرسش:

چگونه باید به ظهر شرعی علم پیدا کرد تا نماز ظهر را سر وقت بخوانیم؟

پاسخ:

اگر شاخصی را در زمین فرو ببریم، وقتی که سایه شاخص به آخرین درجه کمی رسید و دو مرتبه رو به زیاد شدن گذاشت، معلوم می‌شود ظهر شرعی شده و وقت نماز ظهر داخل گشته است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م729)

 

پرسش:

اگر در نماز با ضیق وقت مواجه شدیم آیا می‌شود در نماز اولاً تسبیحات اربعه را یک بار ادا کنیم؟ ثانیاً قنوت را نخوانیم و ثالثاً نماز را نشسته بجا آوریم؟

پاسخ:

در ضیق وقت یک بار خواندن تسبیحات اربعه و حذف قنوت مانعی ندارد و حتی در ضیق وقت می‌توان سوره را هم حذف نمود اما نشسته خواندن جایز نیست. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1006 و م970)

 

پرسش:

وقت نماز ظهر و عصر تا اذان مغرب است یا تا غروب آفتاب چون در رساله آقای لنکرانی خواندم که تا اذان مغرب است؟

پاسخ:

بسیاری از مراجع می‌فرمایند پایان وقت نماز عصر، مغرب شرعی است که اذان مغرب می‌شود که از جمله آنها آیت الله لنکرانی است بعضی هم معتقدند که پایان وقت نماز عصر، غروب آفتاب است که قرص خورشید از افق پنهان می‌گردد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م731)

 

پرسش:

اهل تسنن نماز مغرب را پیش از مغرب می‌خوانند آیا ما می‌توانیم در هنگام حج یا غیر آن به آنها اقتدا کرده و به همان نماز اکتفا نمائیم؟

پاسخ:

در مورد تقیه مانعی ندارد. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره) ج1، ص 131، س16)

 

پرسش:

گفته شده که درباره موضوع فجر صادق در شبهای مهتابی براین است که قدری تأمل شود تا سپیده فجر بر مهتاب غلبه نماید آیا این فتوا صحیح است؟ در صورت مثبت بودن پاسخ چند دقیقه قابل تأمل است و شب‌های مهتابی چند شب در ماه قمری می‌باشد؟ (نظر حضرت امام (ره))

پاسخ:

به نظر مرحوم امام خمینی(ره) و آیت الله شبیری میزان شب‌هائی است که روشنائی ماه بر طلوع فجر غالب است و باید برای نماز صبر کند تا روشنائی طلوع فجر احراز شود. ولی به نظر سایر مراجع صبر کردن لازم نیست. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره) ج1، ص 131، س19)

 

پرسش:

ظاهراً اذان صبح رادیو بر اساس طلوع فجر طبق استخراج مؤسسه ژئو فیزیک است آیا چنین وقتی شرعاً معتبر است یا باید فجر با چشم عادی دیده شود و افق روشن گردد؟

پاسخ:

میزان تبیین حسّی است نه علمی، بنابراین باید طلوع فجر قابل رؤیت به چشم عادی باشد. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره) ج1، ص 132، س21)

 

پرسش:

بیدار نمودن افراد خانواده برای نماز صبح با چه کیفیتی مجاز است؟

پاسخ:

اگربیدار نکردن آنها موجب سهل انگاری و استخفاف به امر نماز باشد، باید آنها را بیدار نماید. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره) ج1، ص 133، س25)

 

پرسش:

کسی که به اندازه خواندن یک رکعت نماز وقت دارد نماز را به چه صورتی باید بخواند؟

پاسخ:

باید نماز را به نیت ادا بخواند ولی نباید عمداً نماز را تا این وقت تأخیر بیندازد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م748)

پرسش:

وقت مخصوص نماز ظهر و عصر را بیان کنید و لطفاً توضیح دهید وقت مشترک نماز ظهر و عصر از چه زمانی شروع و به چه زمانی خاتمه پیدا می‌کند؟

پاسخ:

وقت مخصوص نماز ظهر از اول ظهر است تا وقتی که از ظهر به اندازه خواندن نماز ظهر بگذرد، و وقت مخصوص نماز عصر موقعی است که به اندازه خواندن نماز عصر، وقت به مغرب مانده باشد، که اگر کسی تا این موقع نماز ظهر نخواند، نماز ظهر او قضا شده و باید نماز عصر را بخواند. و ما بین وقت مخصوص نماز ظهر و وقت مخصوص نماز عصر، وقت مشترک نماز ظهر و نماز عصر است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م731)

 

پرسش:

مغرب شرعی از چه زمانی حاصل می‌شود و نماز مغرب در چه زمانی داخل می‌شود؟

پاسخ:

مغرب شرعی موقعی حاصل می‌شود که سرخی طرف مشرق که بعد از غروب آفتاب پیدا می شود، از بین برود و از این زمان است که وقت نماز مغرب داخل می‌گردد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م735)

 

پرسش:

وقت مخصوص و مشترک نماز مغرب و عشاء را بفرمائید از چه زمانی شروع می‌گردد؟

پاسخ:

وقت مخصوص نماز مغرب از اول مغرب است تا وقتی که از مغرب به اندازه خواندن سه رکعت نماز بگذرد، و وقت مخصوص نماز عشاء موقعی است که به اندازه خواندن نماز عشاء به نصف شب مانده باشد که اگر کسی تا این موقع نماز مغرب را عمداً نخواند باید اول نماز عشاء و بعد از آن نماز مغرب را بخواند و بنابراین بین وقت مخصوص نماز مغرب و وقت مخصوص نماز عشاء، وقت مشترک نماز مغرب و عشاء است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م736)

 

پرسش:

اول وقت و آخر وقت نماز صبح از چه زمانی شروع و به چه زمانی پایان می‌یابد؟

پاسخ:

نزدیک اذان صبح از طرف مشرق، سفیده‌ای رو به بالا حرکت می‌کند که آن را فجر اول می‌گویند. موقعی که آن سفیده پهن شد، فجر دوم و اول وقت نماز صبح است و آخر وقت نماز صبح موقعی است که آفتاب بیرون می‌آید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م741)

 

پرسش:

آیا می‌شود در وسط اذان دادن نماز خواند، آیا این نماز درست است یا باید صبر کنیم تا اذان تمام شود؟

پاسخ:

اگر با شروع اذان یقین به داخل شدن وقت نماز پیدا می‌کنید می‌توانید نماز را شروع نمایید و الا صبر کنید تا اذان تمام شود و یقین به دخول وقت پیدا کنید(ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م 742 و ص462، س374)

پرسش:

نماز فرد مسلمانی که در قطب جنوب و یا شمال به سر می‌برد در حالی که شش ماه از سال روز و شش ماه شب می‌باشد چگونه است؟ و یا فرد مسلمانی که در کره ماه به سر می‌برد چگونه است؟

پاسخ:

در مورد سؤال می‌توانند نماز خود را مطابق مناطق معتدله و یا مطابق نزدیکترین شهری که شب و روز معین دارد انجام دهند و در کره ماه هم اگر روز و شب معین نداشتند به همین نحو عمل می‌کنند. (ر.ک تحریر الوسیله، ج2، ص638)

 

پرسش:

اگر در میان خواندن نماز صبح خورشید طلوع کند آیا نماز خوانده شده اداء است یا قضا؟

پاسخ:

اگر یک رکعت از نماز شما قبل از طلوع خورشید خوانده شده باشد نماز اداء است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م 748)

 

مکان نمازگزار

پرسش:

مکان نمازگزار باید چه شرط هائی داشته باشد تا نماز صحیح واقع شود؟

پاسخ:

مکان نمازگزار چند شرط دارد: اول: آنکه مباح باشد دوم: مکان نمازگزار باید بی حرکت باشد سوم: آنکه در جائی که سقف آن کوتاه است و نمی‌تواند در آنجا راست بایستد یا به اندازه‌ای کوچک است که جای رکوع و سجود ندارد نماز نخواند چهارم: اگر مکان نمازگزار نجس است به طوری تر نباشد که رطوبت آن به بدن یا لباس او برسد. پنجم: آنکه جای پیشانی نمازگزار از جای زانوهای او، بیش از چهار انگشت بسته، پست‌تر یا بلندتر نباشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م866 الی 889)

 

پرسش:

نمازخواندن در مکان‌های عمومی که اطلاع از مباح یا غصبی بودن آنها نداریم جایز است یا خیر؟

پاسخ:

کسی که یقین نداشته باشد که مکان نمازش غصب است، نماز او صحیح است و تحقیق لازم نیست. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، مکان نماز گزار، ص148)

پرسش:

آیا جایی را که موقع نماز جماعت بعضی برای خود معین می‌کنند وجه شرعی دارد و آیا تصرف در آنها و نماز خواندن در این مکان‌ها جائز است یا خیر؟

پاسخ:

هر کس می‌تواند جایی را در صف جماعت برای خود حیازت نماید و تا امام جماعت به رکوع رکعت اول نرفته است نباید دیگری در آنجا نماز بخواند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م868)

پرسش:

یکی از شرایط مکان نماز گزار استقرار آن می‌باشد حال سؤال این است آیا روی تخت‌هایی که حالت فنری دارند می‌توان نماز خواند؟

پاسخ:

اگر در حال حمد و سوره و قرائت ذکر رکوع و سجود و تشهد و سلام بدن استقرار داشته باشد و حرکت نکند مانعی ندارد. (ر.ک تحریر الوسیله، ج1، احکام مکان المصلی، ص150، م12)

پرسش:

در رساله آمده است در مکان غصبی نمی‌شود نماز خواند حال در جبهه که رزمندگان پیشروی می‌‌کنند و در خاک دشمن نماز می‌خوانند چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اشکالی ندارد و مربوط به مسئله ذکر شده نیست. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص144، س61)

پرسش:

اگرکسی در ملک غصبی نماز بخواند آیا نماز او صحیح است؟حال اگر در جائی که نمی‌داند غصبی است نماز بخواند نماز او چه حکمی پیدا می‌کند؟

پاسخ:

کسی که در ملک غصبی نماز می‌خواند اگر چه روی فرش و تخت و مانند اینها باشد، نمازش باطل است ولی نماز خواندن در زیر سقف غصبی و خیمه‌ی غصبی مانعی ندارد. در جواب قسمت دوم سؤال باید گفت که اگر شخصی نمی‌داند یا فراموش نموده که آن محل غصبی است و نماز بخواند و بعد از نماز بفهمد، نماز او صحیح است. ولکن اگر خودش غصب کرده، ولی آن را فراموش کرده بنابر احتیاط نماز او باطل می باشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م866 و869)

پرسش:

اگرکسی جلوتر از قبر پیغمبر و امام ـ علیه السّلام ـ نماز بخواند نماز او چه حکمی پیدا می‌کند؟

پاسخ:

انسان باید رعایت ادب را بکند و جلوتر از قبر پیامبر و امام ـ علیه السّلام ـ نماز نخواند چنانچه نماز خواندن بی‌احترامی باشد حرام است ولی به نظر مرحوم امام نماز باطل نمی‌شود. و به نظر برخی از مراجع نماز باطل است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م884)

پرسش:

خواندن نماز بر روی فرشی که می‌دانیم یک نقطه آن نجس است چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اشکال ندارد. (ر.ک تحریر الوسیله، ج1، ص149، فی مکان المصلی و مسجده، م 9)

پرسش:

تکلیف ادای نماز در اتاق بزرگی که در پشت سر و روبه‌رو افرادی نشسته باشند چیست؟

پاسخ:

اگر افراد در پشت سر باشند اشکالی ندارد و در روبه‌رو هم می‌توانید چیزی را جلوی خود بگذارید (مثلاً تسبیح) تا بین شما و ایشان فاصله شود و کراهت آن از بین برود و بهتر است در قسمتی از اتاق نماز بخوانید که اشخاص مانع توجه شما در حال نماز نشوند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م898 و899)

پرسش:

اداره بهزیستی مقدار 70متر از زمین به یکی از اعضای معلول خود فروخته و پول آن را دریافت کرده، آیا ساختن خانه برای آن شخص نماز خواندن درآن برای او اشکال دارد یا خیر؟

پاسخ:

اگر زمینهای مشروع در اختیار بهزیستی باشد مانعی ندارد اما اگر به نحو غیر مشروع تصرف کرده و به افراد فروخته‌اند حکم غصب را دارد و نماز خواندن در آن اشکال دارد. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ج3، ص513، مسوولین و مقررات)

پرسش:

در رساله آمده است در جایی که عکس باشد نماز خواندن مکروه است آیا این مسأله شامل عکس گلها و درختان هم می‌شود؟

پاسخ:

مقصود از عکس در عبارت توضیح المسائل عکس حیوانات ذی روح است نه گلها و درختان. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص150، س81)

پرسش:

حکم نماز خواندن در کشتی و هواپیما و اتومبیل به چه شکل می‌باشد؟

پاسخ:

اگر وقت کافی برای خواندن نماز در حال استقرار نداشته باشید می‌توانید در کشتی و هواپیما و اتومبیل در حال حرکت نماز بخوانید و جهت قبله در خواندن نماز رعایت نمایید و در اتومبیل می‌توانید به مقداری که ممکن است برای رکوع و سجود خم شوید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، ص512، م880)

پرسش:

کسی که پدرش خمس مال را نداده آیا فرزند وی می‌تواند در خانه او که واقعاً غیر از آن خانه جایی را ندارد نماز بخواند؟

پاسخ:

خانه مسکونی مشمول خمس نمی‌شود، بلی اگر بدانید چیزی متعلق خمس است و پدر خمس را نپرداخته است نسبت به اجازه تصرف در آن می‌توانید از مرجع تقلید خود اجازه بگیرید. و اگر شک داشته باشید تحقیق لازم نیست. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، مبحث خمس، ص414، س209)

 

احکام مسجد

پرسش:

قبلاً روستای ما مسجد کوچکتری داشت بعداً به علت افزایش جمعیت آنرا تخریب نموده و بدون اجازه متولی وقف، بنائی جدید و بزرگ احداث کردند آیا حکم مسجد فقط به مکان قبلی صدق می کند؟

پاسخ:

اگر زمین مباحی را به قصد آنکه مسجد باشد به مسجد اضافه نموده اند حکم مسجد را دارد و اجازه متولی مسجد اثری ندارد بلی اگر زمینی که به مسجد اضافه شده موقوفه باشد لازم است ابتدا زمین به نحو شرعی اجاره شود و سپس داخل مسجد قرار گیرد، و در این صورت قسمت موقوفه بعد از پایان اجاره حکم مسجد را ندارد. (ر.ک جامع المسائل آیت الله فاضل لنکرانی، ج2، ص93، س280)

 

پرسش:

امروزه در بعضی از مساجد و یا مکان هائی که نمازجمعه اقامه می شود، عکس ها و پوسترهائی روبروی نمازگزاران نصب می شود، آیا نماز خواندن در این مکان ها اشکال دارد؟

پاسخ:

نماز صحیح است، هر چند در مقابل نمازگزار بودن آن کراهت دارد و کراهت رفع می شود به اینکه روی آن را به وسیله ای بپوشانند. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ج1،س80)

پرسش:

گذاشتن مرده پیش از غسل و بعد از غسل در مسجد و شستن و غسل دادن میت در حیاط مسجد چه حکمی دارد؟

پاسخ:

نهادن جسد میت در مسجد پیش از غسل دادن اگر موجب سرایت نجاست و مستلزم هتک مسجد نباشد مانع ندارد و بعد از غسل دادن بی اشکال است و صحن مسجد اگر مسجد نباشد شستن و غسل دادن میت در آنجا اگر مخالف با وقف نباشد و موجب هتک نشود اشکال ندارد. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، مساله 906).

پرسش:

آیا می شود کمک مالی دریافتی از افرادی که از طریق حرام پولی را بدست آورده اند یا کافر و مشرک هستند را جهت ساخت مساجد و حسینیه ها مصرف نمود؟

پاسخ:

اگر بدانید عین پول حرام است تصرف در آن و صرف در مسجد و حسینیه جایز نیست، اما نسبت به پول کافر و مشرک تصرف با اجازه حاکم شرع جامع الشرایط مانعی ندارد. (ر.ک اجوبه الاستفتائات مقام معظم رهبری، ج2، ص129)

پرسش:

آیا کسی می تواند در مسجد عروسی بگیرد؟

پاسخ:

کارهایی که با شؤون مسجد مناسب نیست نباید در مسجد انجام داد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، ص534، س406 مقام معظم رهبری)

پرسش:

آیا پولی را که برای مسجد جمع آوری می کنند می توانند به روحانی مسجد که مشغول انجام وظایف دینی در مسجد می باشد به عنوان حق الزحمه داد؟

پاسخ:

اگر پول را جهت کارهای مسجد اعم از کارهای عمرانی و فرهنگی جمع آوری می کنند اشکال ندارد و الاّ اگر برای مصرف خاصی باشد فقط باید در همان مورد خاص صرف شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ص537، س423)

پرسش:

بی وضو وارد مسجد شدن چه از روی ناچاری (عادت ماهانه) و یا از روی فراموشی آیا اشکالی دارد؟

پاسخ:

وارد شدن بدون وضو به مسجد اشکال ندارد اما وارد شدن در مسجد در حال عادت ماهانه و یا جنابت حرام است. بلی اگر از روی فراموشی باشد و یا از دری بیاید و از درب دیگر بیرون رود و یا برای بیرون بردن چیزی از مسجد باشد و توقف در مسجد ننماید اشکال ندارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م355 و استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ج1، س175 و176)

پرسش:

حکم تزئین مسجد جهت اعیاد مذهبی چیست و نماز چه صورتی در این حال پیدا می کند؟

پاسخ:

تزئین مساجد در اعیاد و جشن های مذهبی اشکال ندارد. (ر.ک استفتائات آیه الله مکارم، ج2، ص93، س207)

پرسش:

از قدیم در مساجد حائلی مثل پرده بین زنان و مردان بوده و اکنون عده ای می گویند پرده و دیوار بین زنان و مردان در حال نماز خواندن و موعظه کردن لزوم ندارد، نظر امام در این باره چیست؟

پاسخ:

در صورتی که مفسده ای نیست پرده لزوم ندارد. بلی در نماز، احتیاط مستحب آن است که زن عقب تر از مرد باشد، مگر در صورتی که بین آنها حائلی مثل پرده باشد. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ج1،س78)

پرسش:

در رساله ها نقاشی و تصویر در مساجد بنابر احتیاط واجب منع شده است، آیا این منع شامل عکس هم می شود یا نه؟(مرجع تقلید امام خمینی)

پاسخ:

شامل نیست. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ج1،س79)

 

لباس نمازگزار

پرسش:

برای مردان و زنان جهت خواندن نماز چه میزان از بدن خود را واجب است بپوشانند؟

پاسخ:

مرد باید در حال نماز اگر چه کسی او را نمی‌بیند عورتین خود را بپوشاند و بهتر است از ناف تا زانو را هم بپوشاند و باید در موقع نماز بدن و موی زن به جز دست‌ها تا مچ وپاها تا مچ و گردی صورت تمام بدن پوشیده باشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م788 و789)

پرسش:

آیا خواندن نماز با پوشش اسلامی مثلاً مانتو مقنعه اشکالی دارد یا خیر چون عده‌ای معتقدند خواندن نماز بدون چادر مثلاً در مدارس اگر چادر نباشد اشکال دارد لطفاً مرا راهنمایی فرمایید؟

پاسخ:

نوع پوشش تفاوتی نمی‌کند بلکه ملاک رعایت پوشش مورد نظر در نماز است که به جز وجه و کفین بقیه بدن باید پوشیده باشد. البته اگر نامحرم نباشد پوشاندن پا تا مچ لازم نیست. (توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م789).

پرسش:

با لباسهای خارجی که از کشورهای غیر مسلمان می‌آیند نماز خواندن صحیح است یا خیر؟

پاسخ:

اگر لباس از چرم کشورهای غیر مسلمان نباشد اشکال ندارد. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص141، لباس نماز گزار، س49)

پرسش:

اگر کسی نتواند طهارت کند از روی ناتوانی نماز را با بدن و لباس نجس بخواند نماز با این حالت اشکال دارد یا خیر؟

پاسخ:

در فرض عدم امکان تطهیر و عدم امکان نماز در حال برهنگی، نماز با همان حال صحیح است. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 137، س36)

پرسش:

در صورتی که بر روی لباس لکه کم رنگ از خون حیض باشد که با چند بار شسته شدن از بین نرود، آیا نماز خواندن با این لباس صحیح است یا خیر؟

پاسخ:

اگر رنگ است نه خون صحیح است. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 139، س42)

پرسش:

آیا بعد از غسل جنابت، باید همه لباسهایی را که هنگام جنب شدن بر تن داشته‌ایم برای نماز تطهیر کنیم؟

پاسخ:

فقط لباسی که نجس شده باید تطهیر شود و بقیه لباس ها پاک است با لباسی که در آن عرق جنب از حرام است و هنوز خشک نشده باشد نباید نماز بخوانند. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 139، س44)

پرسش:

آیا طلای سفید برای مردان جایز است؟

پاسخ:

برای مردان پلاتین (طلای سفید) اشکال ندارد بلی اگر همان طلای زرد باشد و با مخلوط کردن تغییر رنگ داده باشد جایز نیست. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 141، س51)

پرسش:

آیا گذاشتن روکش طلا روی دندان اشکال دارد؟

پاسخ:

روکش طلا اگر برای اصلاح دندان است و نه زینت آن مانع ندارد. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص143، س56)

پرسش:

لباس نمازگزار چند شرط دارد آنها را نام ببرید؟

پاسخ:

لباس نمازگزار شش شرط دارد: 1. آنکه پاک باشد 2. آنکه مباح باشد 3. آنکه از اجزاء مردار نباشد 4. آنکه از حیوان حرام گوشت نباشد 5و6. آنکه اگر نمازگزار مرد است لباس او ابریشم خالص و طلا بافت نباشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م798)

پرسش:

اگر ببینیم که کسی با چادر نجس نماز می‌خواند و نتوانیم به او بگوییم چه باید کرد؟

پاسخ:

اگر خودش نمی‌داند که چادرش نجس است لازم نیست به او تذکر دهید. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 138، س41)

پرسش:

آیا خواندن نماز با لباس مردانه برای زنان و با لباس زنانه برای مردان جایز است یا نه؟

پاسخ:

پوشیدن لباس‌های مخصوص زنان برای مردان و بالعکس حرام است و لیکن نماز با آن اشکالی ندارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م846)

پرسش:

اگر با لباس مشکی نماز بخوانیم نماز ما باطل است؟

پاسخ:

نماز با لباس مشکی مکروه است و باعث بطلان نماز نمی‌شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م865)

پرسش:

پوشیده بودن کف پا برای خانم‌ها در نماز واجب است؟

پاسخ:

به نظر برخی ازمراجع عظام بنابر احتیاط کف پای خانم‌ها باید در نماز پوشیده باشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م789)

پرسش:

نماز خواندن با لباسی که فردی به عنوان هدیه دریافت می‌کند و مطمئن نیست که این هدیه با رضایت طرف مقابل آورده شده یا نه و یا با مال حلال خریده شده یا نه یا با اجازه شوهر طرف مقابل بوده است یا نه، صحیح است؟

پاسخ:

در تمام صورت‌های مذکور که شک دارید، تصرف و نماز خواندن در آن لباس اشکالی ندارد بلی اگر یقین کنید که لباس از حرام تهیه شده و یا مال دیگری بوده و بدون اجازه مالک، آن را برای شما آورده‌اند. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، لباس نماز گزار، ص140، س47)

پرسش:

ادرار من بدون اراده در مقدار کمی خارج می‌شود هر روز چند بار ممکن است این اتفاق بیفتد تکلیف من چیست؟

پاسخ:

در موقع نماز اگر بدن و لباس شما نجس شده باشد باید تطهیر نمایید و بعد وضو گرفته نماز بخوانید. البته اگر در این مورد زیاد شک می‌کنید و وسواس پیدا کرده‌اید به شک خود اعتنا نکنید و اگر در نماز هم نمی توانید از خروج ادرار خودداری کنید به مسئله 314 توضیح المسائل مراجعه نمایید.

پرسش:

آیا نماز خواندن با زیرپیراهن و لباس زیر اشکال دارد یا خیر؟

پاسخ:

برای مردان مانعی ندارد هر چند بهتر است انسان در نماز لباس کامل بپوشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، ص463، م788)

 

مبطلات نماز

پرسش:

لطفاً مبطلات نماز را بیان فرمایید؟

پاسخ:

دوازده چیز نماز را باطل می‌کند: 1ـ آنکه در بین نماز یکی از شرط‌های آن از بین برود مثلاً در بین نماز بفهمد مکانش غصبی است. 2ـ آنکه در بین نماز عمداً یا سهواً یا از روی ناچاری، چیزی که وضو یا غسل را باطل می‌کند پیش آید. 3ـ از مبطلات نماز آن است که مثل بعضی کسانی که شیعه نیستند دستها را روی هم بگذارد. 4ـ آنکه بعد از خواندن حمد آمین بگوید ولی اگر اشتباهاً یا از روی تقیه بگوید، نمازش باطل نمی‌شود. 5ـ آنکه عمداً یا از روی فراموشی پشت به قبله کند یا به طرف راست یا چپ قبله برگردد. 6ـ آنکه عمداً کلمه‌ای بگوید که از آن کلمه قصد معنی کند اگر چه معنی هم نداشته باشد. 7ـ آنکه در نماز با صدای بلند و عمدی بخندد. 8ـ آنکه برای کار دنیا عمداً با صدا گریه کند. 9ـ آنکه در نماز کاری کند که صورت نماز را به هم بزند مثل دست زدن. 10ـ خوردن و آشامیدن در نماز. 11ـ شک در رکعت‌های نماز دو رکعتی و سه رکعتی یا در دو رکعت اول نمازهای چهار رکعتی. 12ـ آنکه رکن نماز را عمداً یا سهواً کم یا زیاد کند، یا چیزی را که رکن نیست عمداً کم یا زیاد نماید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1126 و1156)

پرسش:

اگر انسان در حالت نماز سر خود را برگرداند و سهواً باشد نمازش باطل است؟

پاسخ:

اگر فقط سر خود را سهواً مقدار کمی از قبله برگرداند نماز او باطل نمی‌شود و اگر سر را به طرف راست یا چپ قبله برگرداند احتیاط واجب آن است که نماز را دوباره بخواند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1131)

پرسش:

اگر شخص روزه‌دار در صف نماز جماعت باشد و غذایی به گلو و به دهانش بیاید چه باید بکند؟

پاسخ:

اگر داخل دهان باشد نباید پایین بدهد بلکه باید در حال نماز آن را خارج کند (با کمک دستمال و امثال آن) و اگر راهی جز شکستن نماز برای بیرون ریختن غذا ندارد شکستن نماز در این مورد اشکال ندارد.

پرسش:

اهل تسنن که با دست بسته نماز می‌خوانند، آیا نمازشان باطل است این حرکت از چه زمانی رواج یافته است؟ آیا پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ در این مورد حدیثی و یا گفتاری داشته‌اند که می‌شود مثلاً با دستان بسته نماز خواند؟

پاسخ:

به نظر فقهای شیعه این گونه نماز خواندن جایز نیست و این کار از زمان خلیفه دوم رایج شده است و در زمان پیامبر و خلیفه اول هم رایج نبوده است گفته شده است وقتی خلیفه دوم رفتار ایرانیان را در مقابل پادشاهان دید که دستها را روی هم قرار می‌دهند روش آنها را پسندید و دستور داد که مسلمین در نماز چنین عمل نمایند. به طور کلی به نظر شیعه هر قول و فعلی که از طریق غیر معصوم به عبادت افزوده یا کم شود مبطل عبادت است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، ص638)

پرسش:

آیا اضافه کردن مطالبی به نماز، نماز را باطل می‌کند یا خیر؟

پاسخ:

اگر چیزی که جزء نماز نیست وارد نماز کنیم نماز باطل می‌شود. مگر اینکه دعا و ذکر باشد که به قصد قربت گفتن آن اشکال ندارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1263)

پرسش:

آیا گریه کردن در نماز اشکال دارد؟

پاسخ:

اگر از خوف خدا باشد اشکالی ندارد ولی در غیر این صورت گریه بلند نماز را باطل می‌کند، و گریه بی صدا به نظر اکثر فقهای معاصر بنابر احتیاط واجب مبطل نماز است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، ص650)

پرسش:

اگر کسی در بین نماز غذایی که لای دندانها مانده فرو ببرد چه حکمی دارد؟

پاسخ:

نمازش باطل نمی‌شود و اگر قند یا شکر و مانند اینها در دهان مانده باشد و در حال نماز کم کم آب شود و فرو رود نمازش اشکال پیدا می‌کند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1155)

پرسش:

اگر شخصی در نماز برای جلوگیری از صدای خنده حالتش تغییر کند مثلاً رنگش سرخ شود نمازش چه حکمی پیدا می‌کند؟

پاسخ:

چنانچه از صورت نمازگزار بیرون رود، باید نمازش را دوباره بخواند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1151)

 

شکیات نماز

پرسش:

شکهایی که بروز آنها نماز را باطل می‌کند را لطفاً بیان فرمائید؟

پاسخ:

شکهائی که نماز را باطل می‌کنند هشت تا می‌باشند:
1ـ شک در شماره رکعت‌های نماز دو رکعتی مثل نماز صبح و نماز مسافر، ولی شک در شماره رکعت‌های نماز مستحب دو رکعتی و بعضی از نمازهای احتیاط نماز را باطل نمی‌کند.
2ـ شک در شماره رکعت‌های نماز سه رکعتی.
3ـ آنکه در نماز چهار رکعتی شک کند که یک رکعت خوانده یا بیشتر.
4ـ آنکه در نماز چهار رکعتی پیش از تمام شدن سجده دوم، شک کند که دو رکعت خوانده یا بیشتر.
5ـ شک بین دو و پنج یا دو بیشتر از پنج.
6ـ شک بین سه و شش یا سه و بیشتر از شش.
7ـ شک در رکعت‌های نماز که نداند چند رکعت خوانده است.
8ـ شک بین چهار و شش یا چهار و بیشتر از شش، چه پیش از تمام شدن سجده دوم باشد یا بعد از آن. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1165)

پرسش:

اگر در نماز شک داشته باشیم که یکی از حرف‌های نماز را نگفتیم و در آن شک داشته باشیم باید نماز را بشکنیم و یا اهمیت ندهیم و نماز را بخوانیم؟

پاسخ:

اگر بعد از گذشتن از محل شک کردید به شک خود توجه نکنید و نماز را ادامه دهید ولی اگر در محل عمل، شک کنید باید آن را به جا آورید مثلاً اگر در موقع خواندن «قل هو الله احد» در خواندن کلمه‌ای از سوره حمد شک کردید یا اگر در وقت خواندن آخر آیه‌ای در ادای صحیح یک کلمه اول آیه شک کردید توجه نکنید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1168 و1169)

پرسش:

در نماز اگر کسی شک کند که تشهد را خوانده یا نه چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اگر در حال برخاستن شک کند که تشهد را به جا آورده یا نه؟ به نظر برخی از علماء نباید به شک خود توجه کند و برخی می‌فرمایند به جا آورد. به رساله مرجع تقلید خود در باب «شک در چیزی که محل آن گذشته است» مراجعه فرمائید. و اگر در رکعت سوم شک کند که تشهد رکعت دوم را خوانده یا نه؟ به شک خود اعتنا نکند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1172)

پرسش:

اگر کسی در نماز همه‌اش شک کند آیا باید به نماز ادامه دهد یا نه؟

پاسخ:

اگر زیاد شک می‌کند به طوری که کثیر الشک به حساب می‌آید نباید به شک‌های خود اعتنا نماید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1184)

پرسش:

آیا استفاده از مهره‌هایی که تعداد رکعات و سجده و رکوع و... را نمایش می‌دهد و برای رفع شکیات به کار می‌رود جایز است یا خیر؟

پاسخ:

مانعی ندارد. لکن ذکر سجده را پس از استقرار کامل پیشانی شروع نماید. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره) ج1، ص 165، س140)

پرسش:

چنانچه در نماز ظهر شک کنیم که رکعت چهارم یا پنجم هستیم وظیفه چیست؟

پاسخ:

اگر بعد از سجده دوم شک کنیم بنا را بر چهار می‌گذاریم و سلام می‌دهیم و بعد از سلام دو سجده سهو به جا می‌آوریم. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، ص674)

پرسش:

اگر کسی شک کند که رکنی را بجا آورده یا نه چه باید بکند؟

پاسخ:

چنانچه پس از ورود به جزء بعد شک کند مثل این که مشغول تشهد است، شک کند که دو سجده را بجا آورده یا نه، باید به شک خود اعتنا نکند و اگر یقین کند که آن رکن را بجا نیاورده، در صورتی که مشغول رکن بعد نشده، باید آن را بجا آورد و اگر مشغول رکن بعد شده نمازش باطل است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1176)

پرسش:

اگر کسی شک کند که عملی را که رکن نیست بجا آورده یا نه چه باید بکند؟

پاسخ:

چنانچه مشغول کاری که بعد از آن است شده، باید به شک خود اعتنا نکند، مثلاً موقعی که مشغول خواندن سوره است، اگر شک کند که حمد را خوانده یا نه، باید به شک خود اعتنا نکند، و اگر بعد یادش بیاید که آن را بجا نیاورده و صورتی که مشغول رکن بعد نشده، باید بجا آورد و اگر مشغول رکن بعد شده نمازش صحیح است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1177)

پرسش:

اگر کسی بعد از گذشتن و قت نماز شک کند که نماز خوانده یا نه چه باید بکند؟

پاسخ:

اگر کسی بعد از وقت شک کند یا گمان کند که نماز نخوانده، خواندن نماز لازم نیست، ولی اگر پیش از گذشتن وقت، شک کند که نماز خوانده یا نه، یا گمان کند که نخوانده، باید آن نماز را بخواند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1180)

پرسش:

شیوه خواندن نماز احتیاط چگونه است؟

پاسخ:

کسی که نماز احتیاط بر او واجب است بعد از سلام نماز باید فوراً نیت نماز احتیاط کند و تکبیر بگوید و حمد را بخواند و به رکوع رود و دو سجده نماید پس اگر یک رکعت نماز احتیاط بر او واجب است بعد از2 سجده تشهد بخواند و سلام دهد و اگر2 رکعت نماز احتیاط بر او واجب است بعد از دو سجده، یک رکعت دیگر مثل رکعت اول به جا آورد و بعد از تشهد سلام دهد. نکته‌ایی که قابل ذکر است آن است که نماز احتیاط سوره و قنوت ندارد،و باید نیت آن را به زبان نیاورند و احتیاط واجب آن است که سوره حمد و بسم الله آن را هم آهسته بگویند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1215 و1216)

پرسش:

شکهائی که ما نباید به آنها اعتنا کنیم را بیان کنید؟

پاسخ:

شکهائی که نباید به آنها اعتنا کرد شش قسم است:
1ـ شک در چیزی که محل بجا آوردن آن، گذشته اشت، مثل آنکه در رکوع شک کند که حمد را خوانده یا نه.
2ـ شک بعد از سلام نماز. 3ـ شک بعد از گذشتن وقت نماز. 4ـ شک کثیر الشک یعنی کسی که زیاد شک می‌کند.
5ـ شک امام در شماره رکعت‌های نماز در صورتی که مأموم شماره آنها را بداند و همچنین شک مأموم در صورتی که امام شماره رکعت‌های نماز را بداند. 6ـ شک در نماز مستحبی. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1167)

پرسش:

شک‌هائی که صحیح هستند و حکم بر آنها مترتب می‌شود را لطفاً بیان فرمائید؟

پاسخ:

در 9 صورت اگر در شماره رکعت‌های نماز چهار رکعتی شک کند، باید فکر نماید، پس اگر یقین یا گمان به یک طرف شک پیدا کرد همان طرف را بگیرد و نماز را تمام کند وگرنه به دستورهائی که گفته می‌شود عمل نماید و آن نه صورت از این قرار است:
1ـ آنکه بعد از سر برداشتن از سجده دوم شک کند دو رکعت خوانده یا سه رکعت، که باید بنا بگذارد سه رکعت خوانده و یک رکعت دیگر بخواند و نماز را تمام کند و بعد از نماز یک رکعت نماز احتیاط ایستاده یا دو رکعت نشسته بجا آورد.
2ـ شک بین دو و چهار بعد از سر برداشتن از سجده دوم، که باید بنا بگذارد چهار رکعت خوانده و نماز را تمام کند و بعد از نماز دو رکعت نماز احتیاط ایستاده بخواند.
3ـ شک بین دو و سه و چهار بعد از سر برداشتن از سجده دوم، که باید بنا بر چهار بگذارد و بعد از نماز دو رکعت نماز احتیاط ایستاده و بعد دو رکعت نشسته به جا آورد، ولی اگر بعد از سجده اول یا پیش از سر برداشتن از سجده دوم یکی از این سه شک برایش پیش آید می‌تواند نماز را رها کند و دوباره بخواند.
4ـ شک بین چهار و پنج بعد از سر برداشتن از سجده دوم، که باید بنا بر چهار بگذارد و نماز را تمام کند و بعد از نماز دو سجده سهو به جا آورد ولی اگر بعد از سجده اول یا پیش از سر برداشتن از سجده دوم، این شک برای او پیش آید، بنا بر احتیاط استحبابی به دستوری که گفته شد عمل کند اگر چه نمازش باطل است و باید دوباره بخواند.
5ـ شک بین سه و چهار، که در هر جای نماز باشد، باید بنا بر چهار بگذارد و نماز را تمام کند و بعد از نماز یک رکعت نماز احتیاط ایستاده و یا دو رکعت نشسته به جا آورد.
6ـ شک بین چهار و پنج در حال ایستاده که باید بنشیند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و یک رکعت نماز احتیاط ایستاده و یا دو رکعت نشسته به جا آورد.
7ـ شک بین سه و پنج در حال ایستاده که باید بنشیند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و دو رکعت نماز احتیاط ایستاده به جا آورد.
8ـ شک بین سه و چهار و پنج در حال ایستاده، که باید بنشیند و تشهد بخواند و بعد از سلام نماز دو رکعت نماز احتیاط ایستاده و بعد دو رکعت نشسته به جا آورد.
9ـ شک بین پنج و شش در حال ایستاده که باید بنشیند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و دو سجده سهو به جا آورد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1199)

پرسش:

آیا اطمینان مطلقاً حجت است یا نه؟

پاسخ:

اگر اطمینان صدق کند، حجت است.

پرسش:

ظنّ در عدد رکعات حکم یقین را دارد یا خیر؟

پاسخ:

در رکعات حکم یقین را دارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1234)

پرسش:

کسی که شک بین سه و چهار کرده و بنا را بر چهار گذاشت و عمل به وظیفه کرد، بعد از راهی یقین پیدا کرد که سه رکعت خوانده آیا احتیاج به اعاده دارد یا نه؟

پاسخ:

اگر بعد از نماز احتیاط فهمیده اعاده ندارد. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره) ج1، ص 168، س153)

پرسش:

آیا کسی که در یک نمازش شک‌های مختلف می‌کند کثیر الشک هست؟

پاسخ:

اگر سه شک در آن بکند کثیر الشک است. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره) ج1، ص 169، س159)

پرسش:

کسی که در مورد رکعت اول و دوم و همچنین سجده اول و دوم. کثیر الشک است وقتی که شک می‌کند بنا را بر کدام یک بگذارد؟

پاسخ:

بنا بر رکعت دوم و سجده دوم بگذارد. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره) ج1، ص 170، س163)

پرسش:

اگر نفهمیم که نمازمان را سه رکعت یا چهار رکعت خوانده‌ایم آیا نماز قبول است یا خیر؟

پاسخ:

شک در رکعات نماز دو رکعتی و سه رکعتی مثل نماز مغرب باطل است اما اگر نماز چهار رکعتی می‌خوانید و در آن شک بین سه و چهار کنید وظیفه آن است که بنا بر چهار بگذارید و نماز را تمام کنید و بعد از نماز یک رکعت نماز احتیاط ایستاده و یا دو رکعت نشسته بخوانید. در نماز احتیاط خواندن حمد کافی است و سوره لازم نیست. و اگر بعد از تمام شدن نماز شک بین سه و چهار پیدا کردید به شک خود توجه نکنید و بگویید انشاء الله تمام خوانده‌ام. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1165 و1167 و1199)

 

نمارهای مستحبی

پرسش:

آیا نمازهای مستحب تعداد مشخصی دارند؟ از بین این نمازها چه نمازهائی بیشتر سفارش شده است؟

پاسخ:

نمازهای مستحبی زیاد است و عدد مشخصی ندارد و به این گونه نمازها نافله می گویند و از بین نمازهای مستحبی به خواندن نافله های شبانه روز بیشتر سفارش شده است که آن نمازها در غیر روز جمعه سی و چهار رکعتند.

پرسش:

نوافل شبانه روز چند رکعت است؟

پاسخ:

نوافل شبانه روز سی و چهار رکعت است که هشت رکعت آن نافله ظهر است و هشت رکعت نافله عصر، و چهار رکعت نافله مغرب، و دو رکعت نافله عشاء و یازده رکعت نافله شب، و دو رکعت نافله صبح می باشد و چون دو رکعت نافله عشاء را بنا بر احتیاط واجب باید نشسته خواند، یک رکعت حساب می شود. ولی در روز جمعه بر شانزده رکعت نافله ظهر و عصر، چهار رکعت اضافه می شود.

پرسش:

وقت نوافل یومیه به چه صورتی است لطفا توضیح دهید؟

پاسخ:

نافله ظهر پیش از نماز ظهر خوانده می شود و وقت آن از اول ظهر تا موقعی که آن مقدار از سایه که بعد از ظهر پیدا می شود، به اندازه دو هفتم شاخص شود، نافله عصر پیش از نماز عصر خوانده می شود و وقت آن تا موقعی است که آن مقدار از سایه شاخص که بعد از ظهر پیدا می شود، به چهار هفتم برسد، وقت نافله مغرب بعد از تمام شدن نماز مغرب است تا وقتی که سرخی طرف مغرب که بعد از غروب کردن آفتاب در آسمان پیدا می شود از بین برود، وقت نافله عشا بعد از تمام شدن نماز عشا تا نصف شب است و بهتر است بعد از نماز عشا بلافاصله خوانده شود، نافله صبح پیش از نماز صبح خوانده می شود و وقت آن بعد از گذشتن از نصف شب به مقدار خواندن یازده رکعت نماز شب است، وقت نافله شب از نصف شب است تا اذان صبح و بهتر است نزدیک اذان صبح خوانده شود.

پرسش:

وقت نماز غفیله از چه وقتی شروع و پایان می یابد و کیفیت خواندن آن را بیان فرمائید.

پاسخ:

نماز غفیله بین نماز مغرب و عشا خوانده می شود و وقت آن بعد از نماز مغرب است تا وقتی که سرخی طرف مغرب از بین برود و در رکعت اول آن، بعد از حمد باید به جای سوره، این آیه را بخوانند:
و ذا النون اذ ذهب مغاضبا فظنّ ان لن نقدرعلیه فنادی فی الظلمات ان لا اله الا انت سبحانک انی کنت من الظالمین فاستجبنا له و نجیناه من الغم و کذلک ننجی المؤمنین. و در رکعت دوم بعد از حمد به جای سوره این آیه را بخوانند:
و عنده مفاتح الغیب لا یعلمها الّا هو و یعلم ما فی البر و البحر و ما تسقط من ورقه الّا یعلمها و لا حبه فی ظلمات الارض و لا رطب و لایابس الّا فی کتاب مبین.
و در قنوت آن بگویند: اللهم انی اسالک بمفاتح الغیب التی لا یعلمها الا انت ان تصلی علی محمد و آل محمد و ان تفعل بی کذا و کذا، و به جای کلمه کذا و کذا حاجتهای خود را بگویند. و بعد بگویند: اللهم انت ولی نعمتی و القادر علی طلبتی تعلم حاجتی فاسئلک بحق محمد و آل محمد علیه و علیهم السلام لمّا قضیتها لی.

پرسش:

برخی نمازهای مستحبی هستند که طبق روایات تمام گناهان آمرزیده می شوند. آیا خواندن اینگونه نمازها واقعا تاکید شده است، یعنی در زمان پیامبر _ صلی الله علیه و آله و سلم _ سفارش شده اند؟ لطفا اگر می توانید یک نمونه از طرز انجام این نماز را بفرمائید.

پاسخ:

نمازهای مستحبی مختلفی وارد شده است که به بعضی از آنها در کتاب مفاتیح الجنان اشاره شده است. اما آمرزش گناهان توسط خداوند رحمان و رحیم مشکلی ندارد، مهم آن است که شخص واقعا از گناه توبه کند و قصد بازگشت به گناه نداشته باشد که خداوند وعده فرموده است که توبه پذیر است و گناهان را می آمرزد.

پرسش:

آیا نماز غفیله کفایت از نافله مغرب می کند یا خیر؟

پاسخ:

گر چه نماز غفیله یک نماز مستحب مستقل است و جزء نمازهای نافله روزانه نیست، اما عده ای از فقها فرموده اند: می توان نافله مغرب را به کیفیت نماز غفیله بجا آورد و دو رکعت از نافله مغرب را به آن اکتفا نمود.

نماز مسافر

پرسش:

مسافر باید نماز ظهر و عصر و عشاء را با هشت شرط، شکسته به جا آورد یعنی2 رکعت به جا آورد لطفاً آن شرایط را بیان فرمایید؟

پاسخ:

1ـ آن که سفر او کمتر از هشت فرسخ شرعی نباشد2ـ آن که از اول مسافرت قصد هشت فرسخ را داشته باشد3ـ آن که در بین راه از قصد خود برنگردد4ـ آن که نخواهد پیش از رسیدن به هشت فرسخ از وطن خود بگذرد، یا ده روز یا بیشتر در جایی بماند5ـ آن که برای کار حرام سفر نکند6ـ آن که از صحرانشینهایی نباشد که در بیابانها گردش می‌کنند و هر جا آب و خوراک برای خود و حشم‌شان پیدا کنند می‌مانند و بعد از چندی به جای دیگر می‌روند.7ـ آن که شغل او مسافرت نباشد8ـ آن که حد ترحض برسد یعنی از وطنش یا جایی که قصد کرده ده روز در آن جا بماند، به قدری دور شود که دیوار شهر را نبیند و صدای اذان آن را نشود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، ص708 الی732)

پرسش:

کسی که قصد اقامت ده روز کرده آیا می‌تواند از حد ترخص خارج شود و مدت یک روز یا بیشتر در جای دیگر بماند؟ (مقلد امام خمینی)

پاسخ:

مسافری که می‌خواهد 10 روز در محلی بماند، اگر از اول قصد داشته باشد که در بین ده روز به اطراف برود چناچه جایی که می‌خواهد برود خطه سور بلد اقامت (محدود محل اقامت) یا از بساتین و باغات اطراف آن باشد به مقداری که رفتن به آنجا منافی با صدق اقامت در بلد نباشد باید در تمام ده روز نماز را تمام بخواند ولی چنانچه بخواهد کمتر از 4 فرسخ برود چنانچه در نیت او باشد که در بین 10 روز یک مرتبه برود و بیش از دو ساعت رفتن و برگشتن را طول ندهد در همه 10 روز باید نمازش را تمام بخواند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م1338)

پرسش:

در ماه رمضان اگر شخص روزه‌دار که در سفر است هنگام اذان ظهر به حدود دو کیلومتری محل سکونت خود برسد حکم روزه او چگونه است؟

پاسخ:

رسیدن به حد ترخص کافی نیست بلکه باید به خود وطن برسد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع ج1 ، م1722)

پرسش:

منظور از وطن اصلی که در رساله‌ها آمده است چیست؟

پاسخ:

منظور وطنی است که در آنجا مکلف متولد شده است و جایگاه پدری او بوده است. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 252، س394)

پرسش:

در شهری که عقیده دارم بازنشسته شوم و زندگی کنم نماز و روزه‌ام را بایستی به چه ترتیب بخوانم و بگیرم؟

پاسخ:

تا در آن شهر پس از قصد توطن مدتی ساکن نشوید حکم وطن ندارد. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 252، س397)

پرسش:

فردی که در وطن ثانی اقامت کرده است اما هر دو سه روز یک بار برای انجام کاری مجبور به طی مسافتی کمتر از هشت فرسخ می‌‌شود نماز و روزه‌اش را به چه نحو باید انجام دهد؟

پاسخ:

اگر از وطن به کمتر از مسافت شرعی می‌رود نمازش تمام است ولی اگر فاصله به چهار فرسخ شرعی برسد و بخواهد این راه را برود و برگردد حکم مسافر پیدا می‌کند. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 255، س404)

پرسش:

کسی که در شهری غیر از وطن اصلی خود اقامت گزیده است ولی قصد ندارد که مادام العمر در آنجا بماند و ممکن است بعد از مثلاً ده سال از آنجا منتقل شود آیا چنین شخصی می‌تواند در این شهر قصد توطن نماید؟

پاسخ:

نمی‌تواند و بدون قصد توطن دائم یا ماندن به مقداری که صدق عرفی وطن تحقق یابد حکم وطن مترتب نمی‌شود. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 259، س412)

پرسش:

توطن و اعراض به چه معنی می‌باشد؟

پاسخ:

توطن به معنی آن است که شخصی قصد اقامت دائم در جایی را داشته باشد و مدتی را درآنجا سکونت کند و اعراض به معنی انصراف و برگرداندن قصد توطن در محلی است. (ر.ک توضیح المسائل آیت الله فاضل، ج1، ص129، س468 و ص 127، س458)

پرسش:

در مورد همسر و یا فرزندی که تکلیف شده و در منزل تابع شوهر و یا پدر خود می‌باشند آیا در مسئله ترک وطن تابع پدر ویا شوهر خود هستند و اگر پدر و یا شوهر ترک وطن نمود آنها هم همان حکم را پیدا می‌کنند و یا باید مستقلاً تصمیم بگیرند؟

پاسخ:

زن و فرزندی که از حد تبعیت بالطبع بیرون آمده و صاحب اراده است در اتخاذ وطن و اعراض از آن و قصد اقامت تابع نیست و میزان تصمیم خود او است. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 264، س428)

پرسش:

اگر انسان بخواهد به محلی که پدرش به دنیا آمده سفر کند آیا روزه او صحیح است یا خیر و آیا نمازش را باید شکسته بخواند؟

پاسخ:

اگر وطن شما محسوب نشود روزه صحیح نیست و نماز هم شکسته است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1333)

پرسش:

محل تولد من شهر ری است الآن مدت شش سال است که به قم نقل مکان نموده‌ام هر وقت که به شهر ری مسافرت می‌کنم تکلیف نماز و روزه‌ام چیست؟

پاسخ:

اگر از وطن قبلی اعراض نکرده‌اید یعنی تصمیم دارید که بعداً برای زندگی کردن به وطن قبلی برگردید نماز شما در آنجا تمام و روزه صحیح است. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 199، س251)

پرسش:

کارمند اداره‌ای هستم و برای انجام کار اداری بایستی همه روزه با وسیله شخصی و یا عمومی به خارج از حد مسافت شرعی سفر نمایم به طوری که هیچ وقت از سال نمی‌توانم ده روز کامل در منزل و یا در محل کار بدون سفر توقف نمایم و در طول ماه نیز چندین بار به مراکز شهرستان و استان بایستی سفر نمایم بفرمایید تا زمانی که تابع شرایط فوق الذکر باشم نماز و روزه در منزل چه حکمی‌ دارد و نماز و روزه اینجانب در سفر به مراکز شهرستان و استان و سایر نقاط ایران خارج ار کار اداری چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اگر منزل وطن شما است نماز و روزه در منزل تمام و صحیح است و نسبت به مسافرت شغلی به خارج از وطن و مراکز شهرستان و استان نظر مراجع متفاوت است به نظر مقام معظم رهبری، مکارم شیرازی، صافی، سیستانی، و بهجت و بعضی دیگر نماز شما در سفر شغلی تمام و روزه صحیح است و به نظر بعضی دیگر نماز شکسته است. مرجع تقلید خود را تعیین فرمایید تا مطابق نظر ایشان پاسخ داده شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، ص726 و727)

پرسش:

در جایی هستیم که نمازمان شکسته است اگر یقین به اینکه قبل از غروب آفتاب به وطن خود برسیم آیا ضرورت دارد نماز شکسته را نیز ادا نماییم و اگر آن را ادا نمودیم تکلیف ما در ارتباط با نمازمان در دیار خودمان چیست؟

پاسخ:

نماز اول وقت فضیلت دارد و اگر نماز را در سفر شکسته خواندید کفایت می‌کند و وقتی به وطن خود رسیدید وظیفه دیگری ندارید. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص301، س565)

پرسش:

اگر ما نماز ظهر را نخوانیم و به مسافرت برویم و در آنجا نماز بخوانیم نماز ظهر و روزه‌مان را چگونه انجام دهیم؟

پاسخ:

اگر نماز ظهر را نخوانده باشید و به مسافرت بروید در سفر باید نماز را شکسته بخوانید ولی روزه شما در صورتی که بعد از ظهر به سفر بروید در آن روز صحیح است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1367 و م1721)

پرسش:

راننده هستم و شاید در ماه اصلاً مأموریتی پیش نیاید آیا نماز و روزه‌ام درست است یا نه؟

پاسخ:

اگر معمولاً در شهر رانندگی می‌کنید و اتفاقاً سفر خارج از شهر برای شما پیش می‌آید در مسافرت نماز شکسته است و روزه صحیح نیست. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1311)

پرسش:

تکلیف نماز و روزه خلبانان هواپیماهای شکاری که اغلب روزها از پایگاه پرواز می‌نمایند و مسافتی خیلی بیشتر از حد شرعی را طی نموده و مجدداً مراجعت می‌نمایند چیست؟

پاسخ:

حکم راننده را دارند یعنی نماز آنها کامل و روزه آنها صحیح است. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ج1، ص239، س362)

پرسش:

اینجانب باشغل کامیون داری و رانندگی امرار معاش می‌نمایم و نمازم را تمام خوانده و روزه‌ام را می‌گیرم ولی گاهی که کامیون خراب می‌شود و احتیاج به تعمیر دارد برای به دست آوردن لوازم آن مجبور می‌شوم با ماشین کرایه، به تهران یا شهرستانهای دیگر بروم و لوازم مورد لزوم کامیون را پیدا و خریداری کنم آیا این کار جزء شغل من محسوب است یا نه؟ چون تاکنون نمازم را درست خوانده‌ام و روزه‌ام را می‌گرفتم؟

پاسخ:

به نظر برخی از مراجع شغل محسوب نمی‌شود و احکام مسافر دارد و روزه‌هائی که گرفته باید اعاده و نمازهایی که تمام خوانده به صورت قصر (شکسته) قضا شود. و به نظر برخی دیگر سفر در رابطه یا شغل حکم سفر شغلی دارد. به نظر مرجع تقلیدتان مراجعه نمایید.

پرسش:

کسی که شغلش مسافرت است اگر برای کار دیگری سفر کند مثلاً برای زیارت یا حج سفر کند نماز او به چه شکل است؟

پاسخ:

باید نماز را شکسته بخواند ولی اگر مثلاً راننده اتومبیل خود را برای زیارت کرایه بدهد و در ضمن خودش هم زیارت کند، باید نماز را تمام بخواند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1307)

پرسش:

کسی که شغلش مسافرت است اگر ده روز یا بیشتر در وطن خود بماند یا در غیر وطن خود بماند خواه قصد ماندن ده روز را داشته باشد یا نداشته باشدحکم او چیست؟

پاسخ:

باید در سفر اولی که بعد از ده روز می‌رود، نماز را شکسته بخواند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1312)

پرسش:

کسی که در شهرها سیاحت می‌کند و برای خود وطنی اختیار نکرده نماز او به چه صورتی است؟

پاسخ:

باید نماز را تمام بخواند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1315)

پرسش:

حد ترخص به چه فاصله‌ای می‌گویند؟ آیا منظور از ندیدن دیوار شهر و نشنیدن صدای اذان منظور همان جایی است که نماز شکسته می‌شود یا آنکه از آن نقطه باید به فاصله 5:22 کیلومتر دور شد و بعد از آن نماز شکسته می‌شود؟

پاسخ:

حد ترخص فاصله‌ای است که بعد از آن صدای اذان شنیده نمی‌شود و خانه‌های شهر به وضوح دیده نمی‌شود مسافت شرعی تقریباً 5:22 کیلومتر است که اگر کسی قصد رفتن و برگشتن به آنجا را داشته باشد پس از عبور از حد ترخص باید نماز را شکسته بخواند در شهرهایی که دیوار ندارد شروع مسافت را از آخرین خانه‌های شهر محاسبه نمایید. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره) ج1، ص 192، س235، ص194، س238 وس242)

 

نمازقضا

پرسش:

اگر نماز صبح قضا شود آیا قبل از بجا آوردن نماز ظهر، حتما باید ابتدا نماز صبح خوانده شود، یا بعد هم می شود خواند؟

پاسخ:

بهتر آن است که قضای نماز صبح، قبل از نماز ظهر همان روز خوانده شود و بعضی از فقها آن را واجب می دانند. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 782، م 1384)

پرسش:

چه قسمت هایی از نماز و اقامه را در نماز قضا می توان نخواند و نماز را خلاصه کرد؟

پاسخ:

می توانید اقامه را نخوانید و ذکرهای مستحبی و قنوت را نگوئید و به مقدار واجب اکتفا نمائید.
(ر.ک: مجمع المسائل آیه الله گلپایگانی، ج 1، ص 222، س 566)

پرسش:

آیا اگر انسان نمازهای خود را نخواند و فقط نماز جمعه را بخواند هیچ تأثیری در ثواب آن دارد؟

پاسخ:

ثواب نماز جمعه را می برد اما قضای بقیه نمازها بر عهده او باقی می ماند و انسان مسلمان باید خود را در مقابل نعمتهای بی شمار خداوند متعال مدیون بداند و به اجرای دستورات الهی اقدام نماید که از جمله آن نماز است و با این کار مراتب شکرگزاری خود را به درگاه ایزد منان اعلام نماید. (ر.ک: استفتائات امام خمینی (ره)، ج 1، ص 186، س 216)

پرسش:

در کتاب گنجهای معنوی برای رفع نماز قضا آمده که اگر کسی نداند چقدر نماز قضا دارد باید شب دوشنبه پنجاه رکعت نماز بخواند با حمد و سوره و روزه بگیرد روز دوشنبه را و ظهر دوشنبه نیز پنجاه رکعت با حمد و سوره بخواند بعد از فراغت صد مرتبه استغفار کند، مطابق با صد سال نماز قضا است. اما در رساله مراجع مطلبی راجع به نماز قضای فراموش شده پیدا نکردم، لطفا درست بودن یا نبودن این مطلب را برایم بنویسید و همین طور منبع آن را و راهی جلوی پایم بگذارید. البته قابل ذکر است که خوابی که دراین باره دیده شده حاکی از این است که من نماز قضائی ندارم؟

پاسخ:

مطلبی که در کتاب مذکور آمده است برای جبران نماز قضا صحیح نیست بلکه باید هر مقدار از نماز و روزه که یقین دارید قضا شده است بجا آورید و قضای موارد مشکوک واجب نیست. مسائل مربوط به قضای نماز را در رساله با عنوان نماز قضا ملاحظه فرمائید. (ر.ک: مجمع المسائل آیه الله گلپایگانی، ج 1، ص 224، س 13)

پرسش:

آیا اگر پدر و مادر نماز نمی خوانند ما می توانیم هر وعده ای برای آنها بخوانیم ولی پدر هیچ مشکلی از جهت توانائی ندارد ولی مادر مریض است؟

پاسخ:

تا شخص زنده است دیگری نمی تواند نماز قضای او را به جا آورد و بر خودش واجب است که آنها را انجام دهد و می دانید که نماز در هیچ حالت از انسان ساقط نمی شود و مریض به هر نحو می تواند باید نمازهای خود را بخواند. بلی بعد از مرگ پدر و مادر فرزند می تواند قضای نماز او را انجام دهد. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 785، م 1387)

پرسش:

آیا هر نماز قضائی را باید درجای خود مثلا صبح را در صبح و... بجا آورد؟

پاسخ:

بجا آوردن قضای نماز صبح در صبح و ظهر در ظهر لازم نیست بلکه در هر زمان می توان نمازهای قضا را بجا آورد. (ر.ک: استفتائات امام خمینی (ره)، ج 1، ص 183، س 205)

پرسش:

من دختری هستم که از دوازده سالگی نمازم را خوانده و روزه ام را گرفته ام درخصوص سالهائی که باید تکلیفم را انجام می دادم توضیحات لازم را مبذول فرمائید؟

پاسخ:

قضای نمازهائی که پس از تمام شدن نه سال قمری نخوانده اید قضا نمائید و روزه ها را هم اگر بر اثر ضعف و ناتوانی نگرفته اید قضا کنید و برای هر روز آن 750 گرم طعام (گندم، آرد، برنج و...) به فقیر بپردازید و اگر قدرت بر انجام آن داشته اید و بر اثر بی توجهی روزه نگرفته اید علاوه بر قضا برای هر روز 60 مد طعام (750 گرم گندم و...) به فقیر بپردازید. روزه های قضا در ایام عادت ماهانه که تا رمضان دیگر نگرفته اید علاوه بر قضا کفاره یک مد طعام هم دارد. نمازها و روزه های قضا را می توانید به تدریج به جا آورید و خود را در زحمت نیاندازید. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 788)

پرسش:

من دختری 25 ساله هستم، اینجانب از کلاس دوم راهنمایی به بعد عادت ماهیانه شدم و کسی مرا راهنمائی نکرد که من غسل حیض انجام دهم و سایر تکالیفم را انجام بدهم تا اینکه در سال اول دبیرستان خودم متوجه شدم و من 7 روز در ماه عادت می شوم حال سؤال من این است که من که نماز و روزه ام را که بدون غسل انجام داده ام چطور می شود حتی همانطور که عادت ماهانه بودم به مسجد نیز رفتم این چطور می شود، گناهش چیست؟ و راهش چیست که بر اثر ندانستن بود که حدود 5 یا 6 سال می شود که من بدون غسل نماز خوانده و روزه گرفته ام تکلیف من چیست؟ و قضاء و کفاره من چقدر است؟

پاسخ:

نمازهای ایام عادت قضا ندارد لکن نمازهای دیگری را که بدون غسل حیض خوانده اید باید قضا نمائید بنابراین محاسبه کنید از زمانی که عادت ماهانه شروع شده تا وقتی که متوجه مسئله شرعی شده اید برای هر ماه باید 23 روز نماز قضا بخوانید و نسبت به قضای روزه ها نظر مراجع معظم مختلف است به نظر مرجع تقلید خود مراجعه نمائید. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 788)

پرسش:

شخصی که مدت 2 یا 3 روز بیهوش بوده آیا نمازهائی را که در این مدت نخوانده قضا لازم است یا خیر؟

پاسخ:

اگر تمام وقت بی هوش بوده و به دست خودش بیهوش نشده قضا ندارد. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 777)

پرسش:

شخصی به علت سستی و کاهلی در دوران جوانیش نماز نمی خوانده ولی اکنون پشیمان شده و می خواهد همه را قضا کند. آیا می تواند این که هر چه زودتر و سریعتر نمازهای قضا را به جا آورد، نماز ها را نشسته بخواند؟

پاسخ:

کافی نیست و باید ایستاده نماز بخواند. (ر.ک: استفتائات امام خمینی (ره)، ج 1، ص 180، س 197)

پرسش:

عدول از نماز قضائی به نماز قضائی دیگر، در حال نماز چگونه است؟

پاسخ:

عدول از لاحق به سابق مانع ندارد، مثل عدول از نماز عصر به ظهر. (ر.ک: استفتائات امام خمینی (ره)، ج 1، ص 183، س 204)

پرسش:

اگر انسان در تعیین نماز قضا شده دچار تردید شود و نداند آن که قضا شده نماز صبح است یا ظهر تکلیف چیست؟

پاسخ:

اگر یقین به قضای یکی از این دو نماز دارد باید یک نماز دو رکعتی و یک نماز چهار رکعتی بجای آورد تا یقین به انجام تکلیف پیدا کند. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 783، م 1385)

پرسش:

آیا قضاء نماز صبح و مغرب و عشاء را می توان آهسته خواند؟

پاسخ:

باید بلند خوانده شود. (ر.ک: استفتائات امام خمینی (ره)، ج 1، ص 184، س 208)

پرسش:

تعدادی نماز قضا داشته ام از سال 79 تا سال 80 نمازهای قضایم را که بیشتر آنها نماز صبح بوده است را خوانده ام. آیا یک سال قضا کردن کافی است یا باید بیشتر بخوانم؟

پاسخ:

اگر یقین ندارید بیش از یک سال نماز صبح از شما قضا شده است، همین مقدار که خوانده اید کافی است هر چند احتیاط مستحب آن است که به مقداری بخوانید که یقین به برائت ذمه پیدا کنید. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 781، م 1372)

پرسش:

آیا نماز قضا وقت معینی دارد؟

پاسخ:

نماز قضا وقت معینی ندارد هر وقت حال شما برای خواندن نماز قضا مساعد بود آن را به جا آورید. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 778، م 1375)

پرسش:

آیا در قضای نمازها رعایت ترتیب لازم است؟

پاسخ:

اگر ترتیب در قضای نمازها را می دانید به نظر بعضی مراجع رعایت ترتیب در قضای نمازهای یومیه واجب است. و اگر ترتیب قضا شدن نماز را نمی دانید می توانید از نماز صبح شروع نموده به تدریج بقیه را نیز بجای آورید. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 778، م 1375)

پرسش:

در مورد قضای نماز و روزه که نمی داند متعلق به چه روزی است یا چه ماهی، نظر مقام معظم رهبری و آیت الله لنکرانی را می خواستم جویا شوم متشکرم.

پاسخ:

آن مقداری از نماز و روزه هائی که یقین دارد بجا نیاورده است قضا نماید و به نظر مقام معظم رهبری رعایت ترتیب در نماز قضا لازم نیست مگر بین نماز ظهر و عصر یا نماز مغرب و عشا از یک روز یعنی اگر قضای نماز ظهر و عصر را می خواهد بجا آورد اول نماز ظهر و سپس نماز عصر را بخواند و کفاره روزه های قضا شده را نیز بپردازد و به نظر آیت الله لنکرانی احتیاط واجب، برای کسی که ترتیب قضا شدن نمازهای خود را می داند رعایت ترتیب در قضاء نمازهای یومیه است. و اگر ترتیب قضا شدن آن را نمی داند رعایت ترتیب بین نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاء از هر روز را بنماید. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 778 و ص 788)

پرسش:

کسی که چند سال نماز قضا باید بجا آورد اگر نتواند آنها را به جای آورد و فقط نماز یومیه خود را بخواند چه حکمی دارد؟

پاسخ:

لازم است به تدریج نمازهای قضای خود را به جا آورد مثلا با هر نماز یک نماز قضائی هم بخواند یا آخر شب یک شبانه روز نماز قضائی بخواند. و اگر موفق به انجام آن در تمام عمر نشود لازم است وصیت کند تا ورثه برایش انجام دهند.
(ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 788، س 547)

پرسش:

کسی که یک ماه نماز قضا دارد آیا می تواند ابتدا تمام نماز قضای صبح 30 روز و بعد نماز ظهر و بعد نماز عصر و بعد مغرب و عشاء را بخواند؟

پاسخ:

خواندن نماز قضا به نحو مذکور به نظر بسیاری از فقها اشکالی ندارد. البته چنانچه مرجع تقلید خود را تعیین فرمائید نظر ایشان نیز بیان خواهد شد. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 778، م 1375)

پرسش:

آیا نماز قضای مسافر شکسته است؟ اگر به وطن خود رسید چطور؟

پاسخ:

نمازی که در سفر به صورت شکسته قضا شده است به همان صورت باید بجا آورده شود هر چند در وطن آن را بجای آورند و نماز قضای تمام را به صورت کامل باید خواند اگر چه بخواهیم در سفر بخوانیم. (ر.ک: استفتائات امام خمینی (ره)، ج 1، ص 182، س199)

 

نماز قضای پدر و مادر

پرسش:

پدری که بدون وصیت فوت کرده فرزندش نمی داند او نماز قضا دارد یا خیر یک فرزندش می خواهد پیش نماز مسجد را اجیر کند 2 ماه نماز قضا بخواند، آیا مردم می توانند به امام جماعت در این نماز اقتدا کنند؟

پاسخ:

اگر امام جماعت نماز قضای یقینی فردی را بخواند می شود به او در آن نماز اقتدا کرد اما اگر احتیاطا می خواند نمی شود اقتدا کرد. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 798، م 1409)

پرسش:

اگر پدر شیعه بود اما کلا نه نماز می خواند و نه روزه، آیا بعد از فوت کردنشان باز هم فرزند بزرگ وظیفه دارد نماز و روزه های پدر را انجام دهد یا نه؟ لطفا نظرات حضرات آیات خامنه ای، تبریزی، لنکرانی را بیان فرمائید؟

پاسخ:

آیت الله خامنه ای: بنابر احتیاط در این صورت هم قضای آنها بر پسر بزرگ واجب است.
آیت الله لنکرانی: اگر پدر و مادر از روی نافرمانی هم نماز خود را ترک کرده باشند بنابر احتیاط واجب قضای آن بر پسر بزرگ واجب است.
آیت الله تبریزی: اگر پدر از روی نافرمانی نماز را ترک کرده باشد بنابر احتیاط بر پسر بزرگش تا مقداری که حرجی نباشد واجب است که بعد از مرگش بجا آورد یا برای او اجیر بگیرد. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 789، م 1390)

پرسش:

اگر کسی نداند که دقیقا چه میزان پدر و مادر او نماز و روزه قضائی دارند، چه باید بکند؟

پاسخ:

قضاء نماز و روزه پدر و مادر به مقداری که ورثه یقین دارند، به عهده پسر بزرگتر است. البته سایر ورثه هم می توانند در این امر به او کمک کنند. (ر.ک: اجوبة الاستفتائات 542).

پرسش:

در رابطه با مسئله پسر بزرگتر. پدرم فرزندی بزرگتر از بنده داشته (فرزند ذکور) ولی در زمان حیات پدرم این فرزند از دنیا رفته است در این خصوص آیا اینجانب پسر بزرگتر محسوب می گردم یا خیر؟

پاسخ:

پسر بزرگتر در زمان فوت پدر، موضوع حکم ارشد ذکور است و بنابراین شامل شما می گردد. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 794، استفتائات رهبری)

پرسش:

آیا نماز و روزه ای را که پدر و مادر اشتباه انجام می دهند، بعد از فوت پدر و مادر، قضایشان بر پسر بزرگ واجب است یا نه؟ (مقلد آیت الله لنکرانی)

پاسخ:

اگر پدر و مادر قادر بر تصحیح اشتباه خود نباشند یا نماز خود را صحیح می دانند قضای آن برعهده پسر بزرگ واجب نیست. (ر.ک: جامع المسائل آیه الله فاضل، ج 1، ص 108، س 375)

پرسش:

اگر پسر بزرگ قبل از اینکه نماز و روزه های قضای پدر را به جا آورد، از دنیا برود، حکم آن در مورد فرزند بعدی (دختر یا پسر) چگونه است؟

پاسخ:

به نظر بسیاری از فقها فرزندان بعدی وظیفه ای ندارند. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 792، م 1398)

پرسش:

اگر کسی یک دختر بچه بیشتر نداشته باشد، آیا نماز پدر و مادر بر همان دختر واجب است یا نه؟

پاسخ:

برخی از فقهاء می فرمایند نماز و روزه قضائی پدر و مادر بنابر احتیاط بر عهده اکبر اولاد ذکور است نه دختران. و گروهی دیگر می گویند اگر پسر نباشد برعهده اکبر ذکور از اولیاء میت و با نبود آنها برعهده اناث است. به نظر مرجع تقلید خود در این مورد مراجعه فرمائید. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 794)

 

نماز جماعت

پرسش:

اگر نماز را فرادا بخوانم حواسم جمع تر است، آیا جایز است که جماعت را به همین دلیل ترک کنم و نماز را فرادا می خوانم؟

پاسخ:

شرکت در نماز جماعت واجب نیست بلکه مستحب مؤکد است بنابراین اگر بتوانید در نماز جماعت با توجه بیشتر شرکت نمایید که به ثواب فراوان آن نائل گردید بهتر است و الاّ خواندن نماز فرادی هم مانعی ندارد ولی با وسوسه خود را از ثواب نماز جماعت محروم نکنید. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ج1، س476)

پرسش:

زمانی که امام جماعت مشغول خواندن نماز است چگونه می شود به نماز جماعت اتصال پیدا کرد؟

پاسخ:

در حال قرائت رکعت اول و دوم و در حال رکوع امام در تمام رکعات می توان با گفتن تکبیره الاحرام اقتدا نمود و نیازی به خواندن حمد و سوره نیست. اما در رکعت سوم و چهارم اگر در زمانی که امام تسبیحات اربعه را می خواند اقتدا شود لازم است خود شخص حمد و سوره را آهسته بخواند و اگر امام به رکوع رفت می تواند به قرائت حمد تنها اکتفا نماید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1427 و1442)

پرسش:

آیا دیواری که یک متر ارتفاع دارد و از شانه به بالای امام دیده می شود در نماز جماعت مانع محسوب می شود؟

پاسخ:

اگر دیوار بین امام جماعت و مردها باشد مانع محسوب می گردد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1433)

پرسش:

آیا فرد نابینا می تواند امام جماعت گردد یا خیر؟

پاسخ:

نابینا بودن مانع از امامت جماعت نیست. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، ص819، م1453)

پرسش:

اگر امام جماعت بعد از نماز پی به عدم طهارت خود ببرد آیا لازم است به مأمومین اطلاع دهد تا آنها نماز خود را اعاده نمایند؟

پاسخ:

لازم نیست به مأمومین اطلاع دهد و نماز آنها صحیح و نیاز به اعاده ندارد. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، س544)

پرسش:

آیا نماز افرادی که در صف اول نماز جماعت ایستاده اند اما به اندازه سه یا چهار نفر فاصله افتاده است صحیح است یا خیر؟

پاسخ:

اتصال در صف اول جماعت از سمت راست و چپ حاصل می گردد(غیر از اشخاصی که پشت سر امام ایستاده اند) بنابراین اگر فاصله فرد با دیگر افراد بیش از حد مجاز است اتصال او قطع و جماعت او باطل می شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1433 و1434)

پرسش:

آیا خواندن تشهد در حالت تجافی برای نمازگزاری که در نماز جماعت شرکت می کند واجب است؟

پاسخ:

خواندن ذکر تشهد در این خصوص مستحب است. (ر.ک توضیح المسائل آیت الله بهجت، م1159)

پرسش:

آیا تبدیل کردن نماز جماعت به فرادا در حین آن مجاز است یا خیر؟

پاسخ:

بعضی از علما می فرمایند در بین نماز جماعت تا ناچار نشوید قصد فرادا ننمائیدولی بعضی دیگر جایز می دانند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1423)

پرسش:

آیا اقامه نماز برای مرتبه دوم یا بیشتر جایز است؟

پاسخ:

به نظر بسیاری از مراجع، امام جماعت می تواند نماز خود را در مرتبه دوم برای مأمومین، غیر از مأمومین سابق اعاده نماید. و مأموم هم در صورتی که نماز خود را فرادا خوانده باشد می تواند مرتبه دوم در جماعت شرکت نماید و همان نماز را اعاده نماید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1403 و1404)

پرسش:

اگر انسان سهواً قبل از امام جماعت از رکوع و سجده بلند شود چه حکمی دارد؟ در صورت عمد چه طور؟

پاسخ:

اگر سهواً این کار را انجام دهد دوباره باید به امام جماعت ملحق شود ولی اگر عمداً به نیت خروج از جماعت باشد دیگر نمی تواند برگردد و به جماعت ملحق شود و نماز حالت فرادا به خود می گیرد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1471 و1472)

پرسش:

من اعمالم را به خاطر محض خداوند انجام نمی دهم بلکه ریا می کنم برای مقابله با این عمل چه کنم؟ آیا برای مقابله با این عمل می توانم به نماز جماعت نروم؟

پاسخ:

نوعی از ریا آن است که شخص عمل را برای دیگران انجام دهد مثلاً اگر کسی او را ببیند نماز می خواند و چنانچه تنها باشد نماز نمی خواند قطعاً شما به خاطر مردم نماز نمی خوانید. بلی ممکن است وقتی دیگران شما را در مسجد می بینید خوشحال می شوید. ولی این مقدار ریا مضرّ به عبادت نیست. شرکت در نماز جماعت را به این جهت ترک نکنید.(ر.ک استفتائات مقام معظم رهبری، ج1، ص152،س524)

پرسش:

هنگامی که انسان در صف نماز جماعت متوجه شود که اتصال قطع شده است آیا باید نیت فرادا نماید یا باید نماز را مجدداً بخواند؟

پاسخ:

زمانی که یکی از شرایط نماز جماعت از بین برود نماز از جماعت به فرادا تبدیل می شود و انسان باید وظیفه خود را مثل اینکه نماز فرادا می خواند انجام دهد و نیازی به نیت مجدد برای نماز فرادا نیست. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1434 و1437)

پرسش:

اگر در نماز جماعت متوجه شویم که آن امام جماعتی که به او اقتدا کرده ایم. آن نیست نماز ما چه حکمی پیدا می کند؟

پاسخ:

به نظ برخی از مراجع، اگر امام جماعت فعلی واجد شرایط نباشد و مأموم قرائت نماز را ترک کرده باشد یا کاری که مخالف با نماز فرادا است انجام داده نماز باطل است و اگر در بین نماز متوجه شود و کاری که منافی نماز فرادا باشد انجام نداده باشد نماز را به صورت فرادا تمام نماید و اما اگر امام جماعت عادل باشد و قصد اقتدا به امام حاضر داشته لکن خیال کرده زید است و اشتباه در تطبیق کرده است نماز صحیح است. (ر.ک عروه الوثقی، احکام الجماعه، م12)

پرسش:

اگر مأموم در دو سجده متوالی سهواً زودتر از امام سر از سجده بردارد آیا مجاز است مجدداً به سجده برود؟

پاسخ:

بلی مانع ندارد، و تبعیت از امام جماعت، سجده اضافی محسوب نمی شود البته لازم است مأموم دقت لازم را برای تبعیت از امام جماعت انجام دهد و بی جهت قبل از امام از سجده سربرندارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1472)

پرسش:

در نماز جماعت، انجام افعال قبل از امام جماعت چه حکمی دارد سلام دادن نماز قبل از امام چطور؟

پاسخ:

تبعیت از امام واجب است و اگر عدم تبعیت به گونه ای باشد که از حالت جماعت خارج شود جماعت او باطل می شود البته صرف سلام دادن قبل از امام در نماز جماعت از نظر بسیاری از فقها اشکالی ندارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1470)

پرسش:

آیا در نماز جماعت لازم است حمد و سوره را هم بخوانید؟

پاسخ:

مأموم باید غیر از حمد و سوره همه اذکار نماز را خودش بخواند، ولی اگر رکعت اول، یا دوم او رکعت سوم یا چهارم امام باشد. باید حمد و سوره را بخواند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1461)

پرسش:

شرایط کسی که امام جماعت می شود چیست؟

پاسخ:

باید بالغ، عاقل، شیعه دوازده امامی، عادل، حلال زاده باشد و نماز را بطور صحیح بخواند و اگر مأموم مرد است امام جماعت هم باید مرد باشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1453)

پرسش:

آیا به امام جماعتی که می خواهد نماز شکسته بخواند می توان برای ادای نماز کامل به او اقتدا کرد و در صورتی که نمی دانیم وی نیت نماز شکسته کرده تکلیف ما چیست؟

پاسخ:

اشکالی ندارد، فقط کراهت دارد، و پس از تشهد امام در رکعت دوم نیت فرادا کرده و برخیزید و بقیه نماز خود را بخوانید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1490 و ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، س537).

پرسش:

اگر شخصی خود را عادل نمی داند ولی مأمومین او را عادل می دانند می تواند اقامه جماعت کند؟

پاسخ:

کسانی که او را عادل می دانند اقتدا کنند و نمازشان صحیح است. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، س521)

پرسش:

ما شش خواهریم، به جهت نبود نماز جماعت در محل خود آیا می توانیم یکی امام جماعت شود و دیگران به او اقتدا کنند؟

پاسخ:

بعضی از فقهاء امامت زن را برای خانمها صحیح می دانند و برخی اجازه نمی فرمایند بنابراین اگر مقلد مرجعی هستید که امامت جماعت زن را اجازه می فرمایند شما می توانید به هر یک از خواهرانی که شرایط امامت را داشته باشد(صحت نماز ـ دانستن مسائل لازم ـ عدالت) اقتدا نمائید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1453 وص839، س607، فتوای مقام معظم رهبری)

پرسش:

اگر نتوانیم در نماز جماعت حاضر شویم چه کنیم که از فضیلت آن دور نباشیم؟

پاسخ:

نماز خود را در اول وقت با رعایت مستحبات آن بخوانید انشاء الله خداوند ثواب فراوان به شما عطا می فرماید. و هر وقت توانستید سعی کنید در نماز جماعت شرکت فرمائید.

پرسش:

اگر امام جماعت را عادل ندانیم آیا می توانیم نماز خود را بطور فرادا بخوانیم؟

پاسخ:

در صورتی که امام جماعت را عادل نمی دانید، نمی توانید اقتدا کنید و باید نماز را فرادا بخوانید. امّا فرادا خواندن نماز در جائی که جماعت برقرار است اگر موجب تفسیق عملی امام جماعت شود حرام است و به نظر برخی از فقها نماز هم باطل می شود، می توانید نماز فرادای خود را قبل یا بعد از نماز جماعت بخوانید. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، س529 و474 و475)

پرسش:

آیا می شود در هر مسجدی و به هر امام جماعتی (البته نمی شناسیم) اقتدا کرده و نماز جماعت بخوانیم؟

پاسخ:

البته نماز خواندن در هر مسجدی جایز است ولی در اقتدا به امام جماعت باید شرایط امام جماعت احراز شود که از آن جمله عدالت می باشد، البته اگر مؤمنین قابل اعتماد شما به شخصی بعنوان امام جماعت اقتدا کردند و از اقتدای آنها عدالت امام برای شما محرز شد می توانید اقتدا کنید. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، س522)

پرسش:

اگر در مسجدی امام جماعت نباشد یک فرد عادی می تواند به عنوان امام جماعت بایستد و بقیه به او اقتدا کنند و اگر مأمومین چندان به وضعیت امام جماعت که آیا عادل است یا غیر عادل توجه نداشته باشند حکم نماز امام و مأمومین چیست؟

پاسخ:

امام جماعت باید دارای شرایطی که در توضیح المسائل آمده است باشد که از جمله آن عدالت است و تا عدالت امام جماعت برای مأمومین احراز و مشخص نشود نمی توانند به او اقتدا نمایند. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، س521)

پرسش:

آیا در نیت نماز جماعت باید نام امام جماعت را به زبان آورد یا اینکه بگوئیم :«نماز می خوانم به امامت امام حاضر قربه الی الله» کافی است؟

پاسخ:

کافی است و اسم بردن لازم نیست. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، س485)

پرسش:

آیا کسی می تواند بدون اجازه امام جماعت مسجدی، در آن مسجد اقامه جماعت نماید و اگر نمی تواند تکلیف مردم نسبت به اقتدی به این امام چیست؟

پاسخ:

اجازه معتبر نیست ولی مزاحمت نکند. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، س547)

پرسش:

امام جماعتی تا مدتی نمی دانست که نمازش صحیح نیست، آیا بعد از اینکه فهمید نمازش غلط بوده، باید نماز همه مأمومین را قضا کند؟

پاسخ:

تکلیفی نسبت به مأمومین ندارد و نماز آنها قضا ندارد. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، س543)

پرسش:

آیا روحانی که یک پای خود را از زانو از دست داده است و پای مصنوعی دارد می تواند امام جماعت باشد؟ (مقلد امام خمینی)

پاسخ:

در فرض سؤال نمی تواند برای دیگران امامت نماید. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، س534)

پرسش:

در اوقات حج، نماز جماعت یومیه را به امامت اهل تسنن برگزار می کنیم، آیا اعاده این نمازها واجب است؟

پاسخ:

به نظر امام خمینی و بعضی از مراجع در وضع فعلی اعاده واجب نیست و به نظر برخی دیگر اعاده لازم است. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، س481 و484)

پرسش:

نظر به اینکه امام اخیراً فتوایی صادر کردند و فرموده اند که امام جماعت باید از اهل علم باشد(روحانی) حال اگر شخصی تمام شرایطی که امام جماعت دارا است داشته باشد فقط از اهل علم نیست آیا می تواند امام جماعت باشد؟

پاسخ:

اگر دسترسی به روحانی نباشد غیر روحانی با وجود سایر شرائط می تواند امامت نماید. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ج1،س509)

پرسش:

آیا فردی که صورت خود را با تیغ یا ماشین ریش تراشی طوری می تراشد که مانند تیغ است، می تواند امام جماعت شود؟

پاسخ:

‌ریش تراش نمی تواند امام جماعت شود. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، س513)

پرسش:

در روایات اسلامی ثواب نماز جماعت چگونه ترسیم شده است؟

پاسخ:

در روایتی وارد شده است که اگر یک نفر به امام جماعت اقتدا کند، هر رکعت از نماز آنان ثواب 150 نماز را دارد و اگر 2 نفر اقتدا کند هر رکعت از نماز آنان ثواب600 نماز را دارد و هر چه بیشتر شوند، ثواب نمازشان بیشتر می شود تا به 10 نفر برسند وعده آنان که از 10 گذشت، اگر تمام آسمان ها کاغذ و دریاها مرکب و درختها قلم و جن و انس و ملائکه نویسنده شوند، نمی توانند ثواب یک رکعت آن را بنویسند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1400)

پرسش:

اگر نمازگزار بی اطلاع ماند تا امام هر دو سجده را به جا آورد و مأموم هنوز در سجده اول است در اتمام سجده دوم و متابعت از امام تکلیفش چیست؟

پاسخ:

سجده دوم را بجا آورد ومتابعت نماید. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص285، س505)

پرسش:

از امام صادق ـ علیه السّلام ـ نقل شده که یکی از صفات شیعیان ادای 51 رکعت نماز در شبانه روز است، آنها کدامند؟

پاسخ:

هفده رکعت نمازهای واجب یومیه و 34 سی و چهار رکعت نافله های شبانه روز است که این نافله ها به شرح ذیل است دو رکعت نافله صبح، هشت رکعت نافله ظهر، هشت رکعت نافله عصر، چهار رکعت نافله مغرب و دو رکعت نافله عشاء که به صورت نشسته خوانده می شود و یک رکعت محسوب می شود و هشت رکعت نافله شب و دو رکعت نماز شفع و یک رکعت نماز وتر، که به 11 رکعت اخیر نماز شب هم گفته می شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م764 و765)

پرسش:

آیا جهت تمرکز در نماز می شود چشمهایمان را ببندیم؟

پاسخ:

بستن چشم در نماز مکروه است و برای توجه بیشتر در حال قیام به مهر و در حال رکوع به بین پاها نگاه کنید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1157)

پرسش:

آیا گفتن بسم الله... در اول نماز ظهر و عصر به صورت بلند واجب است یا مستحب؟

پاسخ:

بلند خواندن بسم الله الرحمن الرحیم در حمد و سوره نماز ظهر و عصر مستحب می باشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1017)

پرسش:

چرا وقتی که نماز تمام می شود دستها را به روی پاهای خود می زنیم؟

پاسخ:

مستحب است بعد از نماز سه مرتبه الله اکبر گفته شود و در موقع گفتن دستها را تا نزدیک گوش بالا ببریم و پائین بیاوریم و زدن دست روی پاها مستحب نیست. (ر.ک عروه الوثقی، فصل التعقیب، ص234)

پرسش:

آیا در حال نماز خواندن می توان جواب سلام را داد؟

پاسخ:

اگر کسی به نمازگزار به نحو صحیح سلام کند باید به همان طوری که سلام کرده جواب او را بدهد مثلاً اگر گفته سلام، جواب بدهد سلام. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1137)

پرسش:

اگر انسان سهواً در حین نماز سر خود را برگرداند، نماز چه حکمی پیدا می کند؟

پاسخ:

اگر فقط سر خود را سهواً مقداری از قبله برگرداند نماز او باطل نمی شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، ص640، م1131)

پرسش:

تورک در تشهد نماز به چه معنی است لطفا توضیح دهید؟

پاسخ:

تورک به معنی نشستن بر روی ران چپ و قرار دادنِ روی پای راست بر کف پای چپ می باشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1105)

پرسش:

آیا بیدار کردن اعضا خانواده و یا دوستان برای ادای نماز صبح بر شخص واجب است؟

پاسخ:

بیدار کردن دیگران واجب نیست، بلی اگر خودشان سفارش کرده اند یا پدر برای تربیت فرزند اقدام به بیدار کردن کند اشکال ندارد. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ج1،س25)

پرسش:

شخصی اگر بعداً متوجه شود که نماز ظهرش صحیح نبوده است، تکلیف او نسبت به نماز عصر چیست؟

پاسخ:

نماز ظهر را اعاده کند و تکرار نماز عصر لازم نیست. (ر.ک تحریر الوسیله امام خمینی(ره)، ج1، ص139، م8)

پرسش:

برای شرکت در نماز جماعت اهل سنت باید به وظائف نماز فرادا عمل کرد یا احکام جماعت؟

پاسخ:

نظر مراجع در این خصوص متفاوت است. برخی می فرمایند اقتداء به آنها صحیح است و برخی می فرمایند در غیر مورد تقیه با آنها نماز بخوانید و بعد هم نماز خود را اعاده کنید. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1،ص278، س481)

پرسش:

اگر کسی بر اثر حواس پرتی به جای دو سجده، سه سجده بجا آورد چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اگر اشتباهاً سه سجده انجام داده است، صحیح است و برای سجده اضافی بعد از نماز دو سجده سهو به جای آورد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1047)

پرسش:

حکم فرستادن صلوات در بین نماز برای پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ و امام ـ علیه السّلام ـ چیست؟

پاسخ:

مستحب است وقتی انسان نام پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ را حتی اگر در بین نماز باشد بشنود صلوات بفرستد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1124)

پرسش:

دعا خواندن به صورت شعر در قنوت و یا در جای دیگر نماز چه حکمی دارد؟

پاسخ:

دعا خواندن در قنوت و سجده مانعی ندارد ولی بعضی از مراجع دعای به فارسی راحتی در قنوت نماز جایز نمی دانند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1135 و عروه الوثقی، ج1، ص242، م2 و3).

پرسش:

آیا در مکه و مدینه می توان در هتل نماز جماعت برگزار کرد؟

پاسخ:

بهتر است برای حفظ وحدت و درک ثواب نماز در مسجد الاحرام و مسجد النبی از اقامه نماز جماعت رسمی در هتل خودداری شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، ص840، استفتائات مقام معظم رهبری)

پرسش:

آیا پشت سر کسی که برای امام جماعت شدن مبلغی را می گیرد و از امکانات بیت المال استفاده می کند، نماز خواندن صحیح است؟

پاسخ:

موارد مختلف است استفاده از امکانات بیت المال اگر به صورت مشروع باشد مضر به عدالت نیست، و معمولاً پول را برای مخارج ایاب و ذهاب به مسجد و امثال آن می دهند نه به خاطر خواندن نماز، که در این صورت گرفتن پول اشکالی ندارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، ص835، استفتائات مقام معظم رهبری)

پرسش:

کسی که سوار بر ویلچر است باید در نماز جماعت از آن پیاده شود؟

پاسخ:

اگر بتواند بر روی زمین سجده را با شرایط کاملتر انجام دهد و پیاده شدن مشقت نداشته باشد لازم است پیاده شود. (ر.ک جامع المسائل آیت الله فاضل لنکرانی، ج1، ص115، س401)

پرسش:

آیا عبور اشخاص از مقابل نمازگزار موجب بطلان نماز جماعت می شود؟

پاسخ:

عبور افراد از مقابل نمازگزار موجب بطلان نماز جماعت نمی شود. (تحریر الوسیله، ج1، ص245، م6)

 

نماز آیات

پرسش:

چگونگی خواندن نماز آیات را توضیح دهید و طی چه عواملی واجب می گردد؟

پاسخ:

نماز آیات در موقع واقع شدن آیات الهی از قبیل: زلزله، خسوف، کسوف، و... واجب می شود و یکی از شیوه های خواندن این نماز به طریق زیر است:
نماز آیات دو رکعت است که هر رکعت پنج رکوع دارد، در رکعت اول پس از تکبیره الاحرام، حمد را بخوانید و یک سوره را پنج قسمت کنید و پس از خواندن قسمت اول آن به رکوع بروید و پس از رکوع اول فقط قسمت دوم سوره را بخوانید و به رکوع بروید و همین طور تا سوره تمام شود سپس به سجده بروید و پس از دو سجده رکعت دوم را نیز مانند رکعت اول بجای آورید. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 841 و 848، م 1491 و 1507)

پرسش:

در مناطقی که زلزله می آید بعدا پس لرزه هائی هم می آید آیا اینها هم نماز دارند یا خیر؟

پاسخ:

اگر پس لرزه ها در محل قابل احساس باشد و زلزله مستقلی به حساب آید نماز آیات دارد. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 852، استفتائات رهبری، س 731)

پرسش:

کسانی که در موقع ماه یا خورشید گرفتگی متوجه این پدیده نشوند آیا باز نماز آیات بر آنهات واجب است یا خیر؟

پاسخ:

اگر کسی در موقع گرفتن ماه و خورشید متوجه این پدیده نشود و پس از آن متوجه گردد، اگر تمام ماه یا خورشید گرفته بوده نماز آیات بر او واجب است و در غیر این صورت واجب نیست. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 545، م 1499)

پرسش:

آیا نماز آیات واجب فوری است یا با تأخیر هم می شود خواند؟

پاسخ:

پس از وقوع آیت (زلزله، ماه گرفتگی، خورشید گرفتگی و...) نماز آیات را باید فورا بجای آورد و در صورت تأخیر در بعضی موارد قضا می شود. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 545، م 1500)

پرسش:

اگر از سن 15 سالگی تاکنون نمازهای آیات زیادی بر ما واجب شده است و ندانیم چه میزان است، چگونه باید قضا کنیم؟

پاسخ:

به تعدادی که یقین دارید بجا آورید. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 781، م 1383)

پرسش:

اگر از چیزهائی که نماز آیات برای آنها واجب است بیشتر از یکی اتفاق بیفتد، انسان باید در این گونه مواقع چه کند؟

پاسخ:

شخص مکلّف است برای هر یک از آنها یک نماز آیات بخواند، مثلا اگر خورشید بگیرد و زلزله هم بشود، باید دو نماز آیات خواند. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 841، م 1492)

پرسش:

اگر آیتی در شهری اتفاق بیفتد آیا علاوه بر وجوب نماز آیات بر ساکنان این شهر، مثلا بر ساکنان شهر همجوار هم واجب است؟

پاسخ:

چیزهایی که نماز آیات برای آنها واجب است، در هر شهری اتفاق بیفتد، فقط مردم همان شهر باید نماز آیات بخوانند و بر مردم جاهای دیگر واجب نیست، ولی اگر مکان آنها بقدری نزدیک باشد که با آن شهر یکی حساب شود، نماز آیات بر آنها هم واجب می شود. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 842، م 1494)

پرسش:

کسی که در تعداد رکوع ها شک کند، چه باید بکند؟ لطفا حکم او را بیان کنید؟

پاسخ:

اگر شخص مکلّف مثلا شک کند که در رکوع آخر رکعت اول است یا دررکوع اول رکعت دوّم، و فکرش به جائی نرسد، نمازش باطل است. ولی اگر مثلا شک کند که چهار رکوع انجام داده یا پنج رکوع، چنانچه برای رفتن به سجده خم نشده، باید رکوعی را که شک دارد به جا آورده یا نه، را به جا آورد. و اگر برای رفتن به سجده خم شده، باید به شک خود اعتنا نکند. و به نظر برخی از فقها اگر به سجده رفته باشد اعتنا نکند. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 850، م 1514)

 

نماز جمعه

پرسش:

کیفیت خواندن نماز جمعه چگونه است؟

پاسخ:

نماز جمعه دو رکعت است که قنوت رکعت اول قبل از رکوع و قنوت رکعت دوم بعد از رکوع می باشد. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 877)

پرسش:

اگر در دو خطبه نماز جمعه، سوره آخر خطبه خوانده نشود، نماز چه حکمی پیدا می کند؟

پاسخ:

اگر سهوا یا نسیانا باشد مانع ندارد و نماز صحیح است. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 878)

پرسش:

آیا هم زمان با نماز جمعه می توان نماز ظهر و عصر خواند؟

پاسخ:

نماز جمعه واجب تخییری است و خواندن نماز ظهر در وقت اقامه جمعه اشکال ندارد. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 871)

پرسش:

اینکه می گویند نماز جمعه واجب تخییری است یعنی چه؟

پاسخ:

یعنی شخص می تواند نماز جمعه بخواند و یا بجای آن نماز ظهر بخواند. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 887)

پرسش:

اگر امام جمعه گفتارش با عملش یکی نباشد اقتدا کردن به او در نماز جمعه جایز است؟

پاسخ:

یکی از شرایط اقتدا به امام جماعت و جمعه عدالت او است. بنابراین اگر او را عادل می دانستید و اکنون شک در عدالت او دارید اقتدا جایز است و اگر یقین به عدم عدالت او دارید نمی توانید اقتدا نمائید. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 873)

پرسش:

فاصله تعیین شده برای اقامه دو نماز جمعه، برای نماز جمعه شیعیان است یا شامل اهل سنت هم می شود؟

پاسخ:

فاصله بین دو نماز جمعه شیعه نباید کمتر ازحد تعیین شده باشد. و وجود نماز جمعه اهل تسنن در بلد مضر به صحّت نماز جمعه شیعیان نیست. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 886)

پرسش:

اگر کسی در رکعت دوم نماز جمعه رسید وظیفه اش چیست؟

پاسخ:

می تواند به امام جمعه اقتدا نماید و رکعت بعدی نماز را به صورت فرادا بجا آورد. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 907)

پرسش:

آیا نماز جمعه مسافر صحیح است؟

پاسخ:

بلی، صحیح است. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 874)

پرسش:

آیا اقامه نماز جمعه برای امام جماعت، اذن از حاکم شرع لازم دارد؟ و آیا قصد اقامت برای امام مسافر لازم است؟ و اگر امام جماعت در خطبه آنچه که واجب است، انجام ندهد. دیگران می توانند به او اقتدا کنند و این نماز کفایت از نماز ظهر می کند یا نه؟

پاسخ:

منصب امامت جمعه بدون نصب ولی امر مسلمین ثابت نمی شود و امامت جمعه برای مسافر جایز نیست و تا احراز تعمّد ترک واجب، نشود، اقتدا و اکتفا به نماز جمعه مانعی ندارد. (ر.ک: استفتائات امام خمینی (ره)، ج 1، ص 268، س 440)

پرسش:

اگر کسی به یکی یا دو خطبه نماز جمعه نرسد و یا در آنجا باشد و متوجه خطبه ها نشود و یا در بین خطبه ها حرف بزند، آیا باید نماز ظهر را هم بخواند؟

پاسخ:

اگر به نماز جمعه اقتدا کرده و آن را بجا آورده لازم نیست نماز ظهر را بخواند. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 888)

پرسش:

در نماز جمعه، وقتی که امام مشغول خطبه خواندن است، برگشتن به چپ و راست، یا حرف زدن در بین خطبه چه حکمی دارد؟

پاسخ:

مانعی ندارد ولی نباید موجب از بین رفتن فایده خطبه شود. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 888)

 

نماز عید فطر و قربان

پرسش:

اگر می شود کیفیت قرائت نماز عید فطر و قربان را توضیح دهید؟

پاسخ:

نماز عید فطر و قربان دو رکعت است که در رکعت اول بعد از خواندن حمد و سوره، باید پنج تکبیر بگوید، و بعد از هر تکبیر یک قنوت بخواند و بعد از قنوت پنجم تکبیر دیگری بگوید و به رکوع رود و دو سجده بجا آورد و برخیزد و در رکعت دوم چهار تکبیر بگوید و بعد از هر تکبیر قنوت بخواند و تکبیر پنجم را بگوید و به رکوع رود و بعد از رکوع دو سجده کند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 853، م 1519)

پرسش:

آیا نماز عید فطر یا قربان وقت معینی دارد یا خیر؟

پاسخ:

وقت نماز عید فطر و قربان از اول آفتاب روز عید است تا ظهر آن روز. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 853، م 18-1517)

پرسش:

اگر کسی در تکبیر و قنوت های نماز عید و قربان شک کند چه راه حلی قرار داده شده است؟

پاسخ:

اگر از محل آن تجاوز نکرده است بنا را بر اقل بگذارد واگر بعد معلوم شود که گفته بوده اشکالی ندارد. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 857، م 1529)

پرسش:

اگر بعضی از اجزاء نماز عید را کسی فراموش کند چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اگر این شخص مکلّف قرائت یا تکبیرات یا قنوت ها را فراموش کند و بجا نیاورد، نمازش صحیح است. ولی اگر رکوع یا دو سجده یا تکبیره الاحرام را فراموش کند نمازش باطل می شود. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 857، م 2-1531)

پرسش:

آیا نماز عید فطر و قربان واجب است یا مستحب؟

پاسخ:

نماز عید فطر و قربان در زمان حضور امام _ علیه السلام _ واجب است و باید به جماعت خوانده شود و در زمان ما که امام _ علیه السلام _ غایب است، مستحب می باشد. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 852، م 1516)

 

نماز استیجاری

پرسش:

اجیر کردن به چه معنا است؟ و آیا اجیر گرفتن برای مردگان تنها متصور است یا خیر؟

پاسخ:

بعد از مرگ انسان، می شود برای نماز و عبادتهای دیگر او که در زندگی به جا نیاورده، دیگری را اجیر کنند یعنی به او مزد دهند که آنها را به جا آورد، و اگر کسی بدون مزد هم آنها را بخواند صحیح است.
البته انسان می تواند برای بعضی از کارهای مستحبی و نه واجب مثل زیارت قبر پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و امامان _ علیهم السلام _ از طرف زندگان نیز اجیر شود. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 859، م 4-1533)

پرسش:

اگر کسی را که برای نمازهای میت اجیر کرده اند، پیش از تمام کردن نمازها بمیرد و اجرت همه آنها را گرفته باشد چه حکمی برای او متصور است؟

پاسخ:

چنانچه شرط کرده باشند که تمام نمازها را خودش بخواند، باید اجرت مقداری را که نخوانده از مال او به ولی میت بدهند، مثلا اگر نصف آنها را نخواند، باید نصف پولی را که گرفته از مال او به ولی میت بدهند، و اگر شرط نکرده باشند، باید ورثه اش از مال او اجیر بگیرند، اما اگر مال نداشته باشد بر ورثه او چیزی واجب نیست.

پرسش:

آیا فرد مجرد می تواند برای نمازهای قضای میتی اجیر شود یا اینکه اجیر باید متأهل باشد؟

پاسخ:

هر کس قضای نماز او را به طور صحیح بجای آورد مانعی ندارد و مجرد و متأهل بودن شرط نیست. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 861، 1538)

پرسش:

آیا می شود نماز استیجاری را به جماعت خواند؟

پاسخ:

بلی، مأموم می تواند نماز استیجاری را با جماعت بخواند اما اگر امام جماعت بخواند نماز استیجاری را به جماعت بخواند باید یقین داشته باشد که نماز قضای مذکور احتیاطی نیست بلکه قضای یقینی است.

پرسش:

شخصی برای خواندن نماز قضای یک سال میتی اجیر شده است، آیا باید ترتیب بین نمازهای یومیه رعایت شود یا خیر می توان چندین نماز صبح یا مغرب پشت سر هم خواند؟ (مقلد آقای لنکرانی)

پاسخ:

به نظر حضرت آیت الله لنکرانی اگر نحوه قضا شدن نمازها را بداند باید رعایت ترتیب را بنماید و الا رعایت ترتیب بین نمازهای ظهر و عصر از یک روز و نیز مغرب و عشا لازم است. (جامع المسائل، ج 1، ص 384)

پرسش:

اینجانب مقداری نماز و روزه استیجاری گرفته ام و هنوز موفق نشده ام همه آن را به جا آورم و از کسانی که گرفته ام، بعضی وقت آن را مشخص ننموده اند و بعضی مشخص کرده اند که مثلا ان شاء الله تا سه ماه تعطیلی آن را تمام کنید و بنده نتوانسته ام. خواهشمندم تکلیف بنده را مشخص کنید و روزه ها را که گرفته ایم ولی خارج از وقت موعود، حکم بنده چیست؟

پاسخ:

از کسانی که تعیین کرده اند برای انجام آن مجددا اجازه بگیرید و آنچه در خارج وقت و بودن اجازه مجدد انجام داده اید صحیح و مبرء ذمّه میت می باشد اما مستحق اجاره آن نیستید، بلی اگر دهندگان وجه اجازه دهند مانعی ندارد. ( ر.ک: جامع المسائل آیه الله فاضل، ج2، ص 152، س 409)

پرسش:

آیا برای نماز استیجاری میت باید از ثلث مال او برداشت یا از کل ما ترک میت؟

پاسخ:

اگر وصیت کرده از ثلث مال برداشته می شود. و اگر ثلث کافی نباشد با اجازه همه ورثه، از دو ثلث باقی می توان پرداخت. (ر.ک: توضیح المسائل دوازده مرجع، ج 1، ص 867، م 1549)

پرسش:

اگر کسی خودش نماز قضا داشته باشد می تواند نماز استیجاری بگیرد؟

پاسخ:

اشکالی ندارد. (ر.ک: استفتائات امام خمینی (ره)، ج 1، ص 192، س 232)

پرسش:

کسی که نماز استیجاری می خواند باید طبق نظر مرجع خودش اقامه نظر کند یا مرجع متوفی؟

پاسخ:

باید مطابق نظر مرجع خود عمل کند. مگر آن که در ضمن اجاره شرط شده باشد که به نحو خاصی بجای آورد و آن شرط به نظر مرجع تقلید خودش هم مبطل نماز نباشد.

پرسش:

اگر شخص اجیر عبادتی را انجام و ثواب آن را به روح او هدیه کند کفایت می کند؟

پاسخ:

اجیر باید خود را به جای میت فرض کند و عبادتهای او را قضا نماید و اگر عملی را انجام دهد و ثواب آن را برای او هدیه کند، کافی نیست.

 

سایر نمازها

پرسش:

نماز تحیت چگونه است و چه مواقعی خوانده می شود؟

پاسخ:

مستحب است کسی که داخل مسجد می شود قبل از انجام هر کاری دو رکعت نماز به نیت تحیت مسجد بجا آورد.

پرسش:

نماز تبرعی چه نوع نمازی است لطفا توضیح دهید؟

پاسخ:

اگر شخصی بدون آن که اجرتی دریافت دارد نماز قضای میتی را بخواند و یا نماز مستحبی به نیابت کسی بجای آورد آن را نماز تبرعی می گویند.

پرسش:

نماز وتر چیست؟ و چگونه و چه موقع خوانده می شود؟

پاسخ:

نماز وتر یک رکعت است که پس از نماز شفع و بعد از نمازهای نافله شب خوانده می شود این نماز هم با حمد و سوره دلخواه و رکوع و دو سجده و پس از آن تشهد و سلام بجا آورده می شود.

پرسش:

اگر یک نفر که در دریا است و نتواند نماز بخواند چه باید بکند؟

پاسخ:

به هر حال می تواند نماز بخواند و هر یک از اعمال را که حتی با اشاره نتوانست انجام دهد ساقط می شود.

پرسش:

در نماز میت در جائی که می فرمایند: «و انت خیر منزول (به) یا (بها)» مرجع ضمیر به یا بها چیست؟ و یا کیست؟

پاسخ:

ضمائر مذکر می تواند به لحاظ شخص و نعش و بدن باشد و ضمائر مؤنث به لحاظ جثه و جنازه و اگر بداند میت مذکر یا مؤنث است می تواند به لحاظ خود میت هم ضمیر را مذکر یا مؤنث بیاورد. (به عروه الوثقی، کیفیت صلاه میت ـ مسأله 5 مراجعه کنید).

 

مستحبات نماز

پرسش:

اگر کسی نمازش را سر وقت می‌خواند اما با دقت نمی‌خواند و مدام نگاهش به این طرف و آن طرف است آیا نمازش قبول است؟

پاسخ:

اگر نماز را به طور صحیح و با رعایت شرایط به جا آورد تکلیف ساقط است البته هرچه توجه و حضور قلب بیشتری داشته باشد و مستحبات نماز را رعایت نماید ثواب بیشتری به او عطا می‌شود، و اول وقت نماز خواندن ثواب بیشتری دارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، ص420 و439، م751)

پرسش:

آیا اذان و اقامه در نماز مستحبی لازم است؟

پاسخ:

اذان و اقامه فقط در خصوص نمازهای واجب یومیه است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م916)

پرسش:

نمازهای شکسته اذان و اقامه دارند یا نه و همچنین تعقیبات دارند یا نه؟

پاسخ:

بلی، نمازهای شکسته اذان و اقامه دارند و تعقیبات مستحب نیز دارند تنها نافله نمازهای ظهر و عصر ساقط است و نسبت به نافله نماز عشاء می‌فرمایند: به رجاء مطلوبیت مانعی ندارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م767)

پرسش:

آیا می‌شود در قنوت به فارسی دعا کرد؟ حال اگر نمی‌شود، در قنوت نماز و یا نماز غفیله، اگر برای انسان مشکلی پیش آمده باشد و خواسته باشد در نماز دعا کند تا رفع مشکل شود و نتواند به عربی بیان کند باید چه کرد؟ (مرجع تقلید آقای مکارم شیرازی)

پاسخ:

به نظر آیت الله مکارم دعا کردن به غیر عربی در نماز اشکال دارد، بعد از نماز به فارسی دعا کنید انشاء الله که مستجاب شود.(ر.ک توضیح المسائل آیت الله مکارم شیرازی، م1016)

پرسش:

قرار گرفتن بینی بر روی مهر بنا بر آنچه که مرسوم است آیا وجه شرعی دارد؟

پاسخ:

مستحب است شخص نماز گزار در سجده بینی را به مهر یا چیز دیگری که سجده بر آن صحیح است بگذارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1091)

پرسش:

آیا رکوع زنها و مردان از نظر شرعی با هم فرق دارند؟

پاسخ:

مستحب است مردان در رکوع دستان خود را بر زانوها بگذارند ولی برای زنان مستحب است دست را از زانو بالاتر بگذارند و زانوها را به عقب ندهند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1043 و1044)

پرسش:

در رکعت اول و دوم هر نماز در خواندن سوره، چه سوره‌های سفارش شده است؟

پاسخ:

مستحب است در تمام نمازها در رکعت اول سوره قدر و در رکعت دوم سوره توحید را بخوانند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1018)

 

نیت

پرسش:

واجبات نماز چند تا هستند و رکن و غیررکن چه تفاوتی با هم دارند؟

پاسخ:

واجبات نماز 11 چیز است: 1. نیت 2. قیام 3. تکبیره الاحرام 4. رکوع 5. سجود 6. قرائت 7. ذکر 8. تشهد 9. سلام 10. ترتیب 11. موالات (یعنی پی در پی بودن اجزای نماز) و فرق رکن و غیر رکن در آن است که در رکن اگر انسان آن را عمداً یا سهواً به جا نیاورد نماز باطل می‌شود ولی غیر رکن اگر عمداً به جا نیاورد باطل است و اگرسهواً به جا نیاورد نماز او صحیح است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 942)

پرسش:

آیا تلفظ و به زبان آوردن نیت واجب است؟

پاسخ:

خیر تلفظ به نیت واجب نیست همان که بدانید قصد انجام چه کاری را دارید که اگر از شما سؤال شود می‌توانید پاسخ بدهید کافی است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م943 و945 و استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص151،س82)

پرسش:

آیا می‌شود نیت نماز چهار رکعتی را به نیت نماز دو رکعتی بنا به دلایل شرعی تبدیل کرد؟

پاسخ:

در موارد خاصی که در کتب فقهی ذکر شده است مانعی ندارد مثل آنکه نیت نماز 4 رکعتی نموده است و بعد متوجه شد که و ظیفه او نماز شکسته است و یا نیت نماز شکسته نموده و در بین نماز متوجه شد که وظیفه او اتمام است که به نماز 4 رکعتی عدول می‌نماید و نیز برای رسیدن به نماز جماعت جایز است از نماز واجب عدول به نافله 2 رکعتی نماید و پس از سلام، نماز خود را به جماعت بخواند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، قطع جیبی، ص150، م755و763)

پرسش:

اگر انسان در نماز ریا کند آیا نماز او صحیح است؟

پاسخ:

انسان باید فقط برای انجام امر خداوند نماز بخواند، پس کسی که ریا کند یعنی برای نشان دادن به مردم نماز بخواند، نمازش باطل است خواه فقط برای مردم باشد، یا خدا و مردم هر دو را در نظر بگیرد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 946)

 

تکبیره الاحرام

پرسش:

تکبیره الاحرام چیست و به چه شکل باید خوانده شود؟

پاسخ:

گفتن الله اکبر در اول هر نماز واجب و رکن است و باید کلمه الله و کلمه اکبر را پشت سر هم و به عربی صحیح گفته شود. و آن را تکبیره الاحرام می‌نامند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م948)

پرسش:

اگر کسی برای رسیدن به نماز جماعت عجله کند و بدون اینکه بدن آرام باشد تکبیره الاحرام بگوید نماز او صحیح است؟

پاسخ:

موقع گفتن تکبیره الاحرام، باید بدن آرام باشد و اگر عمداً در حالی که بدنش حرکت دارد، تکبیره الاحرام بگوید نمازش باطل است و چنانچه سهواً حرکت کند باید اول عملی که نماز را باطل می‌کند انجام دهد و دوباره تکبیر بگوید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م951)

پرسش:

اگر کسی شک کند که تکبیره الاحرام را گفته یا نه و یا بعد از گفتن آن در صحت آن شک کند چه باید بکند؟

پاسخ:

اگرکسی شک کند که تکبیره الاحرام را گفته یا نه، چنانچه مشغول خواندن چیزی شده به شک خود اعتنا نکند و اگر چیزی نخوانده، باید تکبیر را بگوید و همچنین اگر بعد از گفتن تکبیره الاحرام شک کند که آن را صحیح گفته یا نه باید به شک خود اعتنا نکند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م956 و957)

پرسش:

آیا موقع گفتن تکبیرة الاحرام بلند کردن دست‌ها تا محاذی گوش مستحب است و یا اینکه با شروع تکبیر دست‌ها بلند شود و موقع گفتن تکبیر دست‌ها بیفتد مستحب دیگری است یا همان نوع خاص وارد شده است؟

پاسخ:

مستحب است با شروع به تکبیر شروع به بلندکردن دست‌ها کند که تا تمام شدن تکبیر دست‌ها مقابل صورت و یا مقابل گوش‌ها برسد. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ج1، ص 152، س89)

 

قیام

پرسش:

کدام قیام و ایستادن در نماز رکن محسوب می‌شود لطفاً مرا راهنمایی کنید؟

پاسخ:

قیام در موقع گفتن تکبیرهالاحرام و قیام پیش از رکوع که آن را قیام متصل به رکوع می‌گویند رکن است ولی قیام در موقع خواندن حمد و سوره و قیام بعد از رکوع رکن نیست و اگر کسی آن را از روی فراموشی ترک کند، نمازش صحیح است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م958)

پرسش:

اگر کسی از روی فراموشی بعد از حمد و سوره بنشیند و یادش بیاید که رکوع نرفته در مورد مسئله قیام چه عملی را باید انجام دهد؟

پاسخ:

باید بایستد و به رکوع رود و اگر بدون اینکه بایستد، به حالت خمیدگی به رکوع برگردد چون قیام متصل به رکوع را به جا نیاورده، نماز او باطل است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م960)

پرسش:

برای شخص مریضی که نشسته نماز می‌خواند قیام متصل به رکوع چه وضعی دارد؟

پاسخ:

باید از حالت نشسته به رکوع رود. (ر.ک استفتائات جدید امام خمینی(ره)، ج1، ص153، س92)

پرسش:

آیا تکان‌های مختصر هنگام خواندن اذکار نماز چنانچه سهواً انجام شود و نمازگزار نتواند مانع آن شود، باعث اشکال در نماز می‌شود؟

پاسخ:

اشکالی ندارد. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص154، س93)

پرسش:

اگر کسی عمداً شخصی را که مشغول خواندن نماز است به جلو یا پهلو هل دهد در صورتی که نمازگزار روی از قبله نگرداند نمازش صحیح است یا خیر اگر بیفتد یا خم شود چه طور؟

پاسخ:

نماز او صحیح است و اگر در حال حرکت ذکری گفته است در آرامش بدن آن را تکرار نماید. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص154، س96)

پرسش:

اگرکسی بیش از حد معمولی پاها را خیلی گشاد بگذارد نماز او چه حکمی دارد؟

پاسخ:

کسی که می‌توانددرست بایستد اگر پاها خیلی گشاد بگذارد که به حالت ایستادن معمولی نباشد نمازش باطل است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م964)

 

قرائت و ذکر

پرسش:

اگر در نماز4 بار تسبیحات اربعه را بگوییم نماز باطل است؟

پاسخ:

سهواً اشکالی ندارد. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 162، س127)

پرسش:

آیا قنوت در نماز جزء غیر رکن‌ها است که اگر عمداً ترک شود باعث بطلان نماز می‌شود؟

پاسخ:

قنوت نه رکن است و نه از واجبات غیر رکنی بلکه مستحب مؤکد است بنابراین اختیار با نمازگزار است که آن را به جا آورد یا ترک کند و ترک عمدی و سهوی آن اشکال ندارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1117 و1121)

پرسش:

اگر در جایی پر سروصدا مشغول خواندن نماز ظهر و عصر باشیم به طوری که اگر نماز را آهسته بخوانیم نمی‌توانیم صدای خود را بشنویم در این صورت تا چه حدی مجاز هستیم صدای خود را بلند کنیم؟(مقلد آقای لنکرانی)

پاسخ:

نماز ظهر و عصر را باید آهسته خواند و شنیدن صدای خود در مورد سؤال لازم نیست. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م992)

پرسش:

کسی که لکنت زبان دارد و نمی‌تواند برخی از حروف را درست ادا کند قرائت او چه حکمی دارد و آیا این شخص می‌تواند امام جماعت باشد؟

پاسخ:

در صورتی که نتواند حروف را از مخارج خود ادا کند نمی‌تواند امام جماعت بشود و نسبت به نماز خود در صورتی که امکان اصلاح نیست اشکالی ندارد و نماز او صحیح می‌باشد. (عروه الوثقی، ج1، احکام القراءه، م33)

پرسش:

پدرم و مادرم در نمازشان اشکالاتی دارند و هر دو بی‌سوادند بنده بارها سعی کرده‌ام اشکالات آنها را برایشان بازگو کنم ولی آنها بر حسب عادت دوباره اشکالات خود را تکرار می‌کنند حال تکلیف بنده در قبال ایشان چیست و تکلیف نسبت به خودشان چیست؟

پاسخ:

بر آنها واجب است که در یادگیری نماز کوشش لازم را بنمایند و چنانچه موفق به اصلاح قرائت نشدند نماز را به همان صورت به جای آورند و شما هم بیش از تذکر وظیفه دیگری ندارید خداوند شما را موفق فرماید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 997)

پرسش:

کسی که در صحت قرائت حمد و سوره خود شک دارد آیا می‌تواند امام جماعت بشود؟

پاسخ:

خیر، چون یکی از شرایط امام جماعت صحت قرائت اوست مضافاً براینکه چنین شخصی برای انجام نماز‌های واجب خود که فرادی می‌خواند نمی‌تواند به قرائت مشکوک اکتفا کند، بلکه باید یقین به صحت داشته باشد بلی اگر پس از اطمینان از صحت دچار شکهای بی‌مورد و وسوسه در این جهت باشد نباید به آن اعتنا کند.

پرسش:

در نماز اگر یک واجب غیر رکنی مثلاً قرائت ترک شود وظیفه چیست؟

پاسخ:

اگر عمدا ترک شود نماز باطل است ولی اگر سهوا باشد اگر قبل از گذشتن محل باشد (مثل اینکه حمد یا سوره را فراموش کند و قبل از رکوع یادش بیاید باید آن را بجا آورد) ولی اگر بعد از محل (مثلابعد از رکوع)باشد نماز صحیح است و بنابر فتوای بعضی مراجع مانند آیت الله اراکی(ره) ،بنابر احتیاط واجب، دو سجده سهو بجا آورد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1263)

پرسش:

اگر کسی در تسبیحات اربعه شک کند3 تا گفته یا2 تا آیا به شک خود اعتنا بکند یا نه و در صورت اعتنا حکم آن چیست؟

پاسخ:

بنا را بر اقل بگذارد.

پرسش:

آیا قرائت تلفظ صحیح حروف در نماز واجب است یا خیر؟

پاسخ:

انسان باید در نماز حروف و کلمات را به طور صحیح تلفظ کند ولی اگر تلفظ صحیح برای او مقدور نباشد باید هر طوری که می‌تواند بخواند و احتیاط مستحب آن است که نمازش را به جماعت بخواند البته باید سعی کند قرائت صحیح را نیز یاد بگیرد. و بعضی از فقها شرکت در جماعت را برای چنین فردی بنابر احتیاط واجب می دانند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م997)

پرسش:

بعضی وقتها در نمازهای4 رکعتی در رکعت سوم اشتباهاً حمد را می‌خوانیم که بعد از متوجه شدن آن را قطع کرده تسبیحات اربعه را می‌خوانیم آیا در این حالت نماز صحیح است؟

پاسخ:

بلی نماز به نحو مذکور صحیح است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1011)

پرسش:

آیا در نماز انفرادی می‌توان به جای سوره توحید سوره‌ ای دیگر خواند، لطفاً توضیح دهید؟

پاسخ:

بلی غیر از سوره‌های عزائم (4 سوره‌ای که سجده واجب دارند) بعد از حمد، هر سوره دیگری را می‌توان در نماز خواند. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 157، س108)

پرسش:

اگر در رکعت دوم نمازهای4 و3 رکعتی اشتباهاً به جای خواندن حمد و سوره تسبیحات اربعه را بخوانیم و پس از خواندن تسبیحات اربعه اگر بفهمیم که اشتباه خواندیم حکم چیست و اگر به رکوع رفته و ذکر رکوع را خواندیم و فهمیدیم که اشتباه کردیم در این صورت حکمش چیست؟

پاسخ:

اگر قبل از رکوع متوجه اشتباه شدید بلافاصله حمد و سوره را بخوانید و بعد رکوع بروید و نماز شما صحیح است. و اگر بعد از رکوع متوجه شدید باز هم نماز صحیح است و احتیاطاً بعد از نماز2 سجده سهو به جا آورید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1010)

پرسش:

اگر در هنگام نماز خواندن حروف درست ادا نشود آیا نماز ایراد دارد آیا این مطلب صحیح است که می‌گوید: نماز هر چند که ایراد داشته باشد با مهر کربلا ایراد آن به طرف می‌شود؟

پاسخ:

باید سعی کنید که نماز را به طور صحیح بخوانید البته رعایت همه نکات تجویدی در نماز لازم نیست، باید به نحوی باشد که نگویند غلط می‌خواند. و نماز با مهر کربلا ثواب بیشتری دارد لکن نباید نماز غلط خوانده شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م997)

پرسش:

دو سوره‌ایی که در نماز یک سوره محسوب می‌شود کدام است؟

پاسخ:

دو سوره(انشراح و الضحی) و (فیل و قریش) یک سوره به حساب می‌آیند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، ص565، ذیل م 978)

پرسش:

تسبیحات اربعه چند بار باید در نماز خوانده شود؟

پاسخ:

بسیاری از مراجع می‌فرمایند1 بار کافی است اگر چه بهتر آن است که 3 بار گفته شود و بعضی می‌فرمایند بنابر احتیاط واجب در وسعت وقت3 مرتبه تسبیحات اربعه را بگویند به رسأله مرجع تقلید خود در بحث قرائت نماز مراجعه فرمائید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1005 و1006)

پرسش:

اگر یک انگلیسی زبان نماز به عربی نتواند بخواند و معنی آن را یاد داشته باشد می‌تواند نماز را به انگلیسی بخواند؟

پاسخ:

نماز باید به عربی صحیح خوانده شود بلی اگر کسی کوشش کرد و نتوانست یاد بگیرد یا وقت نماز تنگ بود به هر صورت می‌تواند بخواند و احتیاط مستحب آن است که در نماز جماعت شرکت نماید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م997)

 

ترتیب و موالات

پرسش:

اگر کسی عمداً ترتیب نماز را به هم بزند نماز او چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اگر کسی عمداً ترتیب نماز را به هم بزند مثلاً سوره را پیش از حمد بخواند یا سجود پیش از رکوع به جا آورد نماز او باطل می‌شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1 ، م1108 )

پرسش:

اگر کسی رکنی را در نماز فراموش کند باید چه عملی را انجام دهد؟

پاسخ:

اگر رکنی را از نماز فراموش کند و رکن بعد از آن را به جا آورد مثلاً پیش از آنکه رکوع کند دو سجده نماید نماز او باطل است ولی اگر رکنی را فراموش کند و واجب غیر رکنی بعد از آن را به جا آورد مثلاً پیش از آن که دو سجده کند تشهد بخواند باید رکن را به جا آورد و آن‌چه را اشتباهاً پیش از آن خوانده دوباره بخواند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1 ، م1109 و1110 )

 

رکوع

پرسش:

فردی در رکوع ذکر را اشتباه می‌خواند مثلاً عظیم را أعظیم می‌خواند، حکمش چیست؟

پاسخ:

اگر سهواً اشتباه گفته و بعد از رکوع متوجه شده است نماز او صحیح است و اما اگر غلط می خوا ند به نظر برخی از مراجع باید نمازهای خود را قضا کند. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 159، س116)

پرسش:

فرد مکلف در رکوع باید به چه میزانی خم شود؟

پاسخ:

در رکوع باید بقدری خم شد که دستها به سر زانو برسد. البته مستحب است انسان بمقداری خم شود که پشت به صورت افقی قرار گیرد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1022)

پرسش:

اگر در نماز رکوع را فراموش کنیم چه حکمی دارد؟

پاسخ:

اگر رکوع را فراموش کند و بعد از انجام دو سجده یادش بیاید نماز باطل است. اگر رکوع را فراموش کند و پیش از آن که به سجده (اول) برسد یادش بیاید، باید بایستد و بعد به رکوع رود و بعد دو سجده را انجام دهد و اگر بعد از آنکه پیشانی به محل سجده رسید یادش بیاید رکوع نکرده بنابر احتیاط واجب باید بایستد و رکوع را بجا آورد و نماز را تمام کند و دوباره بخواند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1041 و1042)

پرسش:

اگر در سجده یا رکوع که دو ذکر را می‌توان گفت هر دو ذکر را بگوید و یکی ا زآن دو را غلط بخواند نمازش صحیح است یا خیر؟

پاسخ:

در فرض مرقوم نماز صحیح است. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص 163، س132)

پرسش:

کسی که نشسته نماز می‌خواند باید عمل رکوع را به چه شکلی انجام دهد؟

پاسخ:

کسی که نشسته رکوع می‌کند، باید بقدری خم شود که صورتش مقابل زانوها برسد و بهتر است بقدری خم شود که صورت نزدیک جای سجده برسد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1027)

پرسش:

آیا در رکوع فقط آن دو ذکر مخصوص را می‌توان خواند؟

پاسخ:

انسان هر ذکری در رکوع بگوید کافی است ولی احتیاط واجب ان است که به قدر سه مرتبه (سبحان الله) یا یک مرتبه (سبحان ربی العظیم و بحمده) کمتر نباشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1028)

پرسش:

اگر کسی بعد ار ذکر رکوع بدون اینکه بایستد یا بدن آرام بگیرد به سجده رود نماز او چه حکمی‌ داد؟

پاسخ:

بعد از تمام شدن ذکر رکوع، باید راست بایستد و بعد از آن که بدن آرام گرفت به سجده رود و اگر عمداً پیش از ایستادن، یا پیش ار آرام گرفتن بدن به سجده رود نمازش باطل است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م1040)

 

سجده

پرسش:

اگر کسی که در حال نماز خواندن است مهر نماز او را یک بچه از جلوی او بردارد برای نماز خواندن چه باید بکند؟

پاسخ:

اگر وقت دارد و نمی‌تواند مهر دیگر یا چیزی که سجده بر آن صحیح است در نماز پیدا کند نماز را بشکندو با مهر نماز را دوباره بخواند و اگر وقت ندارد نظر آقایان مراجع در این خصوص متفاوت است و به نظر مرجع تقلید خود مراجعه نمائید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1087)

پرسش:

در هنگام سجده چه مقدار لازم است که سر روی مهر قرار گیرد؟

پاسخ:

بعد از آرام گرفتن بدن باید به اندازه گفتن ذکر واجب سجده (مثلاً سه تا سبحان الله، یا یک سبحان ربی الاعلی و بحمده) صبر کند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1049 و1050)

پرسش:

در نماز نشسته اگر حین رکوع اشتباهاً سر به مهر بخورد تکلیف چیست؟ (مقلد آقای لنکرانی)

پاسخ:

سجده محسوب نمی‌شود و موجب بطلان نماز نیست.

پرسش:

در سجده گفته شده اگر آن چیزی که سجده بر آن صحیح است نباشد باید بر لباس یا دامن یا آستین سجده کند. حال آیا فرش را هم شامل می‌شود، اگر بر روی لباس سجده نکرد و بر روی فرش سجده کند آیا نمازش باطل است و آیا اگر باطل شد قضاء آن واجب است؟

پاسخ:

شامل غیر لباس نمی‌شود و در صورت تخلف اگر مقصر بوده قضا کند علی الاحوط. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره) ج1، ص 164، س134)

پرسش:

اگر انسان بعد از سر برداشتن از سجده شک کند که سجده اول بوده یا دوم در این حالت چه باید بکند؟

پاسخ:

بنا را بر سجده اول بگذارد و سجده دوم را به جا آورد. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره) ج1، ص 165، س141)

پرسش:

در هنگام سجده چند جای بدن باید بر روی زمین قرار گیرد؟

پاسخ:

باید هفت جای بدن را بر روی زمین قرار دهد: پیشانی، کف دو دست، سر دو زانو، و سر دو انگشت بزرگ پاها. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1045)

پرسش:

اگر دمل و مانند آن در پیشانی باشد و نتوان پیشانی را بر سر مهر گذاشت حکم آن چیست؟

پاسخ:

اگر دمل یا زخم تمام پیشانی را گرفته باشد باید به یکی از دو طرف پیشانی سجده کند و اگر ممکن نیست به چانه و اگر به چانه هم ممکن نیست باید به هر جایی از صورت که ممکن است سجده کند و اگر به هیچ جایی از صورت ممکن نیست باید با جلو سر سجده نماید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1066 و1067)

پرسش:

اگر پیشانی به اختیار از جای سجده بلند شود، چه حکمی دارد؟

پاسخ:

چنانچه ممکن باشد باید نگذارد دوباره به جای سجده برسد و این یک سجده حساب می‌شود، چه ذکر سجده را گفته باشد چه نگفته باشد و اگر نتواند سر را نگه دارد و بی اختیار دوباره به جای سجده برسد، روی هم رفته یک سجده حساب می‌شود و اگر ذکر نگفته باشد باید بگوید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1071)

پرسش:

بر چه چیزهائی سجده صحیح است؟

پاسخ:

باید بر زمین و چیزهای غیر خوراکی که از زمین می‌روید، مانند چوب و برگ درخت سجده کرد و سجده بر چیزهای خوراکی و پوشاکی صحیح نیست و نیز سجده کردن بر چیزهای معدنی مانند طلا و نقره و عقیق و فیروزه باطل است. اما سجده کردن بر سنگهای معدنی مانند سنگ مرمر و سنگهای سیاه اشکالی ندارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1076)

پرسش:

برای چند چیز باید دو سجده سهو به جا آورد؟

پاسخ:

برای سه چیز: 1ـ آنکه در بین نماز، سهواً حرف بزند. 2ـ آنکه یک سجده را فراموش کند. 3ـ آنکه در نماز چهار رکعتی بعد از سجده دوم شک کند که چهار رکعت خوانده یا پنج رکعت. و در دو مورد هم احتیاط واجب آن است که سجده سهو بنماید: اول در جائی که نباید نماز را سلام بدهد. دوم آنکه تشهد را فراموش کند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م 1236)

پرسش:

دستور سجده سهو به چه شکل است؟

پاسخ:

آن است که بعد از سلام نماز فوراً نیت سجده سهو کند و پیشانی را به چیزی که سجده بر آن صحیح است بگذارد و بگوید: «بسم الله و بالله اللهم صل علی محمد و آل محمد» یا بگوید: «بسم الله و بالله السلام علیک ایها النبی و رحمه الله و برکاته» بعد باید بنشیند و دوباره به سجده رود و یکی از ذکرهائی را که گفته شد بگوید و بنشیند و بعد از خواندن تشهد، سلام دهد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1250)

پرسش:

در انجام سجده سهو آیا باید بلند شده و نیت نموده و بعد آن را انجام دهیم یا همان نشسته نیت نموده و سجده‌ها را بجا آوریم؟

پاسخ:

در مورد سؤال ایستادن لازم نیست پس از سلام سجده سهو را بجا آورید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1250)

پرسش:

اگر بجای مهر نماز بر ریگ یا سنگ سجده کنیم آیا نماز صحیح است؟

پاسخ:

اشکالی ندارد و نماز بر مهری که از خاک باشد یا سنگ، ریگ و یا ماسه صحیح است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1076)

پرسش:

مدت یکسال است که نماز خود را در سجده روی میز کوچک سجده می‌کردم و کف دستهایم را بر روی زمین نمی‌گذاشتم و دستهایم را روی میز می‌گذاشتم در حالی که توانایی آن را داشتم روی زمین بگذارم، حال نمازهائی که خوانده‌ام چه حکمی دارد؟ (مقلد آقای لنکرانی)

پاسخ:

نمازهای گذشته شما صحیح است و در نمازهای بعدی دستها را در موقع سجده روی زمین بگذارید. (دفتر آیت الله فاضل لنکرانی)

پرسش:

معمولاً مهر پس از مدتی جرم پر رنگی بر روی آن به وجود می‌آید آیا سجده و نماز بر آن صحیح است؟

پاسخ:

اگر چربی و چرک روی مهر به قدری باشد که مانع از تماس پوست پیشانی با خاک مهر گردد سجده، صحیح نیست اما تغییر رنگ مهر و جرم کمتر از مقدار مذکور اشکالی ندارد. ولی خوب است روی مهر را مرتباً تمیز نگه دارید تا دچار وسوسه در صحت سجده نشوید. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1060)

پرسش:

آیا در نماز حتماً باید خود پیشانی با مهر تماس پیدا کند؟ اگر چادر روی پیشانی را بگیرد اشکال دارد؟

پاسخ:

بلی، باید پوست پیشانی با مهر تماس پیدا کند و چادر روی پیشانی مانع است و باید کنار زده شود. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1060)

پرسش:

آیا در هنگام سجده باید فقط شست پا بر زمین باشد یا اگر انگشتان پا هم روی زمین باشد ایرادی ندارد؟

پاسخ:

در سجده واجب است سر انگشت شست پا بر روی زمین باشد و علاوه بر آن تماس سایر انگشتان با زمین نیز مانعی ندارد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1062)

پرسش:

آیا در هنگام سجده باید آرنج‌ها روی زمین باشد یا از زمین باید فاصله داشته باشد؟

پاسخ:

لازم نیست در سجده آرنج‌ها روی زمین باشد ولی اگر روی زمین هم قرار گیرد نماز را باطل نمی‌کند و برای زن ها مستحب است. (ر.ک تحریر الوسیله امام خمینی(ره)، ج 1، احکام السجده، ص 176، م10)

پرسش:

محل سجده یا مهر نماز باید حداقل به چه اندازه‌ای باشد؟

پاسخ:

اگر جائی که پیشانی بر آن قرار می‌گیرد به اندازه دو ریالی باشد کفایت می‌کند.

 

تشهد و سلام

پرسش:

اگر کسی تشهد را فراموش کند و بایستد و پیش از رکوع یادش بیاید که تشهد را بجا نیاورده چه باید بکند؟

پاسخ:

باید بنشیند و تشهد را بخواند و دوباره بایستد و آنچه باید در آن رکعت خوانده شود بخواند و نماز را تمام کند و اگر در رکوع یا بعد از آن یادش بیاید، باید نماز را تمام کند و بعد از سلام نماز تشهد را قضا کند، و بنابر احتیاط واجب برای تشهد فراموش شده دو سجده سهو به جا آورد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1102 )

پرسش:

اگر کسی سلام نماز را فراموش کند چه باید بکند؟

پاسخ:

اگر موقعی یادش بیاید که صورت نماز به هم نخورده و کاری هم که عمدی و سهوی آن نماز را باطل می‌کند مثل پشت به قبله کردن انجام نداده باید سلام نماز را بگوید و نمازش صحیح است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ج1، م1106 )

 

تحقیق و گزینش : غلام سخی علیزاده

منبع:

مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات

(نرم افزار پاسخ)

وابسته به مرکز مدیریت حوزه های علمیه

 

[ ] [ ] [ مدیر ] [ ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

نويسندگان
لینک های مفید
پيوندهای روزانه

موضوعات وب
 
صفحات اختصاصی
لینک های مفید
امکانات وب


ایران رمان