تبسم دانایی
قالب وبلاگ

 توصیه‌ها و سفارشات ائمه اطهار‌(ع) پیرامون این فریضه انسان‌ساز مشوق ارزشمندی است که انگیزه کار و تلاش در نهادینه کردن نماز در زندگی فرد و جامعه را مضاعف می‌کند.

آنچه در پی می‌آید، گزیده‌ای از سخنان گهربار ائمه اطهار‌(ع) در خصوص مفهوم نماز و جایگاه معنوی و تأثیرات مادی آن برای مؤمنین است.

ستون دین

قال رسول الله صلى الله علیه و آله :

مَثَلُ الصَّلَاةِ مَثَلُ عَمُودِ الْفُسْطَاطِ إِذَا ثَبَتَ الْعَمُودُ نَفَعَتِ الْأَطْنَابُ وَ الْأَوْتَادُ وَ الْغِشَاءُ وَ إِذَا انْکَسَرَ الْعَمُودُ لَمْ یَنْفَعْ طُنُبٌ وَ لَا وَتِدٌ وَ لَا غِشَ (1)

پیامبر صلى الله علیه و آله فرمود: نقش نماز، نظیر ستون خیمه است: اگر ستون پا بر جا باشد، طناب‌ها، میخ‌ها، و سراپرده نیز سودمند خواهند بود، و اگر ستون بشکند، طناب، میخ و پرده کارساز نخواهند بود.

سیمای دین

عن جعفر عن ابیه قال: قال رسول الله صلى الله علیه و آله:

لِکُلِّ شَیْ‏ءٍ وَجْهٌ وَ وَجْهُ دِینِکُمُ الصَّلَاةُ فَلَا یَشِینَنَّ أَحَدُکُمْ وَجْهَ دِینِهِ ... (2)

امام صادق (علیه السلام) از پدرشان امام باقر (علیه السلام) نقل کرده اند که پیامبر صلى الله علیه و آله فرمود:

هر چیزى چهره‌اى دارد، چهره دین شما نماز است، پس هرگز کسى از شما، سیماى دینش را زشت نشان ندهد...

فروغ دیده پیامبر‌(ص)

قره عین النبى قُرَّةَ عَیْنِی فِی الصَّلَاةِ- وَ حَبَّبَ إِلَیَّ الصَّلَاةَ- کَمَا حَبَّبَ إِلَى الْجَائِعِ الطَّعَامَ وَ إِلَى الظَّمْآنِ الْمَاءَ- وَ إِنَّ الظَّمْآنَ إِذَا شَرِبَ رَوِیَ- وَ أَنَا لَا أَشْبَعُ مِنَ الصَّلَاةِ (4)

پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود:

خداوند نور چشم مرا در نماز قرار داد و نماز را برای من دوست داشتنى کرد، همان‌گونه که «طعام» را براى گرسنه و آب را براى تشنه. گسنه با خوردن سیر، و تشنه بانوشیدن سیراب می‌شود، اما من هرگز از نماز سیر نمى‌شوم.

نخستین عملی که بررسی می‌شود

عن على قال : قال رسول الله صلى الله علیه و آله :

ان عمود الدین الصلوة و هى اول ما ینظر فیه من عمل ابن آدم فان صحت نظر فى عمله و ان لم یصح لم ینظر فى بقیة عمله . (5)

امام على (علیه السلام ) از رسول خدا صلى الله علیه و آله نقل مى کنند که فرمود:

ستون دین نماز است و از بین اعمال انسان (در رستاخیز)، نماز نخستین عملى است که مورد رسیدگى قرار مى‌گیرد، اگر صحیح بود، سایر اعمال نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت ، وگرنه باقى اعمال نیز مردود خواهد بود.

سبک شمارنده نماز

قال ابوالحسن الاول :

إِنَّهُ لَمَّا حَضَرَ أَبِیَ الْوَفَاةُ قَالَ لِی یَا بُنَیَّ- إِنَّهُ لَا یَنَالُ شَفَاعَتَنَا مَنِ اسْتَخَفَّ بِالصَّلَاةِ (6)

امام هفتم (علیه السلام ) مى فرماید: پدرم در واپسین لحظه‌هاى حیات خود به من فرمود:

فرزندم! هر کس نماز را سبک شمارد، به شفاعت ما دست نخواهد یافت .

مانند کلاغ

عن ابى جعفر قال :

نبینا عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ بَیْنَا رَسُولُ اللَّهِ ص جَالِسٌ فِی الْمَسْجِدِ إِذْ دَخَلَ رَجُلٌ فَقَامَ یُصَلِّی فَلَمْ یُتِمَّ رُکُوعَهُ وَ لَا سُجُودَهُ فَقَالَ ص نَقَرَ کَنَقْرِ الْغُرَابِ لَئِنْ مَاتَ هَذَا وَ هَکَذَا صَلَاتُهُ- لَیَمُوتَنَّ عَلَى غَیْرِ دِینِ (7)

امام باقر (علیه السلام ): نقل مى فرماید که پیامبر خدا صلى الله علیه و آله در مسجد نشسته بودند، ناگهان مردى وارد شد و به نماز ایستاد، اما رکوع و سجودش را شتابزده و ناتمام انجام مى‌داد، رسول اکرم صلى الله علیه و آله فرمود: او مانند کلاغ منقار به زمین زد، اگر او بمیرد و نمازش همین‌گونه باشد، قطعا به غیر دین من مرده است .

کاهلی در نماز

عن الباقر:

لَا تَقُمْ إِلَى الصَّلَاةِ مُتَکَاسِلًا وَ لَا مُتَنَاعِساً وَ لَا مُتَثَاقِلًا فَإِنَّهَا مِنْ خِلَالِ النِّفَاقِ (8)

امام باقر (علیه السلام):

با حال خسته، خواب‌آلوده و کاهلانه نماز مگذار، که این‌ها از روزنه‌هاى نفاق است ...

بدترین دزد

قال النبى صلى الله علیه و آله :

َسْرَقُ النَّاسِ فَرَجُلٌ یَسْرِقُ مِنْ صَلَاتِهِ تُلَفُّ کَمَا تُلَفُّ الثَّوْبُ الْخَلَقُ فَتُضْرَبُ بِهَا وَجْهُهُ ...(10)

پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله فرمود:

بدترین دزد، کسى است که، به‌خاطر شتاب زده‌گى - از نماز خود مى‌دزدد، نماز چنین انسانى ، همچون جامه مندرسى در هم پیچیده شده به صورت او پرتاب مى گردد.

غیبت و نماز

عن النبى الکریم صلى الله علیه و آله :

مَنِ اغْتَابَ مُسْلِماً أَوْ مُسْلِمَةً- لَمْ یَقْبَلِ اللَّهُ صَلَاتَهُ وَ لَا صِیَامَهُ أَرْبَعِینَ یَوْماً وَ لَیْلَةً- إِلَّا أَنْ یَغْفِرَ لَهُ صَاحِبُهُ

(13)

پیامبر گرامى صلى الله علیه و آله: کسى که پشت سر مرد یا زن مسلمانى غیبت کند، تا چهل روز نماز و روزه‌اش ‍را، خدا قبول نمى‌کند، مگر آن که آن مسلمان او را ببخشد.

نماز و احترام به والدین

قال الصادق علیه السلام:

مَنْ نَظَرَ إِلَى أَبَوَیْهِ نَظَرَ مَاقِتٍ وَ هُمَا لَهُ ظَالِمَانِ لَمْ یَقْبَلِ اللَّهُ تَعَالَى لَهُ صَلَا ه(14)

امام صادق (علیه السلام ) فرمود: کسى که به پدر و مادرش - که در حق او ستم کرده‌اند - به چشم کینه بنگرد، خدا هیچ نمازى را از او قبول نمی‌کند.

تفاوت دو نماز

عن النبى الکریم صلى الله علیه و آله :

ان الرجلین من امتى یقومان فى الصلوة و رکوعهما و سجودهما واحد و ان مابین صلو تیهما مابین السماء و الارض (15)

پیامبراکرم صلى الله علیه و آله: چه بسا دو نفر از امت من به نماز مى ایستند، رکوع و سجودشان - در ظاهر - یکسان است، اما میان نماز آن دو، تفاوتى مانند فاصله زمین و آسمان است!

نشانه پذیرش نماز

روى اصحابنا عن ابى عبد الله ، قال :

من احب ان یعلم  اقبلت صلوته ام لم بقتل ؟ فلینظر هل منعته صلوته عن الفحشاء و المنکر؟ فبقدر ما منعته قبلت منه (17)

بزرگان شیعه از امام صادق (علیه السلام ) نقل کرده اند که فرمود:

کسی که مى خواهد بداند: آیا نمازش قبول شده یا نه، باید ببیند آیا نمازش او را از، گناهان باز می‌دارد؟

به هر اندازه باز دارنده باشد به همان اندازه نماز او پذیرفته شده است .

نماز و پاکدامنی

کَمْ مِنْ رَکْعَةٍ طَوِیلَةٍ فِیهَا بُکَاءٌ وَ خَشْیَةٌ مَا تُسَاوِی عِنْدَ اللَّهِ فَتِیلًا حِینَ نَظَرْتَ فِی قَلْبِهِ فَوَجَدْتَهُ إِنْ سَلَّمَ مِنْ صَلَاتِهِ وَ بَرَزَتْ لَهُ امْرَأَةٌ وَ عَرَضَتْ لَهُ نَفْسَهَا أَجَابَهَا وَ إِنْ عَامَلَهُ مُؤْمِنٌ خَاتَلَه (18)

حق سبحانه به داوود مى‌فرمود:

چه بسیار رکعت‌هاى طولانى خاشعانه که نمازگزارى انجام داده باشد، اما نزد من به اندازه فتیلى نمى‌ارزد، وقتى من به قلب او نظر کرده مى‌بینم: تا از سلام نماز فارغ شد، اگر زنى خود را به او عرضه نماید، او را اجابت خواهد و اگر مؤمنى با او معامله کند، به او خیانت خواهد نمود.

نماد همه اعمال

امیر المومنین علیه السلام :

ِ صَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا الْمُؤَقَّتِ لَهَا وَ لَا تُعَجِّلْ وَقْتَهَا لِفَرَاغٍ وَ لا تُؤَخِّرْهَا عَنْ وَقْتِهَا لِاشْتِغَالٍ وَ اعْلَمْ أَنَّ کُلَّ شَیْ‏ءٍ مِنْ عَمَلِکَ تَبَعٌ لِصَلَاتِک (20)

امیر المومنین (علیه السلام): نماز را در وقت تعیین شده‌ی آن به جاى آور، به‌خاطر فراغت شتاب مکن! و به بهانه‌ی کار و مشغله ، به تاخیر میانداز! بدان که همه اعمال تو به «نماز» بستگی دارد.

همگرایی با نماز

عن على (علیه السلام) قال:

إِنَّ الْإِنْسَانَ إِذَا کَانَ فِی الصَّلَاةِ فَإِنَّ جَسَدَهُ وَ ثِیَابَهُ وَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ حَوْلَهُ یُسَبِّح(21)

على (علیه السلام ) فرمود: هنگامى که انسان در حال نماز است، اندام، جامه و همه آنچه در پیرامون اوست، تسبیح مى‌گویند.

زینت نماز

عن النبى الکریم صلى الله علیه و آله :

َ الْخُشُوعُ زِینَةُ الصَّلَاةِ (22)

پیامبر گرامى اسلام صلى الله علیه و آله فرمود: خشوع، آرایه و زیبایى نماز است .

خشوع

أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص رَأَى رَجُلًا یَعْبَثُ فِی صَلَاتِهِ بِلِحْیَتِهِ فَقَالَ لَوْ خَشَعَ قَلْبُهُ لَخَشَعَتْ جَوَارِحُ (23)

پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله دیدند مردى در حال نماز با ریش خود بازى مى کند فرمودند: اگر قلب او خشوع مى‌داشت، قطعا همه اعضایش نیز خاشع مى‌بود.

نماز بدرود

قال رسول الله صلى الله علیه و آله :

صَلِّ صَلَاةَ مُوَدِّعٍ کَأَنَّکَ لَا تُصَلِّی بَعْدَهَا أَبَدا... (26)

رسول اکرم صلى الله علیه و آله فرمود: وقتی نماز می‌خوانی آن‌گونه بخوان که آخرین نماز تو است و دیگر هرگز نمازى نخواهى خواند...

قنوت

قال رسول الله صلى الله علیه و آله :

أَطْوَلُکُمْ قُنُوتاً فِی دَارِ الدُّنْیَا أَطْوَلُکُمْ رَاحَةً یَوْمَ الْقِیَامَةِ فِی الْمَوْقِف(28)

پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: هر آن کس که در این دنیا قنوتش طولانى‌تر باشد، در قیامت هنگام حساب آسایشش بیشتر خواهد بود.

سجده

قال امیر المؤ منین (علیه السلام ):

َّ لَوْ یَعْلَمُ الْمُصَلِّی مَا یَغْشَاهُ مِن جَلَالِ اللَّهِ مَا سَرَّهُ أَنْ یَرْفَعَ رَأْسَهُ مِنْ سُجُودِ ه(29)

امیر المؤ منین (علیه السلام ) فرمود: اگر نمازگزار بداند چه اندازه مشمول جلال الهى است، هرگز راضى نمى شود که سر از سجده بردارد.

نماز و تفکر

النبى الکریم صلى الله علیه و آله:

رَکْعَتَانِ مُقْتَصَدَتَانِ فِی تَفَکُّرٍ- خَیْرٌ مِنْ قِیَامِ لَیْلَةٍ وَ الْقَلْبُ سَا ه(30)

پیامبر گرامى صلى الله علیه و آله فرمود:

دو رکعت نماز متعارف همراه با تفکر و حضور قلب، ارزشمندتر از یک شب زنده دارى با دل سرگردان و بدون توجه است.

نماز آگاهانه

عن الصادق علیه السلام:

مَنْ صَلَّى رَکْعَتَیْنِ یَعْلَمُ مَا یَقُولُ فِیهِمَا انْصَرَفَ وَ لَیْسَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ اللَّهِ ذَنْبٌ إِلَّا غُفِرَ لَه(31)

امام صادق (علیه السلام ):

هر کس آگاهانه و با توجه به مفاهیم دو رکعت نماز بخواند، در حالى نمازش ‍ را به پایان می‌برد که میان او و خدایش هیچ گناهى نمانده است.

گشایش درگاه الهی

قال النبى صلى الله علیه و آله :

مَا دُمْتَ فِی الصَّلَاةِ فَإِنَّکَ تَقْرَعُ بَابَ الْمَلِکِ الْجَبَّارِ- وَ مَنْ یُکْثِرْ قَرْعَ بَابِ الْمَلِکِ یُفْتَحْ لَهُ (32)

پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله فرمود: هنگامى که در نماز هستى در خانه پادشاه مقتدر را مى‌کوبى و هر آن کس در را بسیار بکوبد، در به رویش گشوده خواهد شد.

راز و نیاز شبانه

عن النبى الکریم صلى الله علیه و آلهَ:

إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا تَخَلَّى بِسَیِّدِهِ فِی جَوْفِ اللَّیْلِ الْمُظْلِمِ وَ نَاجَاهُ أَثْبَتَ اللَّهُ النُّورَ فِی قَلْبِهِ فَإِذَا قَالَ یَا رَبِّ یَا رَبِّ نَادَاهُ الْجَلِیلُ جَلَّ جَلَالُهُ لَبَّیْکَ عَبْدِی سَلْنِی أُعْطِکَ وَ تَوَکَّلْ عَلَیَّ أَکْفِکَ... (33)

از نبى اکرم صلى الله علیه و آله نقل شده است: هنگامى که بنده اى با خداوند در نیمه شب تیره خلوت کرده، با او مناجات می‌کند، خدا قلب او را نورانى خواهد ساخت. و وقتى می‌گوید: یا رب، یا رب، رب جلیل مى فرماید: بنده‌ى من لبیک ، از من طلب کن تا اعطا کنم و به من توکل کن تا تو را بى نیاز سازم .

نماز حضرت ابراهیم‌(ع)

مَا اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِیمَ خَلِیلًا إِلَّا لِإِطْعَامِهِ الطَّعَامَ- وَ صَلَاتِهِ بِاللَّیْلِ وَ النَّاسُ نِیَامٌ (34)

پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله فرمود: خدا «ابراهیم» را به مقام خلیلى خود بر نگزید، مگر به خاطر دو چیز:

1- سخاوتمندانه مردم را اطعام می‌کرد؛

2- شب هنگام که مردم در خواب بودند نماز مى‌خواند.

سبب محرومیت

قال الباقر (علیه السلام ):

جَاءَ رَجُلٌ إِلَى أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع فَقَالَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ إِنِّی قَدْ حُرِمْتُ الصَّلَاةَ بِاللَّیْلِ قَالَ فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع أَنْتَ رَجُلٌ قَدْ قَیَّدَتْکَ ذُنُوبُ (35)

سبب محرومیت از نماز شب

امام باقر (علیه السلام ) روایت کرد: مردى به ساحت امیرالمؤ منین (علیه السلام) آمد و عرض کرد: «من از نماز شب ، محروم شده ام» حضرت فرمود: «گناهانت تو را به زنجیر کشیده‌اند.»

رود جاری

قال النبى صلى الله علیه و آله :

مثل الصلوات الخمس کمثل نهر جار عذب على باب احدکم یغتسل فیه کل یوم خمس مرات فما یبقى ذلک من الدنس (38)

پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله فرمود: نمازهاى پنج گانه همانند نهر جارى گوارایى هستند که بر در خانه‌هایتان روان است پس هر روز پنج بار خود را در زلال آن شستشو دهید، هرگز - دیگر- هیچ پلیدى باقى نمى‌ماند.(39)

...............................................................................................................................................................................................

1- فروع کافى ج 3 / ص 266

2- وسائل‏الشیعه / ج 3 / ص 16 + بحارالانوار / ج 82 / ص 227

3- بحارالانوار / ج 77 / ص 77 و ج 82 / ص 233 و مستدرک / ج 1 / ص 174

4- بحارالانوار / ج 82 / ص 227

5- وسائل‏الشیعه / ج 3 / ص 16 و ثواب الاعمال مترجم / ص 515

6- وسائل‏الشیعه / ج 3 / ص 21

7- بحارالانوار / ج 84 / ص 231

8- بحارالانوار / ج 84 / ص 257

9- بحارالانوار / ج 75 / ص 258

10- بحارالانوار / ج 61 / ص + کافى / ج 2 / ص 349

11- بحارالانوار / ج 84 / ص 249

12- بحارالانوار / ج 82 / ص 198

13- بحارالانوار / ج 14 / ص 43

14- نهج‏البلاغه نامه 27

15- بحارالانوار / ج 82 / ص 213 به نقل از علل‏الشرایع / ج 1 / ص 237

16- بحارالانوار / ج 77 / ص 131 + ج 78 / ص 80

17- بحارالانوار / ج 84 / ص 228

18- بحارالانوار / ج 84 / ص 264

19- جواهرالکلام / ج 10 / ص 367

20- بحارالانوار / ج 82 / ص 207 + خصال / ج 2 / ص 167

21- بحارالانوار / ج 84 / ص 249

22- فروع کافى / ج 3 / ص 266

23- بحارالانوار / ج 77 / ص 78

24- بحارالانوار / ج 38 / ص 99 و ج 73 / ص 120

25- بحارالانوار / ج 74 / ص 383 + علل‏الشرایع / ج 1 / ص 33

26- بحارالانوار / ج 83 / ص 127 + کافى / ج 3 / ص 450

27- کنزالعمال / ج 7 / ص 291 / حدیث 18931

39- کنزالعمال / ج 7 / ص 675 / حدیث 20861

[ ] [ ] [ مدیر ] [ ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

نويسندگان
لینک های مفید
پيوندهای روزانه

موضوعات وب
 
صفحات اختصاصی
لینک های مفید
امکانات وب


ایران رمان