تبسم دانایی
قالب وبلاگ

پرسش:

شرکت در چه صورتی صحیح است لطفاً توضیح دهید؟

پاسخ:

اگر دو نفر بخواهند با هم شرکت کنند، ‌چنانچه قبل از خواندن عقد شرکت یا بعد از آن هر کدام مال خود را با مال دیگری به طوری مخلوط کند که از یکدیگر تشخیص داده نشود و به عربی یا به زبان دیگر صیغه‌ی شرکت را بخوانند یا کاری کنند که معلوم باشد می‌خواهند با یکدیگر شریک باشند، شرکت آنان صحیح است. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م2142)

پرسش:

مدتی است که اوراق مشارکت فروخته می‌شود سود آنها چه حکمی دارد؟ (طبق نظر آیت الله فاضل و حضرت امام)

پاسخ:

اشکالی ندارد. (طبق سوال از دفتر ایشان)

پرسش:

آیا در معاملات مضاربه می‌توان زمان قائل شد؟

پاسخ:

شرط مدت در ضمن عقد مضاربه لزوم وفاء ندارد و طرفین هر وقت بخواهند می‌توانند فسخ کنند ولی اگر در ضمن عقد خارج لازم شرط کنند که تا مدت معینی مضاربه را فسخ نکنند لازم است بر طبق این شرط عمل نمایند. (ر.ک استفتائات امام خمینی (ره)، ج2، ص236، س2)

پرسش:

اگر شخصی که مشغول تجارت است به لحاظ امین بودن دیگری، سرمایه‌ای در اختیار او بگذارد تا با سرمایه خود مخلوط کند و چنین تاجری بدون قرارداد ماهیانه مبلغی را بپردازد آیا شرعاً جایز است یا خیر؟ (مقلد امام)

پاسخ:

اگر تاجر پول را قرض کرده تمام درآمد به خودش تعلق دارد و اگر به عنوان مشارکت قبول کرده درآمد به نسبت سرمایه تقسیم می‌شود و در هر صورت معاملات و تصرفات اشکالی ندارد. (ر.ک استفتائات امام خمینی (ره)، ج2، ص237، س5)

پرسش:

مزرعه‌ای است دارای هشت مالک که چهار تا یا بیشتر از مالکین آن در هفته‌ای چهار یا پنج روز آب دارند و آب خود را برای لوله کشی ده می‌دهند و بقیه شرکا راضی نیستند آیا از نظر شرعی می‌توان سهیمه افرادی را که راضی هستند به وسیله لوله از زمین‌های مشاع مزرعه فوق برای ده آورد و مابقی افراد که راضی نیستند آب خود را برای مزرعه در روزهای آب خود استفاده کنند؟

پاسخ:

در فرض سؤال استفاده از زمین‌های مشاع برای کشیدن لوله باید با رضایت همه شرکاء باشد ولی علی کل حالٍ استفاده آب از سهم مالکینی که راضی هستند اشکالی ندارد. (ر.ک استفتائات امام خمینی (ره)، ج2، ص242، س5)

پرسش:

اینجانب به یکی از بستگانم پول دادم که در واگذاری اتومبیل سواری از طرف دولت شرکت نماید با قید این شرط که اگر برنده شد با هم شریک باشیم ایشان هم قبول کردند بعد از قرعه کشی او برنده شد و اتومبیل را هم از کارخانه تحویل گرفت اکنون اظهار می‌دارد که چون سواری به نام خودم است به شما در ازای وجه دریافتی در مورد ارزش آن هر مبلغی دلم خواست می‌دهم تقاضا دارم بفرمائید آیا من با او به نسبت مساوی شریک هستم یا خیر؟ (مقلد امام)

پاسخ:

اگر پول را به او قرض نداده‌اید و با پول شما ماشین خریده از شما است و او استحقاق اجرت کارش را دارد و اگر به او قرض داده‌اید ماشین از آن او است و شما بیش از پولی که به او داده‌اید حق ندارید. (ر.ک استفتائات امام خمینی (ره)، ج2، ص243، س7)

پرسش:

شخصی وجهی به کاسبی می‌دهد و می‌گوید با این پول و پول خودت هر چه داری ـ مبلغش را معلوم نکند ـ کاسبی کن و با هم شریک باشیم ولی قرار بگذارد که سود و ضررش به من مربوط نیست فقط ماهی این قدر تو به من بده و هر دو راضی می‌شوند آیا این معامله صحیح است و ربا محسوب نمی شود؟

پاسخ:

در فرض سؤال شرکت صحیح نیست و اگر پول را به طرف قرض داده فقط اصل پول را استحقاق دارد. (ر.ک استفتائات امام خمینی (ره)، ج2، ص249، س15)

پرسش:

من با دو نفر دیگر در کسب شریک هستیم اما آن دو نفر با هم تبانی داشته و در امور دخل و خرج بدون دخالت و رضایت من تصمیم‌گیری می‌کنند و رتق و فتق امور را به عهده دارند و در سرمایه و کار من بر خلاف رضایت و میلم تصرف دارند و چون من یک نفر هستم و آنها دو نفر، لذا حرفم در قانون عرف به جایی نمی‌رسد بفرمائید دخل و تصرف آنان چه حکمی دارد

پاسخ:

دخل و تصرف در مال مشترک منوط به رضایت تمام شرکا است. (ر.ک استفتائات امام خمینی (ره)، ج2، ص259، س31)

پرسش:

شخصی دیوار مشترکی را که در اشتراک آن تردیدی نیست تخریب نموده و نصف دیوار مشترک را تصرف کرده است آیا اولاً با چنین وضعی قسمت تصرف نموده را مالک می‌شود یا خیر و ثانیاً با توجه به اینکه شریک دیوار، بدون اطلاع بوده و عدم رضایت خود را اعلام کرده آیا چنین فعلی حلال است یا خیر؟

پاسخ:

تقسیم مال مشترک منوط به قرعه یا توافق طرفین است و تصرف مال مشاع موقوف بر اجازه‌ی شریک است. (ر.ک استفتائات امام خمینی (ره)، ج2، ص266، س40)

پرسش:

اگر چند نفر در مزدی که از کار خودشان می‌گیرند با یکدیگر شریک شوند آیا این شرکت شرعی و صحیح است؟

پاسخ:

خیر صحیح نیست زیرا هر شخص مالک مزد و کارکرد خویش است(ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م2143)

پرسش:

اگر دو شریک بین خود قرار بگذارند که همه‌ی سود را یک نفر ببرد آیا به شرکت اخلال وارد می‌شود؟ در مورد ضرر و زیان چطور؟

پاسخ:

به نظر برخی از مراجع اگر این دو شریک قرار بگذارند که همه‌ی استفاده را یک نفر ببرد این شرکت صحیح نیست ولی اگر قرار بگذارند که تمام ضرر یا بیشتر آن را یکی از آنان بدهد شرکت و قرارداد هر دو صحیح است . ( ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م2147)

پرسش:

میزان و درصد تقسیم سود و ضرر بین افراد شریک به چه شکل باید باشد؟

پاسخ:

اگر شرط نکنند که یکی از شریک‌ها بیشتر منفعت ببرد چنانچه سرمایه‌ی آنان یک اندازه باشد منفعت و ضرر را هم به یک اندازه می‌برند و اگر سرمایه‌ی آنان یک اندازه نباشد، ‌باید منفعت و ضرر را به نسبت سرمایه قسمت کنند(ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م2148)

پرسش:

اگر از بین چند شریک، یکی از آنان دیوانه یا سفیه شود آیا در سرمایه شرکت می‌توان تصرف کرد یا خیر؟

پاسخ:

خیر شریک‌های دیگر نمی‌توانند بدون اجازه قیم شرعی دیوانه و یا سفیه در مال و سرمایه شرکت تصرف کنند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م2157)

پرسش:

در صورت فوت یک یا چند نفر از اعضای شرکت تعاونی آیا اموال شرکت حکم مال یتیم را پیدا می‌کند؟ و آیا می‌توان با اکثریت آراء در این قبیل اموال دخل و تصرف و یا اقدام به فروش این اموال نمود؟

پاسخ:

در مثل این موارد اگر ورثه صغیرند باید از قیم شرعی صغار و خود ورثه کبار اجازه گرفت و بدون اجازه مذکور و رعایت مصلحت صغار تصرف در سهم آنان جایز نیست. (ر.ک استفتائات امام خمینی (ره)، ج2، ص260، س32)

پرسش:

اگر طبق قرار داد مضاربه سرمایه از شخصی و کار از شخص دیگر باشد سود حاصله به طرفین قرار داد به چه میزان و درصدی حساب می‌شود؟

پاسخ:

تابع قرارداد مضاربه است بهر نحو خود تعیین کند باید تقسیم گردد. (توضیح المسائل، م2426، آیت الله فاضل لنکرانی)

پرسش:

مبلغی به شخصی داده شده که با آن به تجارت بپردازد. عامل ماهانه مبلغی را به عنوان سهم سود مالک به او می‌پردازد ولی محاسبه دقیق نمی‌کنند بلکه با مصالحه این کار را انجام می‌دهد آیا این کار شرعی است؟

پاسخ:

اگر چه قرارداد مذکور مضاربه شرعی نیست (زیرا در مضاربه باید سهم طرفین از سود بنحو مشاع تعیین گردد مثلاً 20% یا 30% از سود حاصله) لکن چنانچه با مصالحه مبلغی از سود به مالک پرداخت گردد مانعی ندارد. (توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، ص265، م1708)

پرسش:

مبلغی پول دارم و می‌خواهم بدهم در بازار کار کنند به چه شیوه‌ای اقدام نمایم که ربا نشود؟

پاسخ:

می‌توانید طبق یکی از عقود شرعی مانند مضاربه عمل نمائید یعنی پول را در اختیار فردی بگذارید که با آن تجارت کند و درصد معینی (مثلاً 30% یا 40% یا بیشتر و کمتر) از سود آن را به شما بپردازد و بقیه مربوط به خود او باشد. البته پس از معین شدن قرارداد اگر طرف نتواند دقیقاً مقدار سود را تعیین کند در آخر هر ماه یا آخر سال می‌توانید نسبت به سود سهم خود، با او مصالحه نمائید. (توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، احکام مضاربه، ص266)

 

چک، سفته، پول

پرسش:

پول مثلی است یا قیمی؟

پاسخ:

مثلی است به این معنی که چنانچه یک اسکناس هزار تومانی را از دیگری تلف نمائید ضامن یک اسکناس هزار تومانی هستید. (ر.ک جامع المسائل آیت الله فاضل لنکرانی، ج1، س1031 )

پرسش:

خرید و فروش چک و سفته چه حکمی دارد؟

پاسخ:

بعضی از مراجع مانند مرحوم امام ـ رحمه الله ـ و مقام معظم رهبری فروش به صاحب چک را به نقد کمتر جایز می‌دانند اما فروش به شخص ثالث را اجازه نمی‌دهند بعضی از مراجع دیگر فروش به شخص ثالث را هم اجازه می‌فرمایند بنابراین مرجع تقلید خود را معین نمائید تا مطابق نظر ایشان پاسخ داده شد.
البته فروش چک صوری و دوستانه (که طلبی در مقابل آن نیست) جایز نیست و نیز فروش چک مدت‌دار به چک مدت‌دار نیز صحیح نمی‌باشد
توضیح مطلب فوق: در مواردی که اجازه فروش داده می‌شود، در حقیقت طلبی که بر ذمه بدهکار است به خود او می‌فروشند و خود چک فقط سند بدهی است و قابل فروش نیست. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج2، ص175، س225 جامع المسائل آیت الله فاضل لنکرانی، ج1، ص268 )

پرسش:

در بعضی معاملات یا مراکز چک سفید امضاء طلب می‌کنند این عمل شرعاً چگونه است؟

پاسخ:

شرعاً اشکال ندارد. (تحریر الوسیله، ج2، ص618، م9)

پرسش:

امروزه ارزش پول تابع قدرت اقتصادی هر کشور است و این ارزش شدیدآً تابع تورم موجود در بازار اقتصاد جهانی و نوسانات اقتصادی کشور می‌باشد به این ترتیب با افزایش تورم سالیانه فرضاً ارزش اقتصادی یک اسکناس هزار تومانی از سال گذشته برابر با یک اسکناس هزار تومانی در سال جاری نمی‌باشد با توجه به توضیحات فوق آیا شما پول امروزی را دارای ارزش حقیقی (مثل سکه و طلا) می‌دانید و یا اینکه برای آن ارزش اعتباری قائل هستید؟

پاسخ:

اسکناس دارای ارزش حقیقی مثل سکه و طلا نمی‌باشد بلکه ارزش آن اعتباری است به این معنی که بر اثر اعتبار دولت، معتبر شده است. و در معاملات معمولاً در مقابل اسکناس خرید و فروش انجام می‌گیرد و توجهی به ارزش روز معامله آن اسکناس نیست هر چند سطح عمومی قیمت‌ها بر اثر کاهش ارزش پول افزایش پیدا می‌کند. (ر.ک جامع المسائل آیت الله فاضل لنکرانی، ج1، ص266)

پرسش:

سفته به چند قسم تقسیم می‌شود؟ لطفاً توضیح دهید.

پاسخ:

سفته دو قسم است: 1) سفته حقیقی که شخص بدهکار در مقابل بدهی خود، سفته بدهد. 2) سفته دوستانه که شخص به دیگری می‌دهد بدون آنکه در مقابلش بدهکاری داشته باشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ملحقات، م2838 )

پرسش:

سفته به چند قسم تقسیم می‌شود؟ لطفاً توضیح دهید.

پاسخ:

سفته دو قسم است: 1) سفته حقیقی که شخص بدهکار در مقابل بدهی خود، سفته بدهد. 2) سفته دوستانه که شخص به دیگری می‌دهد بدون آنکه در مقابلش بدهکاری داشته باشد. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، ملحقات، م2838 )

پرسش:

شخصی برای تهیه پول از زید به امضای او سفته می‌گیرد به مبلغ یکصد هزار تومان که دو ماه دیگر وصول شود دادن این سفته‌ها عرفاً دلالت دارد بر اینکه صاحب سفته به این شخص این مبلغ را مدیون است. این شخص سفته‌های زید را خود نیز امضا می‌کند و به صراف می‌فروشد به نود هزار تومان نقد و وجه آن را دریافت می‌کند اینک دو سؤال مطرح است: 1) اگر این سفته‌ها صوری باشد یعنی زید واقعاً به شخص دینی نداشته و فقط به منظور تهیه پول از صراف این سفته را داده این معامله چه صورت دارد و آیا حقیقت آن یک قرض ربوی است یا فروش اوراق بهادار؟ 2) بر فرض اینکه زید صاحب سفته واقعاً مدیون به شخص بوده و سفته‌ها را در برابر دین خود داده باشد آیا شخص می‌تواند صد هزار تومان مافی الذمه زید را به صراف به نود هزار تومان نقد بفروشد و سفته‌ها را به عنوان سند معامله به صراف تسلیم کند یا این معامله شرعی نیست و حقیقت آن یک قرض ربوی است و معامله اوراق بهادار به این صورت باطل است؟ (مقلد امام خمینی)

پاسخ:

در هر دو صورت معامله محکوم به حکم ربا است. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج2، ص176 ، س226)

 

بیمه

پرسش:

با توجه به اینکه شخصی چند سال وجهی را به حساب بیمه واریز می‌کند و ممکن است این مبلغ پرداختی به بیمه از طرف بیمه گذار هیچ گونه استفاده‌ای (به جهت رخ ندادن حادثه مثل بیمه عمر و...) نداشته باشد، ‌بنابراین گرفتن یا دادن این مبالغ چه حکمی دارد؟

پاسخ:

به نظر مقام معظم رهبری قرارداد بیمه عمر از نظر شرعی مانعی ندارد و گرفتن و دادن آن حرام نیست. (ر.ک ترجمه استفتائات مقام معظم رهبری، ج2، ص341، س866)

پرسش:

خساراتی را که شخص بیمه گذار دریافت می‌کند جایز است یا خیر؟

پاسخ:

اگر مطابق مقررات باشد اشکال ندارد. (توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، ص786، احکام بیمه، م19)

پرسش:

استفاده از بیمه دیگران (درمانی و غیر درمانی) چه حکمی دارد؟

پاسخ:

استفاده از بیمه درمانی دیگران جایز نیست. (ر.ک ترجمه استفتائات مقام معظم رهبری، ج2، ص،341، س867 - جامع المسائل آیت الله فاضل لنکرانی، ج1، س2191)

پرسش:

با توجه به اینکه بیمه یک قرارداد مستحدثه است و در روایات و منابع نامی از آن برده نشده، آیا امروزه که بیمه فراگیر شده مورد قبول فقه شیعی است یا خیر؟ در صورت مثبت بودن جواب آیا همانند سایر عقود است یا خیر شرایطی دیگر و خاص را می‌طلبد؟

پاسخ:

بلی ـ مورد قبول فقه شیعی می‌باشد. بیمه قرار و عقدی است بین بیمه کننده و مؤسسه‌ یا شرکت یا شخص که بیمه را می‌پذیرد، و این عقد مثل سایر عقدها محتاج به ایجاب و قبول است، و شرایطی که در موجب و قابل و عقد در سایر عقود، معتبر است در این عقد نیز معتبر است، و می‌توان این عقد را با هر لغتی و زبانی جاری نمود.
در بیمه علاوه بر شرایطی که در سایر عقود است از قبیل بلوغ و عقل و اختیار و..، چند شرط نیز معتبر است:
1) تعیین مورد بیمه که فلان شخص است یا فلان مغازه است یا فلان کشتی یا اتومبیل یا هواپیما است.
2) تعیین دو طرف عقد که اشخاص هستند یا مؤسسات، یا شرکت‌ها یا دولت.
3) تعیین مبلغی که باید بپردازد.
4) تعیین اقساطی که باید آن را بپردازند، و تعیین زمان اقساط.
5) تعیین زمان بیمه که از اول فلان ماه یا سال تا چند ماه یا چند
تعیین خطرهایی که موجب خسارت می‌شود، مثل حریق یا غرق یا سرقت یا وفات یا مرض، و می‌توان کلیه‌ی آفاتی را که موجب خسارت می‌شود، قرار دهند. (ر.ک توضیح المسائل دوازده مرجع، م2862 و2863)

پرسش:

بیمه از کارفرما وجوهی فوق العاده بابت حق بیمه‌ی کارمندان و کارگران می‌گیرد، چه بسا این وجوه، گزاف و غیر قابل تحمل بوده و بعضاً موجب تعطیلی محل کار می‌شود، اخذ این وجوه شرعاً چه صورتی دارد؟ (مقلد امام خمینی)

پاسخ:

بیمه‌ی اجباری صحیح نیست، ولی اگر استیجار کارگر مبنی بر این باشد که بیمه‌ی آنها را کارفرما بدهد عمل به آن لازم است. (ر.ک استفتائات امام خمینی(ره)، ج3، ص561 ، س1)

 

تحقیق و گزینش : غلام سخی علیزاده

منبع:

مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات

(نرم افزار پاسخ)

وابسته به مرکز مدیریت حوزه های علمیه

[ ] [ ] [ مدیر ] [ ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

نويسندگان
لینک های مفید
پيوندهای روزانه

موضوعات وب
 
صفحات اختصاصی
لینک های مفید
امکانات وب


ایران رمان