تبسم دانایی
قالب وبلاگ
نیم نگاهی به عصر امام حسن عسکری (ع)هشتم ربیع الاول سالروز شهادت امام حسن عسکری علیه السلام ،امامی از سلاله پاکان و وارثی از آل ابراهیم است.

آن حضرت طبق مشهور، روز هشتم ربیع الثّانى ، سال 232 هجرى قمرى در شهر مدینه منوّره متولد شدند، و پس از شهادت پدر بزرگوار خود امام هادی علیه السلام  به امر خدا و همچون پیشوایان گذشته به امامت رسیدند دوران امامت ایشان مصادف با خلافت  سه خلیفه عباسی  المعتزّ بالله (معتز عباسی) (۲۵۲- ۲۵۵) المهتدی بالله (مهتدی عباسی) (۲۵۵- ۲۵۶)  المعتمد بالله (معتمد عباسی) (۲۵۶- ۲۷۹) بود. و در هفت سال امامت خود به واسطه سختگیرى بیرون از اندازه خلفا  ، با تقیّه بسیار شدید رفتار مى کردند.


در واقع  خلفای عباسی از هرگونه اعمال فشار و محدودیت نسبت به ائمه شیعه  دریغ نمی کردند و این فشارها در عصر امام جواد و امام هادی و امام عسکری  بویژه در سامراء به اوج خود رسید. شدت این فشارها به قدری بود که این ائمه بزرگ ، با عمر کوتاهی جام شهادت نوشیدند: امام جواد در سن 25 سالگی، امام هادی در سن 41 سالگی و امام عسکری در سن 28 سالگی .

امام حسن عسکری در شرایطی به امامت رسیدند عصر خفقان در دوران امام هادی علیه السلام به اوج خود رسیده بود. حاکمان  مستبد عباسی اموال دولتى را به خود اختصاص مى‏دادند. و شمار اموال خواص آنان به میلیونها مى‏رسید. خلیفه اموال گزافى  را به سران سپاه، نزدیکان و بستگان و شعراى چاپلوس خود بذل‏وبخشش مى‏کردند.

به خاطر همین وضع اجتماعى فلاکت بار، آتش انقلابهاى اجتماعى‏شعله ور گردید. یکى از بارزترین این انقلابها - در دوران امام‏عسکرى‏علیه السلام - انقلاب یحیى بن عمر طالبى بود که در کوفه به وقوع‏پیوست. یحیى کوفه را تصرف کرد و زندانیان را از بند رها کرد. امّا سرانجام  توسط سپاه عبّاسى سرکوب شد و رهبر آن نیز به قتل ‏رسید. روز قتل یحیى در تاریخ جنبش مکتبى، روزى بزرگ است زیرا این حادثه یکى دیگر از حلقه‏هاى زنجیر مصیبت هایى است که بر خاندان‏پیامبرصلى الله علیه وآله وارد آمد.

* علل خفقان عصر امام حسن عسکری (ع)

سبب فشار های گسترده سیاسی و اقتصادی و اجتماعی به شیعیان به ویژه به امام حسن عسکری علیه السلام  این بود که:

اولا: در آن دوران جمیعت شیعه کثرت و قدرتشان به حد قابل توجهى رسیده بود و امامان شیعه نیز شناخته مى شدند و از این خلفا  بیش از پیش ائمه ع را تحت مراقبت درآورده و از هر راه بود با نقشه هایى مرموز در محو و نابود کردن ایشان مى کوشیدند.

ثانیا : حاکمان جور  پى برده بودند که خواص شیعه معتقدند، امام یازدهم، فرزندى دارند  و طبق روایاتى که از خود امام یازدهم ، همچنین از پدرانش نقل مى کنند فرزند او را همان مهدى موعود مى شناسند که به موجب اخبار متواتره از طرق عامه و خاصه پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله خبر داده بود، و او را امام دوازدهم مى دانند. بحارالانوار تالیف علامه مجلسى : ج 51 و 52.

بدین سبب امام یازدهم بیشتر از سایر ائمه علیهم السلام تحت مراقبت حاکمان در آمده بود و خلیفه وقت تصمیم قطعى گرفته بود که به هر طریق باشد به داستان امامت شیعه خاتمه بخشد و در این خانه را براى همیشه ببندد(!!!).

از این رو، همین که بیمارى امام عسکرى علیه السلام را به معتمد خلیفه وقت گزارش دادند، طبیب نزد آن حضرت فرستاد و چند تن از معتمدان خود و چند نفر از قضات را به منزلش گماشت که پیوسته ملازم وى و مراقب اوضاع داخلى منزل باشند و پس از شهادت امام نیز خانه را تفتیش و توسط قابله ها کنیزان آن حضرت را معاینه کردند و تا دو سال ماءمورین آگاهى خلیفه در خط پیدا کردن جانشین آن حضرت مشغول فعالیت بودند تا به کلى نومید شدند. اصول کافى : ج 1، ص 505،

هنگامى که امام حسن عسکرى علیه السلام به شهادت رسید،  آن حضرت را در خانه خودش در شهر سامرّا کنار قبر پدر بزرگوارش به خاک سپردند.

باید دانست که ائمه اهل بیت علیهم السلام در دوره زندگی شان گروه انبوهى از علما و محدثین را پرورش دادند که شماره ایشان به صدها تن مى رسد.

در تمامی  شرایط سخت، امام حسن عسکری ع در کمترین فرصت و به شیو های مختلف به تبیین مبانی اصیل دینی و معرفی چهره واقعی دین که از سوی دشمنان، مخدوش شده بود می پرداختند . اعجاز ،عبادت ،تبلیغ مخفیانه ،تالیف و... از جمله دیگر  زوایای فعالیت  های اصیل آن امام همام در دفاع از حریم ولایت  بود.

دعاهاى مأثور از خاندان وحى ‏علیهم السلام همواره به عنوان استراتژى مبارزه ‏بر ضدّ تمام انواع فسادهاى فرهنگى، اجتماعى، سیاسى و... بوده است. کلمات دعا در نزد اهل بیت، که آن را از رسول خداصلى الله علیه وآله به میراث‏برده‏اند، چونان پر مایه‏ترین گنج و قیمتى ترین غنیمت است. دعا در نزدآنان دایرة المعارفى است الهى. در آنها آیات حکمت و شیوه‏هاى تربیت‏وآگاهیهاى سیاسى و دیدگاههاى فرهنگى را مى‏توان پیدا کرد.

* شاگردان امام حسن عسکرى (ع)

شیخ طوسى رحمة الله شاگردان امام حسن عسکرى علیه السلام را بالغ بر صد نفر ذکر نموده است .

علامه قزوینى رحمة الله 263 نفر از اصحاب و شاگردان امام حسن عسکرى علیه السلام را با شرح کوتاهى از هر کدام ذکر نموده است که در این جا به ذکر نام چند نفر از شاگردان برجسته آن بزرگوار مى پردازیم :

احمد بن اسحاق قمى ، ابوهاشم ، داوود بن قاسم جعفرى (از نواده هاى جعفر طیار)، ابوعمر و عثمان بن سعید عمرى سمان ، على بن جعفر، محمد ابن حسن صفّار، حسین بن روح نوبختى ، اسحاق بن ربیع کوفى ، عبدالله بن جعفر حمیرى ، داوود بن ابى یزید نیشابورى ، اسحاق بن اسماعیل نیشابورى ، فضل بن شاذان و...

* تالیفات امام حسن عسکرى (ع)

امام حسن عسکرى علیه السلام در کنار کارهاى علمى، مجموعه هایى از تفسیر، روایات ، معارف اسلامى و عقاید را تاءلیف نمود. بعضى از این مجموعه ها به صورت نامه هاى طولانى بود که براى اشخاص ‍ مى فرستاد.

به علاوه روایات بسیار در ابواب فقه و سایر علوم اسلامى توسط افراد مختلف ، از آن حضرت نقل شده است .

علامه سید محسن امین پنج مجموعه را تحت عنوان تاءلیفات امام حسن عسکرى علیه السلام ذکر نموده که عبارتند از:

1 - تفسیر معروف ، منسوب به امام حسن عسکرى علیه السلام .

2 - نامه آن حضرت به اسحاق بن اسماعیل نیشابورى ، مذکور در کتاب ((تحف العقول )).

3 - مواعظ قصار، که  در ((تحف العقول ))ذکر شده است .

4 - رسالة المنقبة ، مشتمل بر اکثر احکام حلال و حرام .

* حکایاتی شنیدنی از امام حسن عسکری (ع)

* عبادت امام

امام حسن عسکرى علیه السلام همانند پدران گرامى خود، در توجه به عبادت خدا نمونه بود. هنگام نماز از هر کارى دست مى کشید و چیزى را بر نماز مقدم نمى داشت .

ابوهاشم مى گوید: خدمت امام حسن عسکرى علیه السلام شرفیاب شدم ، امام مشغول نوشتن چیزى بود، وقت نماز فرارسید، امام نوشته را کنار گذاشت و به نماز ایستاد...

کیفیت و چگونگى عبادت امام دیگران را به یاد خدا مى انداخت و گاه افراد گمراهى را اساسا عوض مى کرد و به راه مى آورد. وقتى که امام در زندان صالح بن وصیف ، بود برخى از عباسیان از زندانبان خواستند که بر امام سخت بگیرد. او دو نفر از بدترین ماءموران خود را بر امام گماشت ، اما آن دو در اثر معاشرت با امام دگرگون شدند و در عبادت و نماز به مرحله اى عظیم رسیدند.

* چرا از دیدار ما غافلى ؟

محمد بن على بن ابراهیم بن موسى بن جعفر گوید:

پریشانى ما به نهایت رسید. به پدرم گفتم : کرم و سخاوت ابى محمد امام حسن عسکرى علیه السلام مشهور است . خوب است ما هم به سراغ او برویم امید است به ما نیز اکرام و انعام نماید.

رهسپار منزل حضرت شدیم ، در راه پدرم گفت : سخت محتاجم و اگر حضرت پانصد درهم به من بدهد و دویست درهم آن را هزینه پوشاک و دویست درهم آن را صرف خوراک و صد درهم را هم جهت مایحتاج اهل و عیالم قرار دهم خوب است .

من هم از خاطرم گذشت که اگر حضرت سیصد درهم به من بدهد تا مرکبی بخرم و اسباب معیشت فراهم آورم و بقیه را صرف دامادى کنم خوب است .

به در خانه حضرت رسیدیم ، غلامى بیرون آمد و گفت : على بن ابراهیم و پسرش وارد شوند.

سلام و احوالپرسى کردیم . حضرت به پدرم فرمود: چرا از دیدن ما غافلى ؟

پدرم عرض کرد: هم تنبلى و هم مشغولیت مانع شده است .

ساعتى نشستیم و چون خواستیم بیرون بیاییم ، به دهلیز خانه که رسیدیم غلامى آمد و کیسه اى به دست پدرم داد و گفت : پانصد درهم است ، دویست درهم براى هزینه پوشاک و دویست درهم براى خوراک و صد درهم براى مایحتاج زندگى .

و کیسه اى هم به من داد و گفت : سیصد درهم است ، و همان گونه که نیت کرده بودیم ، یکى یکى را بیان فرمود.

اما من قصد کرده بودم به جبل بروم و از آنجا همسر انتخاب کنم ، فرمود: به جبل مرو، بلکه به سورا برو که تو را در آنجا گشایش کار است .

من به فرموده حضرت  عمل کردم و به سورا رفتم و نفع هاى بسیارى  در آنجا نصیب من شد و امروز از برکت آن ، صاحب دوهزار دینارم و همواره در ترقّى هستم . حدیقة الشیعة : ص 698.

* بر ملا شدن نقشه راهبان

در ((خرائج راوندى )) آمده است که  على بن حسن بن شاپور نقل می کند : در سامرّا قحطى شدیدى رخ داد و متوکّل امر نمود که همه مردم آن سامان براى استسقاء و طلب باران بیرون بروند. مسلمانان سه روز به صحرا رفتند و دعا کردند و اثرى نیافتند.

روز چهارم جاثلیق با جماعتى از نصارى و رهبانان رفتند و در میان آنها راهبى بود، همین که آن راهب دست به سوى آسمان برداشت باران شروع به باریدن کرد.

از این رو مسلمانانى که ایمانشان ضعیف بود به دین خود مشکوک شدند و به کیش نصرانیت متمایل شدند.

سپس متوکّل امر نمود حضرت امام حسن عسکرى علیه السلام را از زندان بیرون آوردند(!!) و به او عرض کرد: یابن رسول الله ! امت جدت را دریاب که هلاک شدند و از دین خارج شدند.

حضرت فرمود: فردا به صحرا مى رویم و شک و شبهه را برطرف مى کنم .

آنگاه که جاثلیق با رهبانان در روز سوم نیز براى استسقاء به صحرا رفتند و حضرت امام حسن عسکرى علیه السلام هم با چند نفر از اصحاب و یاران خود تشریف بردند و همین که راهب دستش را براى دعا بلند کرد، حضرت عسکرى علیه السلام به یکى از غلامان خود فرمود: برو دست راهب را بگیر و هرچه بین انگشتانش یافتى بیاور تا مطلب بر همه آشکار شود و اشکال برطرف گردد.

آن غلام رفت و بین انگشتان راهب استخوانى یافت . آن را خدمت حضرت امام حسن عسکرى علیه السلام آورد.

حضرت فرمود: اى راهب ! اکنون دعا کن .

آسمان ابرى بود، ابر بشکافت و خورشید نمایان شد و دیگر دعاى نصارى به جایى نرسید و سودى نبخشید و متوکّل گفت : یابن رسول الله ! این استخوان که بین انگشتان راهب بود، چه بود؟

فرمود: این راهب به قبر پیامبرى از پیامبران خدا گذشت و این استخوان را به دست آورد و اثر استخوان پیامبر این است که چون مکشوف شود آسمان مى بارد.

بنابر نقل دیگرى : خود آن حضرت با آداب و شرایط دعا فرمود و باران بارید و رفع قحطى و گرانى گردید و شبهه و شک مردم هم برطرف شد.

* اعجازی که باعث شیعه شدن ناصبى گردید

از محمد بن عباس نقل شده که گفت :

ما چند نفر کنار هم در مورد مقامات علمى و گزارش هاى غیبى امام حسن عسکرى علیه السلام صحبت مى کردیم ، یکى از ناصبى ها که از دشمنان سرسخت خاندان رسالت بود، گفتار ما را به مسخره گرفت و گفت : من بدون مرکّب و رنگ مداد نوشته اى را براى آن حضرت مى نویسم ، اگر او پاسخ مسائل من در آن نوشته را داد، حقانیت او را مى پذیرم وگرنه بر عقیده خود باقى مى مانم .

او مسائل خود را روى برگه اى نوشت ، ما نیز مسائل خود را در نامه هایى نوشتیم و به محضر آن حضرت روانه کردیم .

امام حسن عسکرى علیه السلام پاسخ مسائل همه ما را در جواب نامه اش  داد و در برگه مربوط به ناصبى ، علاوه بر پاسخ به مسائل او، نام او و نام پدر او را نوشته بود.

وقتى که آن فرد ناصبى ، جواب نامه اش را دید، از تعجب حیرت زده شد، به طورى که از هوش رفت و پس از به هوش آمدن ، حقانیت مقام امامت و علم و کمال عالى آن حضرت را تصدیق نمود و جزو شیعیان او گردید. مناقب آل ابى طالب : ج 4، ص 440.

* فرستاده مردم قم 

احمد بن اسحاق اشعرى. وى نماینده و فرستاده مردم قم و از یاران‏خاصّ امام عسکرى بوده است.

او همچنین کتابهایى از ائمه‏علیهم السلام روایت کرده است. شیخ طوسى درباره او گوید: او از جمله کسانى است که صاحب الزمان را دیده است.

* از عبدالعظیم حسنی بپرس

سید عبد العظیم حسنى. نژاد او به امام مجتبى‏علیه السلام منتهى مى‏شود.او عالم، فقیه، پارسا و پرهیز گار و دشمن حکومتهاى ستمگر بود.ائمه‏علیهم السلام شیعیان خود را مى‏گفتند که بدو مراجعه کنند. ابو حماد رازى‏روایتى نقل کرده است:

در سامراء بر امام هادى‏علیه السلام وارد شدم و از آن حضرت از برخى ازچیزهاى حلال و حرام پرسیدم. امام پاسخ سئوالهاى مرا داد و همین که بااو خدا حافظى کردم، فرمود:

"حماد! اگر در ناحیه خویش در باره مسأله‏اى دینى اشکالى برایت‏پیش آمد، آن را از عبد العظیم بن عبد اللَّه حسنى بپرس و سلام مرا به اوبرسان."(

* پرکارترین شیعه

فضل بن شاذان. او یکى از پرکارترین شیعیان است. گفته‏اندبرخى از مؤلفات وى از رضایت و خشنودى امام عسکرى بهره‏مند گشته‏وآن حضرت در باره احادیث او نوشته: این حدیث صحیح و سزاوار است‏بدان عمل شود. همچنین گفته‏اند امام در یکى از مؤلفات فضل نگریست‏وفرمود:

"اهل خراسان به جایگاه فضل بن شاذان وبودن او در میانشان بایدغبطه بخورند.

عثمان بن سعید عمرى. وى یکى از ستونهاى نظام مرجعیّت دردوران امام حسن عسکرى است و ائمه به جایگاه او اشاره کرده‏اند. او درنزد شیعیان مقامى والا داشت و امام هادى پیروان خود را بدو ارجاع‏مى‏داد چنانکه این نکته در روایت احمد بن اسحاق قمى ذکر شده است.وى گوید:

یکى از روزها بر امام هادى‏علیه السلام وارد شدم و پرسیدم: سرورم! همیشه‏این امکان براى من نیست که خدمت شما مشرّف شوم. پس سخن چه‏کسى را بپذیرم و فرمان چه کسى را اطاعت کنم؟ آن حضرت به من‏فرمود:

"این ابو عمرو مردى است مورد اعتماد و امین. آنچه به شما گفت ازجانب من مى‏گوید و آنچه به شما رساند از جانب من رسانده است."

چون ابوالحسن‏علیه السلام وفات یافت خدمت فرزندش حسن عسکرى‏علیه السلام‏رسیدم و همان سؤالى که از پدرش کردم از او نیز پرسیدم. آن حضرت به‏من گفت:

"این ابو عمرو مردى است ثقه و امین و در زندگى و مرگ مورد اعتمادمن است. آنچه به شما گفت از جانب من مى‏گوید و آنچه به شما رساند ازجانب من رسانده است."

پس از امام عسکرى، عثمان بن سعید نیابت مولا و سرور ما امام مهدى‏را عهده دار شد و میان شیعیان و امام غایب به منزله پلى ارتباطى بود.

[ یکشنبه ۱۳٩۱/۱۱/۱ ] [ ٩:٢٢ ‎ق.ظ ] [ غلام سخی علیزاده ] [ نظرات () ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

نويسندگان
لینک های مفید
پيوندهای روزانه

موضوعات وب
 
صفحات اختصاصی
لینک های مفید
امکانات وب


ایران رمان